De Gratia Libri Duo (1.7)

VII. CONTRA HOC, QVOD DICUNT LIBERUM ARBITRIUM EX TOTO FUISSE SUBLATUM.

Huius inprobae persuasionis assertor hominem intellectu
locupletatum, ratione praeditum, diuinae imaginis honore decoratum
brutis animantibus et iumentis insipientibus aestimat
conparandum, ut ad uiam rectam nullo suo ductu, sed uiolento
tantum auctoris imperio pertrahatur. quo genere eum etiam
insensibilibus adsimilare contendit elementis, ut sicut de ratione
terrarum, quae nihil ubertatis arbitrio suo proferunt, quae propriae
fecunditatis ignarae sunt, quibus sensus alicuius nec
libertas subpetit nec uoluntas, frugum tamen prouentus ex his
cultore operante capiuntur, ita ex homine ab omni exercitio
uirtutis otioso iustitiae fructus ac bonarum rerum adpetitus
atque profectus solo deo insistente sumantur et, quasi in nullo
uel sentiat uel consentiat, ita, quaecumque adpetierit gesseritue,
in nullo ad conatum eius ac studium pertinere iudicentur, et
sicut mare magnum, quod huc atque illuc uentis agitantibus
uolutatur, ita ad quodcumque bonum facinus sine ullo affectu
suo solo diuinae potestatis inpulsu mens humana uersetur.
quae cum ita sint, si hominem a sinistra mali non reuocat
intellectus, si ad dexteram boni non excitat ambitus, iam non
hominis tenebitur conditione, sed pecudis.

Ecce haereticus sub praetextu gratiae qualem uult hominem
esse post gratiam. itaque si liberum arbitrium ex toto periit,
quod utique in amore innocentiae uel operatione iustitiae uel
in corporis sanctificatione consistit, si hoc ex toto in primi
hominis praeuaricatione sublatum est, quomodo legimus: iustitiam
discite, qui habitatis terram, et iterum: iustus
autem ex fide mea uiuit, et: iusti hereditate [*] [*]

possidebunt terram, et: oculi domini super iustos et aures
eius ad preces eorum? numquid penitus interiit innocentia,
quia in primo eius gradu possessor eius stare neglexit? non
opinor, quia scriptum est: innocentes et recti adhaeserunt
mihi, et iterum: quis stabit in loco sancto eius? innocens
manibus et mundo corde, et iterum: dominus non
priuabit bonis ambulantes in innocentia. numquid sanctificatio
corporis ex toto amissa esse credenda est, quia membris
in seruo rebelli suam non seruantibus seruitutem discussa est
primae dignitas puritatis? non utique, quia legimus: ut exhibeatis
corpora uestra hostiam uiuam sanctam placentem
deo, et iterum: sancti estote, quia ego sanctus
sum. ita hoc genere bonorum illorum, quae male securus
paradisi incola a benigno auctore susceperat, non periit actio,
etsi est amissa perfectio. non, inquam, harum uirtutum periit
castitas, etsi est temerata uirginalis integritas.