Excerpta ex Operibus Augustini (54-58)

XXXVIIII. DE STELLA, QVAM MAGI SECVTI SVNT, CHRISTI FAMVLA, NON FATALI. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM II.

Nos quidem sub fato stellarum nullius hominis genesim
ponimus et liberum uoluntatis arbitrium, qua uel bene uel
male uiuitur, propter iustum iudicium dei ab omni necessitatis
uinculo uindicamus. quanto minus illius temporalem
generationem sub astrorum condicione credimus factam qui
est aeternus uniuersorum creator et dominus. itaque illa stella,
quam uiderunt magi, Christo secundum carnem nato non ad
decretum dominabatur, sed ad testimonium famulabatur, nec
eum subiciebat imperio, sed indicabat obsequio. proinde non
ex illis erat haec stellis, quae ab initio creaturae itinerum
suorum ordinem sub creatoris lege custodiunt, sed nouo [*]

uirginis partu nouum sidus apparuit, quod ministerium officii
sui etiam ipsis magis quaerentibus Christum, cum ante faciem
praeiret, exhibuit, donec eos usque ad ipsum locum, ubi dei
uerbum infans erat, praeeundo perduceret. qui tandem astrologi
ita constituerunt hominum nascentium fata sub stellis, ut aliquam
stellarum homine aliquo nato circuitus sui ordinem
reliquisse et ad eum qui natus est perrexisse asseuerent?
sortem quippe nascentis astrorum ordine colligari arbitrantur,
non astrorum ordinem ad hominis nati diem posse mutari.
quapropter si stella illa de his erat quae in caelo peragunt
ordines suos, quomodo poterat decernere quod natus Christus
acturus erat, quae nato Christo iussa est relinquere quod
agebat? si autem, ut probabilius creditur, ad demonstrandum
Christum quae non erat exorta est, non ideo Christus natus
est quia illa extitit, sed ideo illa extitit quia Christus natus
est. unde, si dici oporteret, non stellam Christo, sed Christum
stellae fatum fuisse diceremus; ipse quippe illi, non illa huic
nascendi attulit causam. si ergo sunt fata quae a fando, id
est a dicendo appellata sunt, quoniam Christus uerbum dei
est, in quo antequam essent dicta sunt omnia, non consortium
siderum fatum Christi est, (sed fatum etiam siderum Christus
est,) qui et ipsam carnem sub caelo creatam ea uoluntate
assumsit, qua etiam caelum creauit, ea potestate deposuit et
recepit, qua etiam sideribus imperauit. [*]

XL. DE PRAECEPTIS AGENDAE VITAE ET PRAECEPTIS SIGNIFICANDAE VITAE. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM VI.

Quemadmodum et quare accipiatur testamentum uetus
ab heredibus testamenti noui iam supra diximus. sed quia
paulo ante de promissis eius Faustus egit, nunc autem de
praeceptis agere uoluit, respondebo istos omnino nescire quid
intersit inter praecepta uitae agendae et praecepta uitae
significandae. exempli gratia: non concupisces praeceptum
est agendae uitae; circumcides omnem masculum
octauo die praeceptum est significandae uitae. ex hac
quippe imperitia Manichaei et omnes, quibus displicent litterae
ueteris testamenti, quid quid deus mandauit priori populo ad
celebrandam umbram futurorum non intellegentes et ea modo
non obseruari animaduertentes ex more praesentis temporis
illa reprehendunt quae utique illi tempori congruebant, quo
ista quae nunc manifesta sunt . uentura significarentur. sed
quid dicturi sunt aduersus apostolum, qui ait: haec omnia
in figura contingebant illis, scripta sunt autem
propter nos, in quos finis saeculorum obuenit?
ecce ipse aperuit cur illae litterae accipiantur a nobis et cur
illa rerum signa iam necesse non sit ut obseruentur a nobis.
cum enim dicit: scripta sunt propter nos, procul dubio
demonstrat quanta nobis cura legenda et intellegenda et [*] [*]

quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique
scripta sunt. cum uero dicit: figurae nostrae fuerunt
et: in figura contingebant illis, ostendit iam non opus
esse ut, cum res ipsas manifestas agimus, figurarum praenuntiantium
celebrationi seruiamus. unde dicit alio loco: nemo
ergo uos iudicet in cibo aut potu aut in parte diei
festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est
umbra futurorum. hic etiam cum dicit: nemo uos in
eis iudicet, declarat quam non sit necesse ut haeo obseruentur
iam. cum autem dicit: quod est umbra futurorum
ostendit quam oportuerit ut illo tempore obseruarentur, quo
ista quae nobis manifestata eluxerunt per tales umbras figurarum
futura praedicebantur.

Proinde si Manichaei resurrectione domini iustificarentur,
cuius resurrectionis dies ex die quidem passionis tertius, post
diem tamen sabbati, hoc est post septimum octauus fuit, profecto
spoliarentur carnali uelamento mortalium desideriorum
et cordis circumcisione gaudentes non eam in carne adumbratam
figuratamque deriderent tempore ueteris testamenti,
quamuis iam tempore noui testamenti fieri obseruarique non
cogerent. in quo enim membro congruentius expoliatio carnalis
et mortalis concupiscentiae figuratur quam unde carnalis
et mortalis fetus exoritur? sed, sicut dicit apostolus, omnia
munda mundis. [*] [*]

XLI. CVB IN TESTAMENTO VETERI QVLDAM CIBI CABNIVM VESCI PROHIBEANTVR, QVIBVS VEL ANIMAE IMMVNDAE SIGNIFICATAE SVNT VEL DOCTRINAE. ITEM EX EODEM LIBRO VI CONTRA FAVSTVM.

Testamento autem ueteri, ubi quidam cibi carnium prohibentur,
cur non sit contraria ista sententia, qua dicit apostolus:
omnia munda mundis et omnis creatura bona
est dei, si possunt, intellegant hoc apostolum de ipsis dixisse
naturis, illas autem litteras propter quasdam praefigurationes
tempori congruentes animalia quaedam non natura, sed significatione
immunda dixisse. itaque, uerbi gratia, si de porco et
agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia omnis
creatura dei bona est; quadam uero significatione agnus
mundus, porcus immundus est. tamquam si stultum et sapientem
diceres, utrumque hoc uerbum natura uocis, litterarum
et syllabarum, quibus constat, utique mundum est; significatione
autem unum horum uerbum, quod dicitur stultus,
immundum dici potest, non natura sui, sed quoniam quiddam
immundum significat. et fortasse quod est in rerum figuris
porcus, hoc est in rerum genere stultus, et tam illud animal
quam istae duae syllabae, quod dicitur stultus, quiddam unum
idemque significat. immundum quippe illud animal in lege
positum est eo quod non ruminet; non autem hoc eius uitium,
sed natura est. sunt autem homines, qui per hoc animal\'
significantur, immundi proprio uitio, non natura; qui cum [*] [*]

libenter audiant uerba sapientiae, postea de his omnino non
cogitant. quod enim utile audieris, uelut ab intestino memoriae
tamquam ad os cogitationis recordandi dulcedine reuocare
quid est aliud quam spiritaliter quodam modo ruminare P quod
qui non faciunt, illorum animalium genere figurantur; unde
et ipsa a talibus carnibus abstinentia tale uitium nos cauere
praemonuit. cum enim thesaurus desiderabilis sit ipsa sapientia,
de hac munditia ruminandi alio loco ita scriptum est:
thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis,
uir autem stultus gluttit illum. hae autem similitudines
rerum in locutionibus uel obseruationibus figuratis
propter quaerendi et comparandi exercitationem rationales
mentes utiliter et suauiter mouent. sed priori populo multa
talia non tantum audienda uerum etiam obseruanda praecepta
sunt. tempus enim erat, quo non tantum dictis sed etiam
factis prophetari oporteret ea quae posteriore tempore fuerant
reuelanda. quibus per Christum atque in Christo reuelatis
fidei gentium onera obseruationum non sunt imposita, prophetiae
tamen auctoritas commendata.

XLII. DE AZVMIS, SCENOPEGIA VEL CETERIS. EX LIBRO CONTRA FAVSTVM VI.

Non manducare azymum per statutos septem dies tempore
ueteris testamenti peccatum fuit, tempore autem noui testamenti
non est peccatum. sed in spe futuri saeculi, quam [*] [*]

habemus in Christo, qui et animam nostram induens iustitia
et corpus nostrum induens immortalitate totos nos innouat,
credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia
nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu
uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc
ueteris testamenti temporibus in figura occultatum a quibusdam
sanctis intellegebatur, tempore autem noui testamenti in
manifestatione renelatum populis praedicatur. unde scriptura.
ipsa tunc erat praeceptum, nunc testimonium. scenopegia non
celebrare aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum.
tabernaculo autem dei, quod est ecclesia, non compaginari
semper peccatum est. sed tunc agebatur sub praecepto figurato,
nunc legitur in testimonio reuelato. nam et illud quod tunc
factum est non diceretur tabernaculum testimonii, nisi alicui
ueritati, quae suo tempore declaranda erat, quadam congruentia
significationis attestaretur. lineis uestibut miscere purpuram
et linostima ueste indui aliquando peccatum fuit, nunc non.
est peccatum. sed inordinate uiuere et diuersi generis professiones
uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta
nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis
gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex
diuerso genere in uita cuiusque contexitur. uerum illud tunc
figurabatur in uestibus, quod nunc declaratur in moribus;
illud enim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo
ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium,
nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur
ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. [*] [*] [*] [*]
bouem et asinum ad operandum iungere tunc non licebat,
nunc licet. declaratum est enim per apostolum, cum de bone
triturante non infrenando scripturam recoleret dicentem: numquid
de bubus cura est deo? quare ergo nunc legitur,
quando hic quod prohibuit iam licet? quia idem ipse ibi secutus
apostolus: propter nos, ait, scriptura dicit. et utique
impium est ut non legamus nos quod scriptum est propter
nos; magis enim propter nos, quibus manifestatur, quam propter
illos, in quibus figurabatur. bouem quippe et asinum, si necesse
sit, unusquisque sine detrimento operis iungit; sapientem
uero et stultum, non ut unus praecipiat, alter obtemperet,
sed pariter ex aequali potestate ut annuntient uerbum dei,
non sine scandalo quisque comites facit. itaque eandem
scripturam tenemus et tunc potestate praecipientem umbris
tegendum quod nunc aperiretur, et nunc auctoritate attestantem
luce. apertum quod tunc tegebatur.

XLDI. ETSI NOVERAMVS CHRISTVK SECVNDVM CARNBX, SED NVNC IAM NON NOVIMVS. EX LIBRO CONTRA FAV- STVM XI.

Etsi noueramus Christum secundum carnem, sed
iam nunc non nouimus. ea ipsa circumstantia scripturae
loci eius satis ostendit quid loquatur apostolus; suo quippe
more uitam nostram futuram, quae iam in ipso homine mediatore
Christo Iesu capite nostro resurgente completa est, ita. [*] [*]

spe certa meditatur, tamquam iam sit praesensque teneatur.
quae utique uita non erit secundum carnem, sicut iam Christi
uita non est secundum carnem. carnem namque hoc loco non
ipsam corporis nostri substantiam — quam dominus etiam post
resurrectionem suam carnem appellat dicens: pal pat e et
uidete quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut
me uidetis habere - sed corruptionem mortalitatemque
carnis uult intellegi: quae tunc non erit in nobis, sicut iam
in Christo non est. hanc enim proprie carnem nominabat,
etiam cum de ipsa resurrectione satis euidenter loqueretur et
diceret quod iam supra commemoraui: caro et sanguis
regnum dei possidere non possunt, neque corruptio
incorruptionem possidebit. cum ergo factum fuerit
quod ibi consequenter dicit: ecce mysterium dico uobis:
omnes quidem resurgimus, non tamen omnes immutabimur,
in atomo — id est in momento — in ictu
oculi, in nouissima tuba; canet enim tuba, et mortui
resurgunt incorrupti, et nos immutabimur.
oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem
et mortale hoc induere immortalitatem: iam
secundum id quod carnem non ipsam corporis substantiam,
sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique
caro, quia. corruptionem mortalitatis mutata non habebit.
secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem
caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud
uerum est quod ait dominus, posteaquam resurrexit: palpate [*] [*] [*]
et uidete quia spiritus ossa et carnem non habet,
sicut me uidetis habere, et hoc uerum est quod ait apostolus:
caro et sanguis regnum dei non possidebunt.
illud enim dictum est secundum ipsam substantiam: quae
etiam tunc erit, quia ipsa mutabitur; hoc autem dictum est
secundum carnalem corruptionis qualitatem: quae tunc iam
non erit, quia mutata caro non corrumpetur. noueramus
ergo Christum secundum carnem, id est secundum
carnis mortalitatem, antequam resurgeret; sed nunc iam
non nouimus, quia, sicut dicit idem apostolus, Christus
surgens a mortuis iam non moritur et mors ei
ultra non dominabitur. nam si ad uerborum proprietatem
te teneas, mentitus est quod ait: noueramus Christum
secundum carnem, si Christus numquam fuit secundum
carnem; nemo enim nouerat quod non erat. non autem dixit:
putabamus Christum secundum carnem, sed noueramus.
uerum tamen ut uerba non premam, ne quis affirmet
per abusionem locutum apostolum, ut pro eo quod est "putabamus"
diceret noueramus, illud miror non attendere homines
caecos uel potius non miror non uidere caecos quia, si Christus
ideo non habuit carnem, quia dixit apostolus nunc iam
non se nosse Christum secundum carnem, nec illi habuerunt
carnem de quibus in eodem loco dicit: itaque nos amodo
neminem nouimus secundum carnem. neque enim de
solo Christo id nolens intellegi posset dicere: neminem nouimus
secundum carnem, (sed quia illorum secum uitam futuram
tamquam praesentem meditabatur qui resurgentes [*] [*]
commutabuntur: amodo, inquit, neminem nouimus secundum
carnem), id est: tam certam spem tenemus futurae nostrae
incorruptionis et immortalitatis, ut amodo iam in ipsa notitia
gaudeamus. unde alio loco dicit: si autem resurrexistis
cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus
est ad dexteram dei sedens; quae sursum sunt
sapite, non quae super terram. nondum utique resurreximus
sicut Christus, sed tamen secundum spem, quae nobis
in illo est, iam nos cum illo resurrexisse testatus est. unde
etiam dicit: secundum suam misericordiam saluos
nos fecit per lauacrum regenerationis. quis autem
non intellegat in lauacro regenerationis spem nobis datam
salutis futurae, non iam salutem ipsam, quae promittitur? et
tamen quia certa spes est, tamquam iam data esset eadem
salus, saluos nos, inquit, fecit. alio quippe loco dilucidissime
dicit: nos in nobis ipsis ingemescimus adoptionem
exspectantes, redemtionem corporis nostri.
spe enim salui facti sumus, spes autem, quae uidetur,
non est spes; quod enim uidet quis, quid
Sperat? si autem quod non uidemus speramus, per
patientiam exspectamus. sicut ergo hic non dixit: salui
futuri sumus, sed: amodo iam salui facti sumus, nondum
tamen in re, sed in spe — spe enim, inquit, salui facti
sumus - sic et ibi dictum est: amodo neminem nouimus
secundum carnem, nondum in re, sed in spe intellegitur,
quia nobis spes in Christo est, quia in illo iam completum
est quod nobis promissum speramus. ille quippe iam resurrexit
et mors ei ultra non dominabitur. quem etsi noueramus [*] [*]
secundum carnem, cum adhuc moriturus esset — inerat
quippe in eius corpore illa mortalitas, quam proprie carnem
appellat apostolus — sed iam nunc non nouimus; illud
enim eius mortale iam induit immortalitatem, unde secundum
pristinam mortalitatem iam caro appellari non possit.

Itaque ipsius loci contextionem, ubi haec sententia est, de
qua isti calumniantur, consideremus, ut hoc quod dico magis
eluceat. caritas, inquit, Christi compellit nos indicantes
hoc, quoniam unus pro omnibus mortuus
est; ergo omnes mortui sunt; et pro omnibus mortuus
est, ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed
ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. itaque
nos amodo neminem nouimus secundum carnem;
etsi noueramus secundum carnem Christum, sed
iam nunc non nouimus. certe iam nunc cuiuis apparet
propter resurrectionem Christi hoc dixisse apostolum, quando
quidem ista uerba illud praecessit: ut qui uiuunt iam non
sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et
resurrexit. quid est enim aliud: non sibi, sed illi uiuant,
nisi ut non secundum carnem uiuant in spe terrenorum
et corruptibilium bonorum, sed secundum spiritum in spe
resurrectionis, quae iam ex ipsis in Christo facta est? itaque
eorum pro quibus Christus mortuus est et resurrexit et qui
iam non sibi, sed illi uiuunt, neminem secundum carnem
apostolus nouerat propter spem futurae immortalitatis, in
cuius expectatione bene uiuebant; quae in Christo non iam
spes, sed res erat. quem etsi nouerat secundum carnem, cum
adhuc moriturus esset, iam tamen non nouerat, quia eum [*] [*]

resurrexisse nouerat et ultra ei mortem non dominaturam. et
quia omnes in illo, etsi nondum re, iam tamen spe hoc sumus,
sequitur et dicit: si qua igitur in Christo, nona creatura;
netera transierunt, ecce facta sunt omnia
noua; omnia autem ex deo, qui reconciliauit nos
sibi per Christum. omnis ergo nona creatura — id est populus
innouatus per fidem, ut habeat interim in spe quod in re
postea perficiatur — in Christo habet iam quod in se sperat.
itaque nunc uetera transierunt secundum spem, quia iam
modo non est tempus ueteris testamenti, quo temporale atque
carnale regnum exspectetur a deo; et facta sunt omnia
nona secundum eandem spem, ut regnum caelorum, ubi nulla
erit mors atque corruptio, promissum teneamus. in resurrectione
autem mortuorum non iam secundum spem, sed secundum
rem et netera transibunt, cum inimica nouissima
destruetur mors; et fient omnia noua,, cum corruptibile
hoc induerit incorruptionem et mortale hoc induerit immortalitatem.
quod iam factum est in Christo, quem secundum
rem iam non nouerat Paulus secundum carnem. eorum
uero pro quibus mortuus est et resurrexit, non secundum rem,
sed secundum spem neminem nouerat secundum carnem, quia
illius gratia, sicut idem ad Ephesios dicit, sumussalui facti.
nam et ipse locus huic sententiae sic attestatur: deus autem,
inquit, qui diues est in misericordia, propter multam
dilectionem, qua dilexit nos, et cum essemus
mortui peccatis, conuiuificauit nos Christo, cuius
gratia sumus salui facti. quod enim hic dixit: conuiuificauit
nos Christo, hoc dixit ad Corinthios: ut qui [*] [*]
uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis
mortuus est et resurrexit. et quod hic dicit: cuius
gratia sumus salui facti, iam uelut perfectum sit loquitur
quod in spe tenet; nam quod paulo ante commemoraui,
apertissime alibi dicit: spe enim salui facti sumus. ideoque
et hic sequitur et tamquam perfectum enumerat quod
futurum est: et simul, inquit, excitauit et simul sedere
fecit in caelestibus in Christo Iesu. certe enim
in caelestibus Christus iam sedet, nondum autem nos; sed
quia spe certa quod futurum est iam tenemus, simul sedere
nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo.
namque ne putares iam nunc esse perfectum quod in spe ita
dicitur, tamquam perfectum sit, atque ut intellegas adhuc
futurum, sequitur et dicit: ut ostenderet in superuenientibus
saeculis superabundantes diuitias gratiae
suae in ueritate super nos in Christo Iesu. hinc est
etillud: cum enim essemus in carne, passiones peccatorum,
quae per legem sunt, operabantur in
membris nostris, ut fructum ferrent morti. ita enim
dixit: cum essemus in carne, quasi iam non essent in
carne. quod ita intellegitur: cum essemus in spe rerum carnalium,
quando lex, quae impleri non potest nisi per caritatem
spiritalem, ad hoc super eos erat, ut per praeuaricationem
abundaret delictum, ut postea reuelato nouo testamento per
indulgentiam superabundaret gratia. hinc similiter alibi dicit:
qui autem in carne sunt, deo placere non possunt.
et ne putaret eos quisquam dictos qui nondum mortui sunt,
statim subiecit: uos autem non estis in carne, sed in
. spiritu; id est: qui in spe carnalium bonorum sunt, deo [*] [*]
placere non possunt; uos autem non estis in spe carnalium,
sed in spe spiritalium, id est regni caelorum, ubi et ipsum
corpus per illam mutationem in suo quodam genere spiritale
erit, quod modo animale est. seminatur enim corpus
animale, sicut ad Corinthios idem dicit, resurget corpus
spiritale. si ergo neminem eorum iam nouerat secundum
carnem apostolus, qui propterea dicebantur non esse in carne,
quia non erant in spe rerum carnalium, quamuis adhuc corruptibilem
carnem mortalemque portarent, quanto expressius
de Christo diceret quod eum iam non nouerat secundum carnem,
in cuius corpore etiam re ipsa iam perfectum erat quod
illi in spe promissum tenebant?