Formulae Spiritalis Intellegentiae (pr)

PRAEFATIO.

Eucherius Verano filio in Christo salutem.

Formulas spiritalis intellegentiae conponendas tibique mittendas
pro studio paternae erga te sollicitudinis existimaui,
quibus perceptis in omnia scripta diuina facile se ad intellectum
sequax sensus intenderet. nam cum littera occidat, spiritus
autem uiuificet, necesse est ad illa spiritalium interiora sermonum
spiritu uiuificante penetrari. uniuersam porro scripturam
tam ueteris instrumenti quam noui ad intellectum allegoricum
esse sumendam admonet nos uel illud, quod in ueteri testamento
legimus: aperiam in parabolis os meum, loquar aenigmata
antiqua, uel illud, quod in nouo testamento scribitur:
haec omnia locutus est Iesus in parabolis ad turbas et
sine parabolis non loquebatur eis. nec mirandum quod
sermo diuinus prophetarum apostolorumque ore prolatus ab usitato
illo hominibus scribendi modo multum recesserit facilia in
promptu habens, magna in interioribus suis continens, quia et re
uera fuit congruum, ut sacra dei dicta a ceteris scriptis sicut
merito ita et specie discernerentur, ne illa caelestium arcanorum [*] [*] [*]

dignitas passim atque indiscrete cunctis pateret sanctumque
canibus et margaritas porcis exponeret, ut uere illius
columbae deargentatae modum, cuius posteriora specie auri
splendentis inradiant, ita scripturae diuinae prima quaeque argento
fulgerent, auro occultiora rutilarent. recte itaque procuratum
est, ut illa eloquiorum castitas a promiscuis cunctorum oculis
abdito suo quasi quodam uelamine pudicitiae contegeretur;
ac diuina optime dispensatione prouisum est, ut scripta ipsa
ita tegerentur caelestibus obumbrata mysteriis, sicut secreto
suo ipsa diuinitas operiebatur. igitur cum in libris sanctis
oculi domini, uterus domini, pedes, arma etiam domini scripta
reperiantur longeque absit a catholica ecclesiarum fide deum
corpore determinari, qui sit inuisibilis inconprehensibilis incommutabilis
infinitus, requirendum est, qualiter ista per spiritum
sanctum figurali expositione reserentur. hic enim inueniuntur
illa dominici interiora templi, hic illa sancta sanctorum. corpus
ergo scripturae sacrae, sicut traditur, in littera est, anima in
morali sensu, qui tropicus dicitur, spiritus in superiore
intellectu, qui anagoge appellatur. quam triplicem scripturarum
regulam conuenienter obseruat confessio trinitatis sanctificans
nos per omnia, ut integer spiritus noster et anima et
corpus sine querella in aduentum domini dei nostrilesu
Christi iudiciumque seruetur. sapientia mundi huius philosophiam
suam in tres partes diuisit: physicam ethicam logicam, [*] [*]
id est naturalem moralem rationalem, sed naturalem illam
pertinentem ad causas naturae, quae uniuersa contineat. moralem
uero, quae respiciat ad mores, rationalem autem, quae
de sublimioribus disputans deum omnium patrem esse confirmet.
quam tripertitam doctrinae distributionem non adeo
abhorret illa nostrorum in disputatione distinctio, qua docti
quique hanc caelestem scripturarum philosophiam secundum
historiam secundum tropologiam secundum anagogen disserendam
putant. quapropter historia ueritatem nobis factorum ac
fidem relationis inculcat, tropologia ad uitae emendationem
mysticos intellectus refert, anagoge ad sacratiora caelestium
figurarum secreta perducit. sunt etiam qui allegoriam in hoc
scientiae genere quarto in loco adiciendam putent, quam
gestorum narratione futurorum umbram praetulisse confirment.
haec uero ipsa ut subiectis plenius manifestentur exemplis,
caelum est secundum historiam hoc quod intuemur, secundum
tropologiam uita caelestis; aquae secundum allegoriam baptismus,
secundum anagogen angeli, unde est illud: et aquae quae
super caelos sunt laudent nomen domini. omnis autem
disciplina nostrae religionis ex illo duplici scientiae fonte manauit,
cuius primam practicen secundam theoreticen uocauerunt, id
est actualem et contemplatiuam; unam, quae actualem uitam
morum emendatione consummet, aliam, quae in contemplatione
caelestium et diuinarum scripturarum disputatione uersetur. [*] [*]
ergo actualis scientia in diuersa studia diffunditur, contemplatiua
autem in duas deriuatur partes, id est in historica
disputatione et spiritalis intellegentiae interpretatione consistit.
sed his nunc remotis formulas intellegentiae spiritalis quas
spopondimus proponamus currentes per singulorum nominum
figuras, quibus ista in illo diuinae lectionis inserta textu
accipi solent. oremus itaque dominum, ut reuelet condensa
scripturarum suarum et proferamus, quo modo secretiore
intellectu sentiendum sit: