Vita Epiphanii (5-8)

Praestrictis ergo his quae oportuit non omitti, ut cui innotesceret
opere uir inmensus praesentaretur et uultu, transeam
ad illa, quae de cultoribus dei nostri non mediocriter
laudanda fronte narrantur. erat in eodem sermo ad doctrinam
congruus, fabricatus ad blanditias, ad intercessiones iam tunc
artifex, ad corripiendos singulos auctoritate plenus, ad exhortandos
quosque necessario lepore dulcissimus: nos sonora,
suco uirilis elegantiae condita, nec tamen agrestis ac rustica
nec infracta gradatimque a mascula soliditate deposita. illum
quicumque uidit, c.um necdum dignitatum aliquod limen intrasset,
omnia eum transisse credidit quae sequebantur insignia.

Talis iam ad octauum decimum aetatis suae peruenit annum.
in quo in secundo a leuitis numero dedicatus, senum coetibus
puer adiunctus est. stupuere conplurimi, sed externi, qui mores
illius cum aetatis inmaturitate iungebant : seram credebant
dignitatem hanc redditam esse qui nouerant, at ille uenerabilis
Crispinus episcopus, fauoris nescius, pertinaci tenens
districtione censuram et quem numquam nisi bona conscientia
duxit ad gratiam, sic eum mulcebat sensibus, ut morderet
obtutu, et sub specie frontis rigidae clandestinum circa discipulum
nutriebat affectum. pascebatur alumni sui optabili conuersatione
pater et in omnibus eius actibus oculos amoenabat.
in quo tamen ille subdiaconii ordine nihil amplius quam [*]

biennio commoratus, meritorum suorum saltibus euectus exiluit,
nec se diu intra angustias modici honoris anima est diues
passa refrenari. festinabat ad leuiticam dignitatem conscientia,
quam numquam uota praesumpserant: exigebat conuersatio
quod desideria penitus ignorabant.

Circa metas tamen praefati honoris et terminum unum eius
opusculum summotenus libet adtingere. Summias uocitatur
ager, qui in eo loci situs est, in quo terrenum marginem gulosus
Padani gurgitis morsus adrodit et flexuose serpens fluuius
largitur in conpendio alterius quod furatur ab altero simulque
fit lucrum finitimi aliena calamitas. de huius praedii fluuius
antiqua cum clericis Burco quidam lite certabat: ad quod
iurgium dirimendum senile nimis et praeter quam conici
possit annosum adhuc puer me dirigitur. electus est enim,
qui et fortiter inlatas intentiones exciperet et maturitate consilii
inferendas temperaret. adtulit tamen quod solet omnium
criminum mater intentio. nam processu sermonis et scandali
ipse Burco, qui malitiae suae sordido lenocinaretur adsensu,
summum facinus sine aliquo timore commisit: nam sanctum
uirum ita fuste percussit, ut sanguis protinus ebulliret. at ille
paratissimus iram repressit nec uindictae spe prouocatus efferbuit,
turbatumque potius et adtonitum percussorem blandissimo
delinibat affatu. ilico miseram sa clamans et orbatam filio ob
atrocitatem facti Capraria Burconis mater occurrit crederes
eam circa funus pignoris sui illa qua fugatur omne consilium
in carorum mortibus lamentatione iactari. lambebat uestigia
sanctissimi iuuenis heiulans mater et \'parce\' clamabat iiii, [*]

quem numquam ad indignationem uis ulla conpulerat. at ille
supplicantem prohibebat, se sibi inuidiam regando concitaret,
ne se non merentem delati honoris sarcinis inpediret turbata
est repente ciuitas, omnium Christianorum in furorem uersae
mentes. Burco ad exitium poscebatur et in tanta hominum
multitudine nemo placidus, nisi qui iniuriam fuerat passus,
inuentus est. flebat egregius pontifex de infirmitatibus suis
et molestiis gaudente discipulo. nam ita satisfaciebat pro eo,
qui putabatur inimicus, singulis, ut nec gloriam parcendo
iactanter quaereret nec uindicando mandata caelestia praeteriret

Breui post ad diaconii euectus infulas, uicesimum annum
aetatis ascendit, facie necdum bene barbata. turbabatur suscepti
honoris tirocinio homo, qui iam ducem poterat implere
Christianum: singulorum pro pudore declinabat aspectus quem
uniuersa ciuitas quasi salutis signum aliquod adtendebat. interea
supra dictus antistes omnem ecclesiasticae conuersationis
substantiam et diuitias pauperum suorum in eius potestate
committit, uolens ante episcopatum cognoscere qualem futuris
temporibus praepararet episcopum. et cum uix sit, \'ut ab
eorum personis, de quibus successionis seritur quantulacumque
suspicio, inuidia temperetur, in istius gratia sibi credebat
perire sanctus pater quicquid minus fuisset exhibitum: quaedam
in illo sua, quaedam uolebat esse maiora. at iste cotidianis
profectibus etiam cupidissimi in oratione genitoris uota
transcenderat. erat enim genitor, cuius eum per euangelium
conceptum uerbi caelestis semine feta aluus effuderat. nam de [*] [*] [*]

pudicitia iuuenis mei quid loquar? in quo domum sibi statuerat
castitas et continentia radices fixerat in profundum ? uirum
se esse nisi per patientiam laboris ignorabat: carnem habere,
nisi cum moriturum se esse meminerat, nesciebat. quotiens
tamen illum corporeus adpetitus, sicut ab ipso didici, ludebat
imaginibus somniorum, ilico ad uigilias sanctas, continuata
ieiunia, standi diutissime necessitatem plena auiditate currebat,
talemque bellatrix dextera animae suis certaminibus reddebat
carnem, ut illi opus esset postea pro necessitate succurri. nec
tamen refecto corpusculo indulgebat otio: utebatur lectione
pro requie, librorum uenerabilium pro blandimentis instrumenta
suscipiens. memoriter semel transcursa reddebat et
ne crederetur scripturarum diuinarum tramitem uerborum
tantummodo celeritate transuolasse, pingebat actibus suis
paginam quam legisset. si propheta fuisset in manibus, prophetantem
uideres codice amisso lectorem: si testamenti ueteris
recensuisset uolumina, Moysi dignus aemulator incedebat,
taliter ac si illum Israhelitica per desertum agmina
sequerentur: si apostolicum lac uerborum et mel dominicae
passionis seueritatem legis condiens scriptura index reuelasset,
continuo ex ore ipsius dulciora fauis uerba fluxerunt. postremo
quid libri docuissent, uita signabatur.