Dictiones (5-7)

V. DICTIO INCIPIENTIS EPISCOPI.

Par quidem discipulis incipiens magister est et inter exordia
doctor nulla est ab auditoribus sorte sublimior: expertis honor
debetur ingeniis: uix mediocrem caltam exigunt non probati.
illa sunt uera praeconia, quae longus sudor elicuit: blandimentum
est, non iudicium, quotiens laborem gloria ingesta
praecesserit. inter maculas numeret quoscumque triumphos [*] [*]

ante discussionem campi miles adquiret. qui properatis subeunt
Olympiaca bella uestigiis, numquid eis ante consummationem
certaminis suppetit spes coronae dicente apostolo: non coronatur,
nisi qui legitime certauerit? ecce nec illos
decet ante meritum praedicatio, a quibus iuste poscitur post
laborem. nostra e diuerso prolixo distat calle condicio, quibus
tantum decerpitur de fruge innocentiae, quantum adcesserit de
labore. nam sicut positi in tirociniis aestimamus, plenum
• necessitatis et periculi iter est, in quo et sectanda est uita
laudabilis et fit probris uberrima, si desideret ab humanitate
laudari. actio nostra si de bonis suis fuerit elata, sordescet
protestantibus diuinis eloquiis: qui uos laudant, seducunt
uos, et subuertunt semitas pedum uestrorum.
splendorem pontificis res, non lingua testetur: plus lucet
claritas huius officii ueritatis indicio quam loquelae. ecce cernitis
quam tuta sit causa subiecti et quantis discriminibus
sociata praepositi. munia mea plus poteritis fulcire gemitibus
quam clamore. nemo quod auribus lenocinatur credat eximium:
sermo noster, nisi animae medetur, abiectus est. illum praeferte,
qui spiritali falce sentibus purgat interna. tunc pretiosum
diadema est, quando suasioni eius grex ecclesiasticus,
dum ad probitatem graditur, non repugnat. ille sine fuco monitorem..
torem et feriato ore diligit qui eius instituta sectatur. additur
quod inperitia nostra iustam sustinet de ipsa nouitate formidinem,
qui nuper de ouilibus ad custodiam praeparati adsuescimus
de uniuersorum fieri necessitate suspecti, et cui uix
fuit pro se fida cautio suscipit officium cuncta metuentis. [*] [*]
scimus quantum erit humilior famulantibus qui ad religiosum
uocater imperium. necesse est ut etiam extremae condicionis
personis obtemperet cui inminet sic iubere. ait enim doctor
gentium: omnibus omnia factus sum, ut omnes adquirerem.
modo diuinitatis operatio adsit muneri suo et
quem dignum apice tanto non inuenit efficiat.

PRECATIO MISSARVM.

Dignum et iustum est. uere dignum est, ut inter exordia
dignitatis tibi, principiorum domino, supplicemus, qui mundi
ipsius in nonam lucem prodeuntis infantiam quanto bonorum
tuorum secreto orditus es, tanta potentiae uirtute solidasti.
stabat in admiratione sui tenera orbis inchoatio et paene decoris
proprii concussa stupore titubabat, ante agnitionem
ordinis solam sortita de auctore substantiam, requirens quo
esset rotanda lux adtributa moderamine, qualem finem diei
tempus exciperet, si per adsiduos semper renasceretur occasus,
si nox mundum fuscis ambitura complexibus quasi rem originariam
perenniter non teneret. in hoc ambiguo, ut certis
famularentur per longum confusa temporibus, dei nostri extitit
lex uoluntas omnis dispensatio statutis praefixa limitibus
tantum potuit, quantum praestitit qui creauit. sic nos, pie
opifex, inter ?sacerdotalis tituli auspicia sole couersationis inradia:
per sudum de meritis nostris fulgeat dies officii: nulla
subreptione, nullis diaboli blandimentis pereat quod uocamur:
non liceat admisisse quod non decet: recti studium te [*] [*]

imperante transeat in naturam: adsit muniis nostris aequalis
operatio: conposita seruitute beatum crescat imperium nec
subiaceat moribus qui praeminet dignitate. per dominum nostrum
Iesum Christum.

ORATIO ANTE MISSAM.

Conlator bonorum deus, cui effectus in uoto est, qui de
medio populi Moysen in prophetae persona dedicasti. nam dum
queritur de in becillitate, te auctore conualuit: sumpsit meritum
pontificis, dum testes sui arbiter se uociferatur nil mereri,
cui apicem actione sublimem conciliauit humilitas da, parem
nostris exordiis gratiam, quia propensiorem deberi actibus
declaramus offensam. non sunt inusitata quae poscimus: benignitas
tua testimonio tenetur exempli. eo circa nos eris bonorum
largitione dementior, quo substantia nostra facta est de peccati
fasce procliuior. da, bone imperator, dignam tua electione
uirtutem, quia sub pio principe nulla militem decolorat abiectio.
per dominum nostrum Iesum Christum.

VI. DICTIO [DE HAERETICIS ET SVNODO].

Pro ratione soluendum est quod pro ratione iacuimus : nam
ut pateat et linguae nostrae officia et silentium ordinatis seruisse
temporibus, fide hortante in officium sermonis erumpimus.
idem enim est superuacue loqui quod necearie non locutum [*] [*]

dicente apostolo: uae enim mihi est, nisi euangelizauero,
et alibi: tempus tacendi nos praecipue, quos
praelati ceteris hortatur pondus obsequii, decet aut bona
facientes eleuare aut mala conprimere. et quidem uos docere
non aliud est quam stimulos admouisse currentibus: nam quod
ex proposito facitis, superbi sumus, si nostris debendum credimus
institutis. sed qui bona studia probat amplificat. stat
apud conscientias uestras, quanta Nestorius et Eutyches, gemina
diabolicae informationis ostenta, diu castam ecclesiarum orientalium
disciplinam perfidiae fornicatione corruperint, qui iuxta
sententiam apostoli dilectionem ueritatis non receperunt,,
ut salui fierent, et ideo misit illis deus
operationem erroris, at crederent mendacio, dum
per subripientem scandali occasionem Christi milites ille contentionum
campus examinat, sicut scriptum est: oportet
esse certamina, ut probati manifesti fiant. apud
quem Chalcedonensis non uiuit commemoratio ueneranda concilii,,
in quo Dioscorus cum sectatoribus suis stilo piae districtionis
addictus est et sanctae memoriae Flauiani adoranda
monumenta exultans Constantinopolitana ciuitas recepit, cuius
iam pridem firmauerant caelestia decreta sententiam? ubi
gentium Timotheus ignoratur, qui propter suspiciendae recordationis
Proteri caedem fieri plus quam parricida non horruit?
nam sacri persecutione pontificis et genera criminum uicit et
nomina. scitur Petrus et Cyrus et Timotheus, qui dum iacenti
manum Dioscoro porrigunt, conruerunt: hi de praecessore suo [*] [*]
et studiorum heredidatem adepti sunt et ruinae. proinde, fratres,
manentem in supernis patrum et adhaerentem beato Petro
tenete sententiam, quia nos mundae ecclesiae et non habentis
maculam optamus unitatem. patienter ferre non possumus nana
in Christum nostrum et blasphema ructantes: scimus, quia qui
in putribus membris non utitur ferri medicina serpentibus
morbis praestat obsequia: nam nisi secentur tabefacta, contaminant.
pacifica est cum his, qui rectum nituntur inpugnare,
congressio. quis a bellis talibus timoris reuocetur obstaculo,
de quibus uitali possit morte gaudere? quibus mundi huius
potestatibus, uel si minentur, adquiescendum credimus, quando
aliud imperat qui regna moderatur, dicente apostolo: non
sunt condignae passiones huius mundi ad superuenturam
gloriam, quae reuelabitur in nobis? fluxa
ecclesiasticorum corda aut turbant quae in praesenti uita sunt
aut delectant: quibus Acacius, qui diro diaboli a sententia
sua motus imperio, erubuit diu propugnatorem se fuisse ueritatis
et clari deserens ornamenta certaminis triumphum suum,
quem sub Basilisco pio sudore meruerat, debellauit: qui solis
praemiis suis paene tempore adeptionis inuidit, spem bonorum
fructuum perfidiae falce succidens. grauius enim est degustata
bona quam intacta calcasse: nihil defensionis superest homini
post dulcem iustitiae saporem ad mortifera schismatum uenena
redeunti. de his quae praefati sumus natum est, quod in Constantinopolitana
nuper ecclesia fertur admissum. unde patimur [*] [*]
sine uocis usura tristitiam: qui enim oblatis remediis non
oboediunt, merito nihil consolationis tempore quo premuntur
habuerunt.

VII. DICTIO IN DEDICATIONE AVDITORII QVANDO AD FORVM TRANSLATIO FACTA EST.

Vt campus militem, mare nauitas, fora causidicum, sollicitant
incerta raptorem: ita linguas auditoria exercent. nam
quae, malum, ratio suadebit silentium in loco, in quo sunt
praemia constituta uerborum? ubi orationis palma, si hic gratia
taciturnitati ? bene soluuntur sudoris pretia, ubi sunt templa
uictoriae: bene effugatur seruitus inter atria libertatis. uincta
hic ora teneat mens captiua: non agnoscit forum Romani
populi, non liberalis eruditionis gymnasium qui adhuc quasi
in secessibus conticescit. sint muta forte diuersoria: hic nihil
est tam familiare quam pompa dicendi. Fescenninos sales
hymenaeis dare genium consuetae professionis plausus hortatur:
eriguntur lituis bellatores: uirtute debiles grauis bucinarum
cantus adtollit: data sunt uniuersis amica incitamenta propositis.
quid ego faciam, doctorum optime, te loquente? si infabricata
uerba intra uerecundum penetrale contineam, instituti
me esse similis non agnoscas. amicitiarum religionem in gratia [*] [*]

parcus offendam, si nec translationis festa nec debitae tibi
laudis munus exoluero. salue ergo, nutritor profectuum, fax et
splendor ingenuitatis, qui nobilia germina laboriosis purgando
sarculis in fructibus facis agnosci, qui in cano flore nouellae
posteritatis, quantum horreis paretur, ostendis, qui de ferarum
cubilibus et bubonum habitaculis ad fora nos reuocas, unde
maiores paene iam longa aetate discesserant. non enim patent
eruditis loca ista, quibus scientiam non primoribus labris ipsa
contulerint. cuius enim tuba cognoscatur eloquii, nisi cuius
puerilia innotuerint rudimenta sermonum? tibi ergo debentur
haec beneficia, quod citaturus reum causidicus inter atria iam
probata dictionem metuendus incipiet. tibi spes unica honestae
professionis adscribenda, quod nobilitas decursis breui temporibus
liberali sudore placitura est. sed quo me ignarum
uirium tui rapit affectio, narrationis pelagus non pendentem?
sufficit in loci amici et diei celebritate uota testatum. ad uos
reuertor, quibus paterna conuentus affectione uocem debeo
commonentis. reddite uos studendo origin, reddite natalibus
lectione: naturae lucem iubar dictionis ostendat: multiplicate
suffectu scientiae parentum titulos: ornate eruditione decora
maiorum. fului nobilitatem metalli nisi ad unguem manus
ducat artificis, maternis paene hebetater tenebris et, si non
magistra politione uenustetur, nihil ei prodest sublimitas, quam
uena concesserit. adiuuatur quidem doctoris instantia dotibus
sanguinis mundioris, sed nisi limata non rutilant illa quae
se erigunt praerogatiua nascendi. incrementum rusticum matris [*]
mammas inter sulcos euacuat et per pascua pecus agere, dum
ab uberibus pendet, adsuescit: patris brachiis, dum iuuencos
fatigat, adiungitur: prensat dexteram grandia terris semina
committentem et sudorem originis suae in ipso lucis limine
meditatur. quid uos faciatis, quos liberalibus pepererunt matres
optimae disciplinis? peregrinandum uobis est a germine ditiori,
nisi uos nobiles instituta monstrauerint. habetis praeuium eloquentiae
morumque doctorem: currite prosapiae stimulis incitati
et, cum uos ad agonem praemia promissa perduxerint,
mei meminisse dignamini, quia sunt quae a uobis post caelestem
retributionem suffragia hortator accipiat. haec sunt, nostris
quae uos licuit uocibus admoneri. uos diligentiam pectoris mei
expendite consideratione uerborum: non phaleratus sermo, non
inlecebrosa tantum et depicta fucis narratio delectet: quaerite
apud me non blanda sed necessaria, non deliciosa sed fortia.
numquid iuuat pompam texere praecepta daturum ? qui probari
non magis sensibus quam sermone disponit affectum monitoris
euacuat. ponderibus ornetur dictio castigantis: lancem
in exhortatione teneat qui gestit audiri. institutor uirtutis
plausus excludat: bene morata oratio imperat quod suadet.
haec si explicare nequeo facultate dicendi, amare tamen didici
consideratione propositi et electione consilii. pars quaedam
probitatis est, etsi implere nequeas, nosse meliora. sequitur
examinatam intentionem effectus operis: proximus magistro
est qui diligit ornamenta doctrinae. deus tamen uoti se comitem
iungat et quod nouellis praeceptor commendo cespitibus in
pomis tamquam de hereditaria possessione decerpam. [*] [*]