Dictiones (23-25)

XXIII. DICTIO [IN ABDICATVM QVI PATRE NECATO MATRI QVOQVE INSIDIABATVR].

Postquam, indices, abdicatus filius in iusti executionem
doloris patris factum, matris consensum gladio uindicauit,
turbare se aestimat innocentiam cognitorum et aliquid de
manifesti facinoris absolutione subripere. nescimus quae in
defensione sui uerba commendaticia sceleratus inueniat, ad
cuius nos confutationem uulnus ostendimus. malo psrseuelorantiae
perditus filius, postquam necauit patrem, opinionem
matris contendit extinguere: dolens quod euasimus pugionem,
telo famam insequitur, cui pro sexus uerecundia plus timemus.
nos ruptam, patri ce〈ruice〉m, nos scelerati iter ostendimus. ille
contra rem uerba conponit et, me quod nobis fidum uideatur extitisse
subsidium, ad sententiam suam traxit paruulum nostrum,
. quem fuci nescium fabricata uerborum arte subuertit, faciens
et illum perire, qui putabatur esse residuus. quid praestigiis
nudam desideras uelare iustitiam P nec odiosus parcere potuit
nec quem mentiris amasse percutere. numquid argumentis
opus est, ubi factum suum ueritas propria uoce testatur? perdidisti
spem defensionis, cum genetricis ferro membra describeres.
sed licet procurator formosus et nitidus, nos ad haec
inspicienda oculos non habemus. [*] [*]

XXIIII. DICTIO EX TEMPORE QVAM IPSE DEVTERIVS INIVNXIT.

THEMA.

Perfunctus pelago Diomedes tutus in aruis

Naufragium deflet, quod sine limpha fuit.

Quam propter uarios contendens uicerat aestus,

Vxor ad alterius transierat copulam.

Causa querelarum simulato nomine uera est.

Huius uerba, precor, comite uos placidi.

ADLOCVTIO.

o numina, si uobis non eueniunt cuncta disponentibus,
diuisa potestes est aut et malorum estis auctores. quod si
humanarum rerum quemquam ex numero uestro cura sollicitat,
felicitatem mihi redeuntis tribuite aut errorem, quem finistis
ingrati. si caelum uocanda piorum possessio, si propter momenta
laetitiae mortalibus orata tribuuntur, nolite beneficiis
uestris sociare uindictam. cur taliter ad effectum uota tetendimus?
ut pararetur caelitum suffragio de occasione prosperitatis
aduersitas? reddite, quaeso, propitii incommoda, quae
tulistis: restituatur pelagus, ne terreno pereat fama naufragio.
secundis rebus proximum est quaecumque accesserint mala
nesciri. ignominia, quae me in facie perculit, non tetigisset
absentem. uxorem (pro netas !), nisi ad eam redissem, amisisse
non crederer: inflexit statum meum abiurata calamitas. stationi
propior fuit liquentis error elementi: portum in genitali solo [*]

perdidi, quem saepe in uasti gurgitis sinibus adquisiui. haecine.
est domus optata, cuius desiderio periculorum promittebatur
obliuio, cum spe sequentis ; gaudii praesens maiorum poterat
forma. nesciri? cui umquam de miseriarum terminis sunt nata
principia aut de perfunctis casibus euenit exordium? aliquando
optata contigit non amari? aut accessit ut hominem laederet
fuga discriminis? me nouis semper pessima ictibus fortuna
perculit: cuius si in deterius uergit mutatio, simplicem nocendi
seruet speciem, ne successionibus insolescat. uxorem, malorum
comites, habui ad pudicitiam naturae luce transmissam, cui
splendor oriundi creuerat institutis, ut gemino defensa propugnaculo
nullatenus facinorum crederetur ictibus subiacere
nec, dura castimoniae obscenitatis euisceratione mollire. illa
numquam fuluum metalli quaesiuit ornatum nec pretiosorum
candore lapidum niuem corporis imitate est: non ulla habuit
decoris adiumenta, dum placuit; sciuit coniugalis iura sacramenti
fucatis studiis non iuuari nec obligatum tenuisse coniugem,
quando alium praeter eum , qui descendit a moribus,
quaesiuit nupta fulgorem. mansit illam educandorum pignorum
seruitus libera, dum talem se praebuit, quae et desiderari
meruerit et uirum numquam putaret absentem. ilia sexum
mentis firmitate durauerat, dum in ea muliebris inbecilla
consilii de uirili ceperant auctoritate substantiam. iam lapsi.
bus ordinis sui doctrina medicante repugnabat et translata in
usus alteros feminarum ridebat excessus. in summa, talis
periit, quales solent a maritis lacrimas inpetrare. Circaeo, ut
aiunt, poculo a se translata est et in uotum migrauit adulteri. [*] [*]
sed quid agamus inter anxia et incerta deprehensi? recipiat
nos pro remediis exosa nanigatio et lassatae rudentibus manus
stuppea rursus uinola meditentur: haereat clauis dextera, ut
frenatae puppis per gubernaculum iura moderetur: depictus
sideribus axis reddatur aspectui: dispositionis nostrae itinera
noctium dirigantur indiciis. sit solacium luminibus meis, si
profanati non uideatur terra coniugii: fugiamus patriam, in
qua tale effectum est matrimonium nostrum, quod et amisisse
pudeat nec aneant uota recipere.

XXV. DICTIO. VERBA THETIDIS CVM ACHILLEM VIDERET EXTINCTVM.

Intercepta est pio quaesita fraus materna consilio. inuenerunt
Achillem nostrum fata et ab alia natura subreptum, nec profuit
quod sexum, quem ei origo dederat, astutia conmutauit
feminam diuturnitate non didicit et uiri fortis animum mollis
consuetudo seruauit. quis credat inefficacem fuisse prouisionem,
quam et dea et mater inuenit P non est praemium inmortalitas,
quam nec genetrix transmittit ad subolem nec per eam quod
filium casibus furetur occurrit. ut numquam doloribus subducamur,
numina sumus? quae est ista condicio, quando de
penetralibus uiscerum nostrorum quod leto seruiat exhibemus ? [*] [*]

caelicolum potontiam aut liceret posteritati conferre quod
possidet aut caris decidentibus pro lamentationis termino
daretur occumbere. inferiores hominibus sumus quibus similes
paremus, in hoc deterius Parcarum ludibrio subiacentes, quia
nescimus exitia pignoribus obligatae. superorum maxime, aut
prosapiem nostram subdue fortuitis aut nos pro beneficii conlatione
summitte. liceat pro caro, si non uincimus, interitum,
uel subire. stat ante oculos meos orbitas, idcirco deterior,
quia illam pro aeternitatis meae sublimitate praesciui. o lugendam
numinum felicitatem, cum illud quod de aduersis
ignorari non licet non donatur auertere ! : recordor. praeteriti
sollicitudinem temporis et curas meas, quibus nequiquam inuigilaui,
reminiscor. quid profuit Stygiae paludi auxilio nati
corpus armatum, dum illud, quod a nobis sumere debuit,
quaereremus a gurgite? in membris prolis nostrae, quem dea
tenuit, locus est uulneris. cur non laxioribus digitis lympha
se miscuit, ut ex toto exclusisset ictus superis unda sublimior?
quid etiam iuuit Chironis elegisse magisterium, qui aetatis
lubricum doctrina solidaret credo diuersis institutionum
callibus, ut bellum filio placeret, inuenimus: apud monitorem
fortissimum actum est, ut uires, quae sequebantur, consilia
non haberent. quis miscendum feminarum latebris uirum
saporem uellet haurire certaminis et inde. prouideat pignori,
unde facit perire quod prouidet? iam duratas spiculis manus
ad calathos frangebamus et illos humeros, quos spoliati leonis
terga calefecerant, auro distincta uel murice palla claudebat.
non facilis transitus fuit, iuuenem nostrum puellam post [*]
gustum laudis imitari, nec astute componitur quod non in
tenerae aetatis primordiis imperaui. sed quid transacta recolo,
cum animum meum futurae calamitatis pulset immanitas ?
uideo Troiae fumantis excidia et statu eam manente subuersam:
uideo Hectoris prcelia acerba Graiugenis, qui idcirco creuit
opinionibus, ub suboli meae, dum occumbit, triumphi crescat
ad pretium: raptatum quadrigis adhuc bellaturi corpus agnosco,
et Achillis mei minui commodis quod ex pondere decrescit
extincti: uideo quod irae proficit perire conpendio. sed quid
his laudibus pascor orbanda? reliqua silentio tegam, ne ante
doloris tempus narratione conficiar. habeat consolationem de
taciturnitate aeternitas nostra, quam non habet de natura.