De XII Abusionibus saeculi (4-6)

DIVES SINE ELEEMOSVNA.

Quartus abusionis gradus est diues sine eleemosyna, qui superflua
usus sui quae custodienda in posterum recondit indigentibus et nihil
habentibus non distribuit: per quod efficitur, ut dum in terra quaesita
diligenti cura custodit, caelestis patriae perennem thesaurum
amittat. ad quem thesaurum Dominus Iesus adulescentem diuitem qui
eum de perfectione interrogauerat ita respondens inuitauit: si si
perfectus esse, uade uende omnia quae habes et da pauperibus,
et ueni sequere me, et habebis thesaurum
caelo. quem thesaurum nullus umquam. hominum habere potest, nisi
qui pauperibus solacia praestat aut per semet ipsum pauper est. non [*] [*]

ergo dormiat in thesauris tuis, quod pauperi prodesse potest. nam
dines quae congregauerit, his frui solus nequaquam poterit [quia unius
hominis natura multis rebus non succurrit]. quid ergo stultius est quam
propter unius hominis uictum et uestitum totam regni caelestis
perennem iocunditatem perdere et aeternos inferni cruciatus absque
consolationis praestolatione subire ? quod ergo aliquando per necessitatem
amittendum est pro aeterna remuneratione sponte distribuendum
est. omnia enim quae uidentur temporalia
sunt: quae autem non uidentur aeterna. quamdiu namque
temporales sumus temporalibus temporalia deseruiunt et cum
hinc transierimus, aeternis aeterna solacia praestabuntur. idcirco
diligere non debemus ea quae non semper habebimus, praesertim
cum expertem rationis auarum diuitem thesauri sui et agri et
omnia quae habet ostendant, qui toto cordis intuitu illa diligit quae
se numquam diligunt. si enim aurum et argentum agros et uestimenta
cibos et metalla et bruta animalia quis dilexerit, haec omnia uicem
sibi amoris rependere non posse ipsa rerum natura ostendit. quid a
ratione longius est quam diligere quod te redamare non ualet, et neglegere
illum qui tuae dictioni cum dilectione omnia praebet? propter
hoc igitur non diligi mundus sed diligi proximus a Deo praecipitur,
quia proximus uicem sui amoris potest rependere, quod mundus [*] [*]
minime posse non dubitatur. sic etenim inimicum esse diligendum Dominus
imperat, ut illa dilectio amicum illum ex inimico efficiat. quisque
ergo dines cupidus si uult aeternas habere diuitias, distribuendo
egenis perdat interim non mansuras. si enim quod diligit non uendit,
nemo emere poterit quod cupit. auari namque ideo in iudicio a rectissimo
iudice nuncupantur maledicti, quia qui praeteribant eorum habitacula
non dicebant: benedictio Domini super uos, benediximus
uobis in nomine Domini. infelices ergo sunt auari
diuites qui propter res transitorias in aeternam damnationem dilabuntur,
et e contrario beati sunt misericordes, quoniam ipsi
misericordiam consequentur. felix est misericors, dum in hac
uirtute non substantiam sed affectum Deus requirit.

FEMINA SINE PVDICITIA.

Quintus abusionis gradus est femina sine pudicitia. sicut enim omnes
mores bonos procurat et custodit in uiris prudentia, sic in feminis
cunctos honestos actus nutrit et fouet et habet pudicitia. pudicitia
namque castitatem custodit, auaritiam refrenat, lites deuitat, iras
mitigat, libidinem occupat, cupiditatem temperat, lasciuiam
castigat, ebrietatem canet, uerba non multiplicat, gulae concupiscentias
propurgat, furtum omnino damnat. quid plura ?
omnia uitia restringit et omnes uirtutes et quicquid coram Deo et
hominibus bonis laudabile est nutrit. inpudica uita nec laudem ab
hominibus in praesenti saeculo nec remunerationem a Deo expectat in [*] [*]

futuro: pudica uero uita famam bonam inter homines possidet, de
ope futurae beatitudinis gaudet. praesentibus semet ipsam imitabilem
facit , posteris memoriam amabilem relinquit. bonis semper moribus
delectatur et consentit et adsiduis scripturarum meditationibus et
eloquiis animam uegetat. bonorum praecedentium exempla custodit
et inseparabilia perfectis contubernia nectit. duobus ergo modis
constat uerae pudicitiae exercitatio, id est corporis habitu et
superficie et animi affectu interno. per exteriorem iuxta apostolum
coram hominibus exempla, per interiorem modum coram
Deo prouidemus opera bona. pudicitia namque est corporis alienas
res non appetere, omnem. inmunditiam deuitare, ante horam
congruam non gustare uelle, risum non excitare, uerba uana et falsa
non loqui, habitum per omnia ordinatum propositoque conuenientem
tam capillorum quam uestium sicut decet habere, cum indignis contubernia
non inire, supercilioso intuitu neminem aspicere, uagari oculos
non permittere, pompatico et inlecebroso gressu non incedere., nullo
inferior in incepto bono opere apparere, nulli contumeliam aut ruborem
incutere , neminem blasphemare, senes non inridere, [bonis non
inuidere] meliori non controuersari, de his quae ignoras non tractare,
etiam quae scis non omnia proferre. haec cum proximis amabilem hominem
reddunt, et Deo acceptabilem faciunt. pudicitia uero animae est,
plus propter Dei oculos quam hominis omnia bona facere, appetitiones
turpium cogitationum compescere, omnes meliores esse se aestimare,
nemini inuidere, de semet ipso nihil confidere, Dei semper auxilio res
omnes committere, ante Dei oculos semet ipsum constituere, haeretica [*]
prauitate sensum non maculare, catholicis per omnia consentire, Deo
soli adhaerere, castitatem internae mentis Domino Iesu Christo offerre,
omnia coepta bona opera mortis tantum termino finire, praesentes tribulationes
animi fortidudine paruipendere, in terra praeter proximos nihil
amare, cuncti amoris.in caelo thesaurum constituere et pro omni bono
actu mercedem in caelestibus a Deo sperare. pudicitia ornamentum
nobilium est, exaltatio humilium, nobilitas ignobilium, pulcritudo
uilium, prosperitas laborantium, solamen maerentium, augmentum
omnis pulcritudinis, decus religionis, defensio criminum, multiplicatio
meritorum, creatoris omnium Dei amicitia.

DOMTNVS SINE VIRTVTE.

Sextus abusionis gradus est dominus sine uirtute, quia nihil proficit
dominandi habere potestatem, si dominus ipse non habeat et
uirtutis rigorem. sed hic uirtutis rigor non tam exercitus fortitudine,
quae et ipsa saecularibus dominis necessaria est, indiget quam animi
interiorem fortitudinem per bonos mores exercere debet. saepe enim dominandi
uirtus per animi neglegentiam perditur, sicut in Heli sacerdote
factum fuisse comprobatur. qui dum per seueritatem iudicii peccantes
filios non coercuit, eorum uindictae Dominus uelut consentienti non
pepercit. tria ergo necessaria eos qui dominantur habere oportet, terrorem
scilicet et ordinationem et amorem. nisi enim ametur dominus
et metuatur, ordinatio illius constare minime poterit. per beneficia ergo
et affabilitatem procuret ut diligatur, et per iustas uindictas non [*]

propriae iniuriae, sed legis Dei studeat ut metuatur. propterea quoque
dum multi pendent in eo, ipse Deo adhaerere debet qui illum in ducatum
constituit, qui ad portanda multorum onera ipsum ueluti fortiorem
solidauit. paxillus enim nisi bene fixus firmiter alicui fortiori adhaereat,
omne quod in eo pendet cito labitur et ipse solutus a rigore
suae firmitatis cum oneribus ad terram delabitur: sic et princeps nisi
suo conditori pertinaciter adhaeserit, et ipse et omnis qui ei consentit
cito deperit. quidam namque per dominandi officium solidius Deo adpropinquant,
quidam inposito sibi dignitatis honore deteriores fiunt.
Moyses enim accepto ducatu familiarius Dei locutionibus utebatur:
Saul uero filius Cis postquam sceptra regni suscepit, per inoboedientiae
superbiam Deum offendit. rex Salomon postquam patris sui Dauid
sedem optinuit, Deus illum ultra omnes mortales uelut ad innumerosi
populi gubernationem sapientiae munere donauit: e contrario uero Hieroboam
seruus Salomonis, postquam regni domus Dauid partem accepit,
ad idolorum cultum decem tribus Israel quae erant in parte Samariae
adtraxit. per quae exempla euidenter ostenditur quosdam in sublimiori
statu ad maiorem perfectionem crescere, quosdam uero per supercilium
dominationis ad deteriora defluere. per quod utrumque intellegitur eos
qui ad meliora conscendunt per uirtutem animi et Dei auxilium posse
id facere et eos qui ad deteriora deuertunt per mentis inbecillitatem
pariter et neglegentiam errare. unde dominus absque uirtute fieri non
debet, quam uirtutem sine Dei auxilio nullatenus habet. qui etenim
multa tuetur, si non habet fortitudinem, non ualet id agere, quoniam [*] [*] [*]
magna magnis infestationibus et aduersitatibus solent laborare. omnis
igitur qui praeest hoc primitus animi tota intentione procuret, ut per
omnia de Domini adiutorio omnino non dubitet. si namque coeperit in
actibus suis auxiliatorem habere dominum dominorum, nullus hominum
contemptui habere poterit eius dominatum. non est enim
potestas nisi a Deo. ipse eleuat de stercore egenum et sedere
facit cum principibus populi sui, deponit potentes de sede et exaltat
humiles, ut subditus fiat omnia mundus Deo et egeat gloria Dei.