De Singularitate clericorum (6-10)

Miramur si Adam per Euam seductus est, quem nulla morientium
exempla praecesserant, nisi iussio una constrinxerat, cum modo nos nec
innumerabiles mores nec infinita iussa conpescunt. quibus conuenienter
dicitur secundum increpationem Domini: si Adam uidisset mortes quae
factae sunt in uobis, olim in cilicio et cinere paenitentiam egisset. dico
autem uobis, quoniam Adae tolerabilius erit in die iudicii quam uobis.
longe satis longe sit pestis ista et lues et clandestina pernicies.s o quam
inordinalis feminae propinquitas. iaculatur cuius uicina est delictorum
latrocinium. non est in hac societate sinceritas adprobabilis quae conlisiones
habet uelut quibusdam fluctibus turbulentis. in hac [*] [*]

familiaritate non habitat amica concordia, quoniam non nisi discordantes inimicitias
creat. fecit equidem mulierem uiro Dominus adiutricem, sed
serpentis inuidia personam sumpsit hostilem. quod si illa de uiro suo
nata usque hodie ipsum cui iungitur temptat, quanto magis illa quae
copulatur nulla lege coniuncta? et si illi qui duo sunt in carne una
concreti temptationibus mutuis inuicem pungunt, quid faciunt hi qui
in una carne nec nati nec iuncti sunt? praesertim quia nec Deum
iam inuocare permittitur qui caritate alterius auocatur, nec sinitur
cogitare diuina qui sibi quaesiit cui exhiberet domesticam
curam. propter quod sic apostolus consulit dicens: uolo uos
sine sollicitudine esse. qui sine uxore eat, sollicitus
est quomodo placeat Deo: qui autem habet uxorem,
cogitat quae sunt huius mundi, quomodo placeat
uxori. quid est nunc quod in hac coniunctione delectet, in
qua solae pugnae sunt? aut quae utilitas fauet, ubi non sunt officia
coniugalia, quando nec ipsa possunt esse secura? causale est omne
quod feminae est et copulatio eius semper infesta est. foedere suo magnas
molestias praestat et cui adhaeserit contra fas, insanabilem
ingerit plagam. de carbonibus scintillae dissiliunt, de ferro rubigo
nutritur, morbos aspides sibilant, et mulier fundit concupiscentiae
pestilentiam quam Salomon sic conparat dicens: de uestimentis
procedet tinea, et a muliere iniquitas uiri.

Volo scire quae sit affectio ista communis, quae morbi dissensio.

semper ambigua propositum suum nutantibus consiliis inpugnando
conturbat. ut quid sibi adhibuit mulierem qui ducere contempsit uxorem
? omnis qui non manducauerit carnem , ut quid habitationem
suam carnis apparatibus replet? et qui non biberit uinum, quid uini
oblectatione perfruitur? quasi non ali quotiens habendo nec gustando [*] [*] [*]

copia esculentorum animus pascitur, et uini odoriferi sola fragrantia
saepius suscitatur animus. quid per hypocrisin uult ab hominibus abstinens
dici et in secreto carnibus et ebrietate distendi? habent multi
diuitias quas suis usibus negant sed pro cupiditate conseruant, quibus
si nulla cupiditas inhaesisset, nec cupiditatis insignia possiderent.
at uero quia cupiditate possessi sunt, perfruuntur animo quod usu non
tangunt. ita is qui despexit uinculum nuptiarum, et aliter femineis
uinculis obligatur: quamuis nullo concubitu misceatur, desiderio tamen
uisu conloquio coniunctione semper oblectatur. nam si desiderium
feminae non haberet, numquam feminam suis oblectamentis adsumeret.
immo uero insuper mihi suspectum placitum dedit qui non legitimam
duxit et legitimam recusauit: nisi fallor, in publico argumentatus est
hominibus promittere sanctitatem et in occulto sine uxore non esse.
duo argumenta libidinis et sanctitatis hinc et inde miranda sunt, quae
utraque inuicem tegunt et utraque inuicem produnt. ingeniosus eunuchus
et moechus inuidet sibi dum consulit, et dum quaerit utrumque.
neutrum fecit, ut sanctus minime deputetur qui non uera coniunctione
perfruatur, cum Paulus apostolus dicat: alligatus es uxori? ne
quaesieris solutionem. solutus es ab uxore? ne quaesieris
uxorem. sed consentio non esse castitatis huius pudicitiam
uiolatam: suspiciosis tamen malam porrigit famam et pudicitiae bonum
frustra intrinsecus laborioso agone custodit, quod forinsecus
efficit infamari, destruens magisterium Pauli apostoli prouidentis pariter
et monentis: ut quid, inquit, libertas mea iudicatur ab
infideli conscientia? si ego gratiae participo, ut quid
blasphemor pro eo quod gratias ago? peius est quam
moechia continentiam ducere criminosam et infamem facere sanctimoniam.
blasphemiam ingerit religioni quam coluit, qui quod [*] [*]
confitetur non ante omnes impleuerit, ne christianitas credatur esse
fallacia et moechatio uideatur sanctitatis uelamento uestita. propter
quod Dominus in euangelio sic praemonet dicens: sic luceat lumen
uestrum coram hominibus, ut uidentes opera
uestra bona magnificent patrem uestrum qui in caelis
est. hoc sequitur et Paulus apostolus dicens: non ergo blasphemetur
bonum uestrum. et iterum: prouidentes quae
bona sunt non tantum coram Deo, sed etiam coram
hominibus. et alio loco: sine ergo manducatis sine bibitis
sine aliquid facitis, omnia in gloriam Dei facite
et estote sine scandalo Iudaeis et Graecis et ecclesiae
Dei, sicut et ego per omnia omnibus placeo.

Sed opponitur forsitan, quid est quod ipse iterum dixerit: si hominibus
placere uellem, Christi seruus non essem?
numquam se quaecumque dicta legis excludunt, sed certis locis responsa
uniuersa defixa sunt. illic placere hominibus non licet, ubi
uoluntas hominum non capit Domini uoluntatem: ubi uero acceptant
homines quod ad gloriam proficit Dei, innotescere omnibus ipse paulus
apostolus praecepit. unusquisque, inquit, nostrum proximo
suo placeat ad bonam aedificationem. quatenus
ergo praemium sanctitatis exspectat, qui non solum blasphemiam
sanctitatis ab infidelibus prouocat, sed etiam. fidelibus perniciosum
praebet exemplar? ut infirmi snb praetexto dilectionis subtiliter fornicentur
et pudicus inpudicissime castitatis praebeat magisterium destruens
quod Paulus apostolus comminatur: periit, inquit, frater
infirmus in tua scientia, propter quem Christus
passus est? sic autem peccantes in fratres et [*] [*] [*] [*]

percutientes conscientiam ipsorum infirmam in Christum
peccatis. et quidem non hoc iuuenibus tantum sed et senibus congruit
fratrum inbecillitati consulere, ne senectus perire prouocet iuuentutem,
ex qua debent omnia salutaria documenta procedere: sicut
Eleazar in libro Machabaeorum profitetur et dicit: praemitti malos
in infernum [quam patrias leges deserere]. non enim
aetatem nostram dignum est fingere, ut multi adulescentium
arbitrati Eleazarum nonaginta annorum
transisse ad uitam alienigenarum et ipsi propter
meam simulationem et propter modicum et corruptibile
tempus uitae per me seducantur, et odium ac maculam
senectuti meae adquiram. ille maluit uitam suam tormentis
obicere quam cuiquam magister perditionis existere: et nos ubi nulla
tormenta sunt, fluxibus solis saluandos fratres nolumus anteponere,
nec contenti sumus sine ullis cruciatibus tam nobis prodesse quam
ceteris, cum ille noluit uiuere moriturus, sicut inferius prosecutus est
dicens: quamobrem fortiter uitam excedens senectute
quidem dignus adparebo, adulescentibus quidem exemplum
forte relinquam, ut prompto animo ac fortiter
pro grauibus et sanctis legibus honesta morte secedant.
cum hoc etiam laicos deceat, ne ant extraneis blasphemandi
occasiones aut fraternitati opportunitatem fornicationis opponant, tum
maxime clericos uehementer necessitas ista constringit, quibus ant
religio blasphemata ant fraternitas perdita poenas duplices inrogabit.
nec inuenient in iudicio Domini ullum omnino solacium qui alienigenis
et fratribus peccandi fomitem ministrarut. propter quod sic Paulus
apostolus Titum instruit dicens: te ipsum bonorum factorum
praebens exemplum in doctrina, in integritate, in [*] [*]
grauitate, in uerbo sano atque inreprehensibili, ut
aduersarius reuereatur, nihil habens de nobis dicere
mali. et iterum, omnibus, inquit, fidem bonam ostende, ut
bonam doctrinam saluatoris Domini nostri praeferant
in omnibus. sic et ad Timotheum scribit dicens: forma esto
fidelibus in sermone, in conuersatione, in caritate,
in fide, in castitate. quod et Petrus apostolus satiat dicens:
conuersatio, inquit, uestra in gentibus bona sit, ut in
eo in* quo detrahunt de nobis quasi de malefacientibus
de bonis operibus uestris glorificent Dominum. et
iterum, quoniam sic est, inquit, uoluntas Dei, ut benefacientes
obmutescere faciatis stultorum hominum
ignorantiam.

Nec quisquam sibi proponat et dicat: habere nolo quod uincam. ho
est enim dicere uiuere desidero sub ruina. quis tam stultus qui artari
cupiat adlaborem, cui offertur delicatius triumphare? neque
enim duplex triumphus est sub feminae praesentia probari uictorem
quam. [est] in singularitate seruare sponsionem integram sanctimoniae.
et cum sit unus titulus gloriarum, hoc loco uanus fortis est qui satis
laborat et cum illo, qui parum laborando uicerit, pariter muneratur.
quid quod ille quin immo consummatus adscribitur, qui se omni parte
femineis affectibus ostentat abscisum ? quia eum Dominus in euangelio
perfectum uocat qui totum suis usibus amputauerit patrimonium.
certe etiam soli cuicumque cotidiani triumphi pro castitate non desunt,
quia numquam desideriis carnalibus spiritum cessat infestare corpus
humanum, quod apostolus adfirmat dicens: caro, inquit, concupiscit
aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem:
haec enim inuicem aduersantur sibi ut non [*] [*] [*] [*]

quaecumque uultis illa faciatis. habes nunc carnem tuam
quam superes semper: quid tibi uis alteram uel conducere ? nemo
super unam febrem cupit adhibere peiorem, ne incipiat hemitritaeo
insanabili laborare, cui nullus ualeat medicus subuenire. neque aliquis
super onus proprium tollit insuper alienum, ne oneribus duobus
oppressus usque ad inferos demergatur. unde sic Hieremias propheta
docet sanctitatis pondus singulariter sustinendum. bonum est, inquit,
uiro cum portauerit iugum graue in iuuentutem sua:
sedebit singulariter et silebit, quoniam tulit superse
iugum graue.

Sed quisquam malignus obsecutor ad dictum apostoli Pauli confugiat
dicens: onera uestra sustinete inuicem, et sic implebitis
legem Christi. non haec sunt onera quae Paulus apostolus
imperat subuehenda, sed ut tolerantes nosmet ipsos discordia
nulla discernat et in temptationibus constitutis fratribus mutua praebeamus
auxilia, non ut ipsi nobis temptamenta per feminas procuremus,
sed ut temptamentorum magis pondera subleuemus: cum sciat
quale sit sanctitatis iugum quod uix singulare portetur. de quo non
solum ipse sed et Dominus noluit certum definire praeceptum, dicens:
non omnes capiunt uerbum istud, sed quibus datum est.
et iterum: qui potest capere capiat. si ergo difficile singulariter
magnitudo istius ponderis toleratur, quomodo tolerabitur, si geminatis
ponderibus praegrauetur? et si singulares paene omnes uix
durant carnales insidias sustinere, quid faciunt illi qui ex utroque latere
gladiis impendentibus non cunctantur incumbere ? plus dico. si
mariti et uxores desideria coniugalia cotidie gerentes non sibi sufficiunt,
quid agant illi qui ad augendas inpugnationes feminis sociantur
ex inprouiso uel transeunter ad horam femineus aspectus occurrens
uelut sagittas alienis oculis iactat. quando libera non est simplex [*] [*]

reuerentia, quid illic geritur, ubi libertatis sumit mulier in contubernalitate
constantiam? quando in domesticis negotiis nunc lacertos ac
femora lanificis operibus nudat, nunc aestuans detegit membra, nunc
fatigata iactatur aut in risu aliquando dissoluitur, nunc blanditias exhibet
et quod eat uenenosius super cuncta psallere delectatur ant
canere? cuius cantu tolerabilius est audire basiliscum sibilantem.
contra quam Salomon sic nos cautos efficit dicens: cum saltatrice
noli assiduus esse, nec audias illam, ne forte dispereas
in efficacia eius. taceo reliqua quae magis pudenda sunt
quam dicenda, solum hoc dico : in dolore uel in ira mulierem frangi
conspicere iam non est sine mulcedine. quid dicimus si uideas iocundantem
aut quod est deterius blandientem? semel dixerim: omnis inconueniens
sodalitas mulierum gluten est delictorum et uiscum toxicatum
quo diabolus aucupatur. incongrua est societas feminarum, quarum
sodalitatem ita nos rursum Salomon docet in omnibus praecauere:
cum aliena, inquit, muliere ne sedeas omnino et non
alterceris cum illa in uino, ne forte declinet cor tuum
in illam et sanguine tuo labaris in perditionem.