De Rebaptismate (4-6)

Cum ita inuenitur, quid tibi, frater, uidetur? si quis non ab episcopo
baptizatus, ita ut si in continenti etiam manus ei imponatur,
priusquam tamen accipiat spiritum sanctum fuerit defunctus, utrum
censeas salutem percepisse eum necne: quoniam quidem et ipsi apostoli
et discipuli, qui etiam alios baptizabant, [qui etiam] a Domino
baptizati non statim spiritum sanctum acceperint, qui nondum erat,
quia Iesus nondum fuerat clarificatus, sed post resurrectionem eius
nec modicum interuallum temporis quo id gestum est intercesserit
sicuti et cum baptizati sunt a Philippo Samaritani, donec Samariam
rogati ab Hierusalem apostoli descenderent ad illos, ut eis manum
imponerent et spiritum sanctum per manus impositionem in eos [*] [*]

conferrent, quoniam uel illo interuallo temporis aliquis eorum non
adeptus spiritum sanctum morte potuit intercipi et defraudatus gratia
spiritus sancti defungi. quod hodierna quoque die non potest dubitari
esse usitatum et euenire solitum ut plerique post baptisma sine impositione
manus episcopi de saeculo exeant, et tamen pro perfectis
fidelibus habentur. sicuti Aethiops eunuchus cum rediret ab Hierusalem
et legeret prophetam Esaiam et haesitaret suggerente spiritu
audita ueritate a Philippo diacono credidit et baptizatus est, et cum
ascendisset de aqua, spiritus Domini rapuit Philippum, et non uidit
eum iam nunc amplius eunuchus: abibat enim uiam suam gaudens.
quamquam, ut animaduertis, imposita ei manus non est ab episcopo,
ut spiritum sanctum acciperet. quod si hoc admittis et salutare esse
credis nec opinioni omnium fidelium refragaris, necesse est confitearis,
proinde autem atque hoc latius tractatu procedit, etiam illud aliud
latius posse consistere, id est ut per solam manus impositionem
episcopi, quia baptisma in nomine Iesu Christi Domini nostri praecessit,
possit alio homini paenitenti atque credenti etiam spiritus
sanctus tribui, quoniam eos qui in Christum credituri essent scriptura
sancta praedixit oportere in spiritu baptizari, ita ut et hi quoque non
uideantur minus aliquid habere quam illi qui perfecti sunt christiani,
nec necesse sit quaeri quale illud baptisma fuerit quod in nomine
Iesu Christi sunt consecuti. nisi forte in illo quoque superiore tractatu
circa eos qui tantum modo in nomine Christi Iesu baptizati
fuerint statuas etiam sine spiritu sancto posse saluos fieri, t aut non
hac sola ratione, sed si per manus impositionem episcopi spiritum
sanctum consuesse praestari aut etiam non episcopum dicas spiritum
sanctum solitum esse largiri.

Quod si ita est et potest aliquid horum eueniens salutem homini
credenti non praeripere, tu quoque ipse annuis quoniam modo dimidiatum
et non ut contendis consummatum mysterium fidei, si qua
necessitas interuenit, salutem adimere non posse credenti et [*]

paenitenti homini. aut si dicis huiusmodi hominem saluum non posse fieri,
omnibus episcopis salutem adimimus, quos ita periculis quam certissimis
adstringis, ut omnibus hominibus qui sub cura eorum agunt
et hac atque illac dispersis regionibus ipsorum infirmantur per semet
ipsos subuenire debeant, quia ceteri homines minores clericis qui
periclitantur hoc idem praestare non possint, ne sanguis eorum qui
uacui de saeculo exisse uidebuntur de manu episcoporum necesse
habeat requiri. porro autem, ut non ignoratis, credentibus hominibus
inuenitur spiritus sanctus a Domino datus sine baptismate aquae,
sicut actis apostolorum continetur in hunc modum: adhuc loquente
Petro uerba haec irruit spiritus sanctus super omnes
qui audiebant uerbum, et obstupefacti sunt qui erant
ex circumcisione fideles quotquot simul uenerant
cum Petro, quia et super gentes donum spiritus sancti
effusum est. audiebant enim eos loquentes linguis
suis et magnificabant Deum. tunc respondit Petrus:
numquid aliquis aquam prohibere potest ut non baptizentur
isti qui spiritum sanctum acceperunt sicut et
nos? et praecepit eos baptizari in nomine Iesu Christi.
sicut etiam idem Petrus postmodum de eisdem gentibus plenissime
docuit nos dicens: et nihil discreuit inter nos et ipsos,
fide emundatis cordibus eorum. atque hoc non erit dubium
in spiritu sancto homines posse sine aqua baptizari, sicut animaduertis
baptizatos hos prius quam aqua baptizarentur ut satisfieret et
Ioannis et ipsius Domini praedicationibus, quandoquidem et hi sine
manus impositione apostolorum et sine lauacro quod postea adepti
sunt gratiam repromissionis acceperint et sic paullo ante emundatis
cordibus eorum Deus per fidem ipsorum etiam remissionem peccatorum
simul eis largitus sit, ut hoc solum eis baptisma subsequons
praestiterit, ut inuocationem quoque nominis Iesu Christi acciperent,
ne quid eis deesse uideretur ad integritatem ministerii et fidei.

Quod etiam e contrario latere tractatus huius sunt consecuti ipsi
illi discipuli Domini nostri, super quos iam pridem baptizatos postremo [*] [*]

die pentecostes superuenit spiritus sanctus, uoluntate Dei quidem non
. sua sponte caelo lapsus, sed ad hoc ipsum munus effusum sedet super
unumquemque eorum, cum iusti iam pridem, ut diximus, baptismate
Domini fuissent baptizati, sicut et ipsi apostoli, qui tamen omnes
Dominum nocte qua apprehensus est deseruisse inueniuntur, et ille
ipse qui gloriatus est perseueraturum se in sua fide Petrus et aduersus
ipsius Domini praedictum obstinatissime repugnauit, postremo
tamen tum ipsum negauit: ut hac ratione ostenderetur nobis quae
medio tempore quoquo modo contraxerant delicta, eadem haec in eis
fide postmodum sincera per baptisma spiritus sancti non dubie esse
dimissa. nec ulla, ut puto, alia ex causa apostoli his quos in spiritu
sancto adloquebantur praeceperant ut in nomine Christi Iesu baptizarentur,
nisi quia uirtus nominis Iesu super quemcumque hominum
baptismate inuocata ad salutem adsequendam non modicam praerogatiuam
ei qui baptizaretur praestare posset, sicuti Petrus in actis
apostolorum enarrat dicens: nec enim aliud est nomen sub
caelo quod datum est hominibus, in quo oportet saluos
fieri nos. sicut etiam apostolus Paulus aperit ostendens, quia
Deus exaltauit Iesum Dominum nostrum et donauit illi
nomen ad hoc ut sit super omne nomen, ut in nomine
Iesu omnes genua curuent caelestium et terrestrium
et infernorum, et omnis lingua confiteatur
quia Dominus est Iesus in gloria patris, et ille in quo
cum baptizaretur inuocatum esset in nomine Iesu, licet in aliquo errore
consequeretur, tamen quandoque non prohiberetur rectum sapere et
errorem suum corrigere et ad ecclesiam et ad episcopum uenire et
sinceriter confiteri Iesum nostrum coram hominibus, ut tunc cum ab
episcopo ei manus imponeretur, etiam spiritum sanctum acciperet, nec
inuocationem illam pristinam nominis Iesu amitteret, quam nemini
nostrum licet damnare, quum haec nuda et singularis si in errore sit
constituta non posset ad salutem praestandam sufficere, ne hac [*] [*]
ratione etiam ethnicos et haereticos abutentes nomen Iesu credamus ad
salutem sine uera re atque integra posse peruenire. quam tamen
inuocationem nominis Iesu correctione erroris et agnitione fidei ueritatis
et abscisa omni labe praeteritae conuersationis mysterio Dei
circa eiusmodi homines rite perpetratam locum quem habitura non
erat obtinere et postremo in fide recta et ad integritatem signi praestandam
non obesse supplemento eius quod deerat accedente perquam
utile est credere, et tot annorum totque ecclesiarum itemque
apostolorum et episcoporum auctoritati cum bona ratione adquiescere,
cum sit maximum incommodum ac dispendium sanctissimae matris
ecclesiae aduersus prisca consulta post tot saeculorum tantam seriem
nunc primum repente ac sine ratione insurgere. nec enim propter
aliud Petrus, qui iam fuerat baptizatus et quid sentiret de Domino
ab ipso Domino erat interrogatus, et ueritate reuelationis patris caelestis
in eum collocata, quod Dominus noster non solum Christus,
uerum etiam filius Dei uiui esset confessus, postmodum eidem Christo
praedicanti de sua passione refragatus esse monstratus est, et propterea
satanas dici ostensus est, nisi quia futurum erat ut quidam
tametsi uariantes in sententia propria et claudicantes aliquando in
fide atque doctrina, cum in nomine Iesu baptizarentur, tamen si interuallo
quodam temporis recorrigere id potuissent, non propterea a
salute exciderent, sed quandoque resipuissent, integram spem salutis
paenitendo obtinerent, praesertim cum spiritum sanctum, quo baptizari
unusquisque hominum debet, acciperent, t aliquid tale designassent,
sicuti non solum Petrum hoc passum esse in euangelio deprehendimus,
uerum uniuersos quoque discipulos, quibus iam baptizatis postea
Dominus ait quia uos omnes scandalizabimini in me:
qui omnes ut animaduertimus correcta fide sua post resurrectionem
Domini in spiritu sancto sunt baptizati, ut non immerito hodie quoque
credamus homines correctos a pristino errore in spiritu sancto
posse baptizari. qui cum aqua baptizarentur in nomine Domini
aliquando scabram habuissent fidem, quoniam multum interest utrum
in totum quis non sit baptizatus in nomine Domini nostri Iesu Christi, [*] [*]
an uero in aliquo claudicet cum baptizatur baptismate aquae, quod
minus est, dummodo postea constet in ueritate sincera fides in baptismate
spiritus, quod non dubie maius est.