Ad Novatianum (13-15)

Oro, non legisti: nolite gloriari, et nolite loqui excelsa,
et ne exeat magniloquentia ex ore uestro, quoniam
erigit a terra pauperem et ab sterquilino erigit
inopem et sedere facit eum cum potentibus populi?
non legisti: tu qui stas uide ne cadas? non legisti: quia Dominus
superbis contrasistit, humilibus autem dat
gratiam? non legisti: qui se extollit humiliabitur? non [*] [*]

legisti: quia Deus perdidit memoriam superborum et
non relinquit memoriam humilium ? non legisti: quia
quo iudicio quis iudicauerit, eum iudicari necesse
est? non legisti: quia qui odit fratrem suum, in tenebris
eat et in tenebris ambulat et non scit quo eat,
quia tenebrae excaecauerunt oculos eius? unde igitur
[et] tam sceleratus, tam perditus, tam discordiae furore uesanus
extiterit iste Nouatianus, inuenire non possum qui semper in domo
una id est Christi ecclesia proximorum delicta ut propria fleuerit,
onera fratrum, sicut apostolus hortatur, sustinuerit, lubricos
in fide caelesti adlocutione corroborauerit. at nunc ex quo
Cainam illam haeresim, quae non nisi tantum occidere gestit exercere
coepit, nec sibi nouissime parcit. ceterum si legisset, quia
iustitia iusti non liberabit eum in die qua errauerit
et iniquitas impii non nocebit eum ex qua die conuersus
fuerit, iam olim in cinere paeniteretur, ille qui semper
paenitentibus aduersatur, qui in ruina facilius aedificatorum stantium
operatur quam in structione iacentium ruinarum, qui multos
ex fratribus nostris miserrimos falsis suis aduersationibus perterritos
iterum fecit ethnicos dicendo quod paenitentia lapsorum uana nec
possit eis proficere ad salutem, clamante scriptura et dicente: memento
unde excideris et age paenitentiam: si quo
minus, ueniam tibi, nisi paenitentiam egeris. et quidem
ad septem ecclesias scribens singulis sua quaeque facinora et
delicta ingerens paenitemini dicebat. quibus ? nisi illis scilicet quos
pretio magno sui sanguinis redemerat. [*] [*]

:0 te impium scelestumque, haeretice Nonatiane, qui post tot et
tanta in ecclesia a quibusdam retro uoluntarie commissa crimina,
quae et tu ipse in domo Dei priusquam apostata esses cognoueras,
et haec posse aboleri de memoria succedente bono utique docueras,
secundum fidem scripturae dicentis: quia si conuersus fuerit
facinorosus ab omnibus facinoribus suis. quae commisit
et iustitiam fuerit secutus, uita aeterna uiuet .
et non morietur in facinore suo — delicta enim quae commisit,
abolebuntur de memoria succedentibus bonis factis —: tu
hodie retractas an debeant lapsorum curari uulnera, qui nudati a
diabolo ceciderunt, uiolentia aquae quam suo ore serpens
emisit post mulierem. sed quid dicam? ait apostolus:
laudo uos? in hoc non laudo: quia non in melius, sed
in peius uenistis. ubi enim sunt aemulationes et dissensiones
in uobis, nonne carnales estis et secundum hominem
ambulatis? nec nos quidem mirari oportet, cur iste
Nouatianus tam nefanda tam grauia in personam lapsorum exercere
nunc audeat, quandoquidem habemus exempla praeuaricationis huius
praecedentia. Saul ille bonus praeter cetera postea liuore euertitur
et contra Dauid omnia aduersa et inimica agere molitur. ludas ille
inter apostolos electus qui semper in domo Dei unanimis et fidelis
ipse postmodum Deum prodidit. praedixerat quidem et Dominus
multos esse uenturos sub pellibus ouium rapaces lupos. qui sunt isti
rapaces lupi, nisi sensu subdolo conspirantes ad infestandum gregem
Christi ? sicut legimus apud Zachariam positum: ecce ego suscito
pastorem in terra, qui quod auersum est non uisitabit
et carnes electorum manducabit et talos illorum
torquebit. similiter et per Ezechielem increpat huiusmodi [*] [*]

pastores, scilicet praedones et laniones (dicam ut aestimauerat) dicens:
o pastores, quare lac ebibitis, et coagulatum comeditis
et forte ad nihilum perduxistis et infirmum non uisitastis
et claudicantem non curastis et errantem non
reuocastis, et permisistis populum meum errare inter
spinas et tribulos? propterea haec dicit Dominus: ecce
ego ueniam aduersus pastores et exquiram oues meas
de manibus eorum, et repellam eas ut non pascant
oues meas, et non erunt eis amplius oues meae in
deuorationem, et exquiram eas sicut pastor gregem
suum in die qua fuerit caligo et nebula: sic exquiram
oues meas et exquiram eas de omni loco quocumque
dispersae sunt: et quod perierat requiram
et quod errauerat reuocabo et quod claudicauerat
curabo et quod infirmum est custodibo et pascam
oues meas cum iudicio.

Quis ista loquitur ? utique ille qui relictis nonaginta nouem ouibus
quaesiuit illam quae de suo errauerat grege, sicut Dauid dicit:
erraui uelut ouis quae perit, quam inuentam Christus
redit umero suo portans peccatricem delicatam: qui gaudens et
exultans uocatis amicis et domesticis ait: conlaetamini mihi,
quoniam inuenta est ouis mea quae perierat. dico, inquit,
uobis quia tale gaudium erit in caelo super
peccatorem paenitentiam agentem. et subiungens ait:
aut quae mulier habens denarios decem et cum perdiderit
ex eis unum, non accendit lucernam et tota
die domum suam emundat quaerens donec inueniat? [*] [*] [*] [*]

et cum inuenerit, conuocat amicas et uicinas suas
dicens: gratulamini mihi, quoniam inueni\'denarium
quem perdideram. dico uobis quia tale gaudium erit
in conspectu angelorum Dei super uno peccatore paenitentiam
agente. e contrario autem non agentes facinorum suorum
paenitentiam quae eos maneant ex ipsius Domini responso cognoscant;
legimus enim in euangelio quod quidam uenerunt de
Galilaeis ad Dominum, adnuntiantes ei de eis quorum
sanguinem miscuit Pilatus cum sacrificiis ipsorum:
quibus respondit Dominus dicens: putatis quia illi
. Galilaei super ceteros Galilaeos peccatores fuerant,
quia passi sunt talia? non. dico enim nobis, inquit,
quia nisi paenitentiam egeritis, omnes similiter perietis.
aut illi decem et octo super quos cecidit
turris in Siloa, putatis quia debitores fuerunt morti
super omnes homines qui habitabant in Hierusalem?
non, dico uobis, inquit, quia nisi paenitentiam egeritis,
omnes similiter perietis.