De Exhortatione Martyrii (10-11)

TIMENDAS NON ESSE INIVRIAS ET POENAS PERSECVTIONVM QVIA MAIOR SIT DOMINVS AD PROTEGENDVM QVAM DIABOLVS AD INPVGNANDVM.

Iohannes in epistula sua probat dicens: maior est qui in
uobis est quam qui in isto mundo. item in psalmo CXVII:
non metuam quid mihi faciat homo: Dominus mihi
auxiliator est. et iterum: isti in curribus et isti in
equis, nos uero in nomine Dei nostri magnificabimur.
illi copulati sunt pedes et ceciderunt, nos
autem exsurreximus et erecti sumus. et adhuc fortius
docens et ostendens Spiritus sanctus castra diaboli non timenda
et si bellum nobis hostis indixerit, in ipso magis bello spem
nostram consistere et congressionem illam iustorum ad diuinae
sedis et salutis aeternae praemium peruenire in psalmo XXVI
ponit et dicit: si directa fuerint in me castra, non timebit
cor meum: et si exsurrexerit super me bellum,
in illud ego spero. unum petii a Domino, hoc exquiram,
ut habitem in domo Domini per omnes dies
uitae meae. item in Exodo declarat scriptura diuina pressuris
multiplicari nos potius et augeri dicens: quantoque eos [*] [*]

deprimebant, tanto plures fiebant et inualescebant
magis. et in Apocalypsi protectio diuina promittitur in passionibus
nostris. nihil, inquit, eorum timeas quae passurus
es. nec alius securitatem nobis et protectionem pollicetur
quam qui et per Esaiam prophetam loquitur dicens: noli timere,
quia te redemi et uocaui te nomine tuo: meus
es tu. et si transieris per aquam, tecum sum et flumina
te non inundabunt. et si transieris per ignem,
non conbureris, flamma te non conburet, quoniam
ego Dominus Deus tuus sanctus Israel qui te saluum
facio. qui et in euangelio promittit auxilium diuinum Dei
seruis in persecutionibus non defuturum dicens: cum autem
uos tradiderint, nolite cogitare quomodo aut quid
loquamini. dabitur enim uobis in illa hora quid loquamini.
non enim uos estis qui loquimini, sed spiritus
patris uestri qui loquitur in uobis. et iterum:
ponite in cordibus uestris non praemeditari excusare.
ego enim dabo uobis os et sapientiam, cui non
possint resistere [aduersarii uestri]. sicut in Exodo ad
Moysen cunctantem et ad populum ire trepidantem [Deus] loquitur
dicens: quis dedit os homini et quis fecit mogilalum
et surdum et uidentem et caecum? nonne ego Dominus
Deus? et nunc perge, et ego aperiam os tuum
et instruam te quid loquaris. nec difficile est Deo aperire
os hominis deuoti sibi et confessori suo inspirare constantiam [*] [*]
et fiduciam loquendi qui in Numeris aduersus Balaam prophetam
etiam asinam fecerit loqui. quare in persecutionibus nemo cogitet
quod periculum diabolus inportet, sed immo consideret quod
auxilium Deus praestet, nec mentem labefactet humana infestatio,
sed corroboret fidem diuina protectio, quando unusquisque
secundum dominica promissa et fidei suae merita tantum
accipiat de Dei ope quantum se credat accipere, nec sit quod
omnipotens praestare non possit, nisi si accipientis fides caduca
defecerit.

ANTE PRAEDICTVM ESSE QVOD NOS MVNDVS ODIO HABITVRVS ESSET ET QVOD PERSECVTIONES ADVERSVM NOS EXCITARET ET QVOD NIHIL NOVVM CHRISTIANIS ACCIDAT, QVANDO AB INITIO MVNDI BONI LABORAVERINT ET OPPRESSI ADQVE OCCISI SINT IVSTI AB INIVSTIS.

Dominus in euangelio praemonet et praenuntiat dicens: si
mundus uos odit, scitote quoniam me primo odit.
si de mundo essetis, mundus quod suum esset amaret:
sed quia de mundo non estis et ego elegi uos
de mundo, propterea odit uos mundus. mementote
sermonem quem dixi uobis: cnon est seruus maior
domino suo.\' si me persecuti sunt, et uos persequentur.
et iterum: ueniet hora, ut omnis qui uos occiderit
putet se officium Deo facere: sed hoc facient,
quoniam non cognouerunt patrem neque me. haec
autem locutus sum uobis, ut cum uenerit hora
eorum memores sitis, quia ego dixi uobis. et iterum:
amen amen dico uobis quoniam uos plorabitis et
plangetis, saeculum autem gaudebit: uos tristes [*] [*]

eritis, sed tristitia uestra in laetitiam ueniet. et
iterum: haec locutus sum uobis, ut in me pacem habeatis,
in saeculo autem pressuram: sed fidite quoniam
ego uici mundum. et cum a discipulis suis interrogaretur
de signo aduentus sui et consummationis mundi, respondit
et dixit: cauete ne qui uos fallat. multi enim uenient
in nomine meo dicentes cego sum Christus\' et
multos fallent. incipietis autem audire bella et
auditus bellorum. uidete, nolite tumultuari: oportet
enim fieri: sed nondum est finis. exurget autem
gens super gentem et regnum super regnum, et erunt
fames et terrae motus et pestilentiae per singula
loca. omnia autem ista initia parturitionum sunt.
tunc tradent uos in pressuram et interficient uos,
et eritis odibiles omnibus gentibus propter nomen
meum. et tunc scandalizabuntur multi et inuicem
tradent et odient inuicem. et multi pseudoprophetae
exurgent et seducent multos, et eo quod facinus
abundet refrigescet caritas multorum. qui autem
tolerauerit usque ad finem hic saluus erit. et praedicabitur
euangelium istud regni per totum orbem
terrae in testimonium omnibus gentibus, et tunc
ueniet finis. cum ergo uideritis abominationem uastationis
quae dicta est per Danielem prophetam
stantem in loco sancto–qui legit intellegat – tunc
qui in Iudaea sunt fugiant in montes, et qui in tecto
est non descendat tollere quicquam de domo, et qui
in agro est non conuertatur retro auferre\'uestimentum
suum. uae autem praegnantibus et [*] [*]
nutricantibus in illis diebus. adorate ne fiat fuga uestra
hieme neque sabbato. erit enim tunc pressura magna
qualis non est facta ab initio mundi usque nunc,
sed neque fiet: et nisi breuiati fuissent dies illi,
non liberaretur omnis caro: propter electos autem
breuiabuntur illi dies. tunc si qui dixerit uobis
Cecce hic Christus\' aut ecce illic*, nolite credere.
surgent enim pseudochristi et pseudoprophetae et
dabunt signa magna et portenta ad errorem faciendum,
si fieri potest, et electis. uos autem cauete.
ecce praedixi uobis omnia. si ergo dixerint uobis
Cecce in solitudine est\\ nolite exire, ecce in cubiculis\\
nolite credere. sicut enim coruscatio quae exit
ab oriente et apparet usque ad occidentem, ita erit
et aduentus filii hominis. ubi fuerit cadauer, illuc
congregabuntur aquilae. continuo autem post pressuram
dierum illorum sol tenebricabit et luna non
dabit lumen suum et stellae cadent de caelo et uirtutes
caelorum commouebuntur. et tunc apparebit signum
filii hominis in caelo, et lamentabunt se omnes
tribus terrae et uidebunt filium hominis uenientem
in nubibus caeli cum uirtute magna et claritate. et
mittet angelos suos cum tuba magna. et colligent
electos eius a quattuor uentis, a summis caelorum
usque ad summitates eorum.
Nec noua aut repentina haec sunt quae nunc accidunt christianis,
cum boni semper et iusti Deo innocentiae lege ac uerae religionis
timore deuoti per pressuras et iniurias et graues ac [*]
multiformes infestantium poenas angusti itineris difficultate gradiantur.
sic in origine statim mundi Abel iustus a fratre primus occiditur
et Iacob fugatur et Ioseph uenundatur et Dauid misericordem
Saul rex persequitur et Heliam maiestatem Dei constanter
ac fortiter adserentem rex Achab opprimere conatur. Zacharias
sacerdos interficitur in medio templi et altaris, ut illic hostia
ipse fiat, ubi Deo hostias immolabat. tot denique martyria iustorum
saepe celebrata, tot edita in posterum fidei et uirtutis
exempla. tres pueri, Ananias, Azarias, Misahel, aetate conpares,
dilectione concordes, fide stabiles, uirtute constantes,
flammis ac poenis urguentibus fortiores soli se Deo seruire, solum
nosse, solum colere proclamant dicentes: Nabuchodonosor
rex, non opus est nobis de hoc uerbo respondere tibi.
est enim Deus cui nos seruimus potens eripere nos
de camino ignis ardentis: et de manibus tuis, rex,
liberabit nos. et si non, notum sit tibi quia diis
tuis non seruimus et imaginem auream quam statuisti
non adoramus. et Daniel Deo deuotus et sancto Spiritu
plenus exclamat et dicit: nihil colo ego nisi Dominum
Deum meum qui condidit caelum et terram. Tobias
quoque sub regali licet ac tyrannica seruitute, sensu tamen ac
spiritu liber confessionem suam Deo seruat et uirtutem maiestatemque
diuinam sublimiter praedicat dicens: ego in terra
captiuitatis meae confiteor illi et ostendo uirtutem
eius in natione peccatrice.

Quid uero in Machabaeis septem fratres et natalium pariter et
uirtutum sorte consimiles septenarium numerum sacramento perfectae
consummationis implentes? sic septem fratres martyrio [*] [*] [*] [*]

cohaerentes, ut primi in dispositione diuina septem dies annorum
septem milia continentes, ut septem spiritus et angeli septem
qui adsistunt et conuersantur ante faciem Dei et lucerna septiformis
in tabernaculo martyrii et in Apocalypsi septem candelabra
aurea et aput Salomonem columnae septem, super quas
aedificat domum sapientia, ita et istic septem fratrum numerus
ecclesias septem numeri sui quantitate conplexus, secundum quod
in primo Regnorum legimus sterilem septem peperisse. et aput
Esaiam septem mulieres unum hominem adprehendunt, cuius
inuocari super se nomen exposcunt. et apostolus Paulus qui huius numeri legitimi et certi meminit ad septem ecclesias scribit. et
in Apocalypsi Dominus mandata sua diuina et praecepta caelestia
ad septem ecclesias et earum angelos dirigit. qui nunc istic numerus
in fratribus inuenitur, ut consummatio legitima conpleatur.
cum septem liberis plane copulatur et mater origo et radix
quae ecclesias septem postmodum peperit, ipsa prima et una
super petram Domini uoce fundata. nec uacat quod in passionibus
sola cum liberis mater est. martyres enim qui se Dei filios
in passione testantur iam non nisi Deo patre censentur, sicut in
euangelio Dominus docet dicens: ne uocaueritis uobis p patrem
super terram. unus est enim pater uester qui
in caelis est.

Quae uero ediderunt confessionum praeconia, quam praeclara,
quam magna documenta fidei praebuerunt! rex Antiochus infestus,
immo in Antiocho antichristus expressus ora martyrum
gloriosa et spiritu confessionis inuicta contagio suillae carnis
maculare quaerebat et cum flagellis grauiter uerberasset ac nihil [*] [*]

promouere potuisset, sartagines iussit igniri: quibus ignitis et
accensis eum qui primus locutus fuerat et magis regem uirtutis
et fidei constantia prouocauerat admoueri praecepit et frigi producta
et exsecta prius lingua quae confessa Deum fuerat: quod
martyri gloriosius contigit. lingua enim confessa nomen Dei
prior ad Deum debuit ipsa proficisci. post in secundo excogitatis
acrioribus poenis, antequam cetera membra torqueret, cutem
capiti cum capillis detraxit, odio scilicet certe eo : nam cum caput
uiri Christus sit et caput Christi Deus, qui caput laniabat
martyre Deum et Christum persequebatur in capite. at ille in
martyrio suo fidens et resurrectionis sibi praemium de Dei remuneratione
promittens exclamauit et dixit: tu quidem, inpotens,
ex hac praesenti uita nos perdis: sed mundi
rex defunctos nos pro suis legibus in aeternam
uitae resurrectionem suscitabit. tertius linguam postulatus
cito protulit. nam poenam linguae exsecandae iam didicerat
a fratre contemnere. manus quoque amputandas constanter extendit
multum beatus genere isto supplicii, cui contigit extensis
ad poenam manibus passionis dominicae instar imitari. nec non
et quartus pari uirtute tormenta contemnens et ad retundendum
regem caelesti uoce respondens exclamauit et dixit: potius est
ab hominibus morti datos expectare spem a Deo
iterum ab eo suscitatos. tibi enim resurrectio ad
uitam non erit. quintus praeter quod carnificinam regis et
duros uariosque cruciatus fidei uigore calcabat, ad praescientiam
quoque et notitiam futurorum spiritu diuinitatis animatus prophetauit
regi indignationem Dei et ultionem uelociter secuturam.
potestatem, inquit, inter homines habens, cum sis [*] [*] [*]
corruptibilis, facis quod uis. noli autem putare
genus nostrum a Deo derelictum esse. sustine et
uide magna potestas eius qualiter te et semen tuum
torquebit. quale illud leuamentum fuit martyri, quam magnum,
quam grande solacium in cruciatibus suis non tormenta propria cogitare sed tortoris sui supplicia praedicare! in sexto
uero non uirtus sola sed et humilitas praedicanda est, nihil sibi
martyrem uindicasse nec confessionis suae honorem superbis uocibus
uentilasse, peccatis potius suis adscripsisse quod persecutionem
a rege pateretur, Deo uero dedisse quod postmodum uindicaretur.
docuit esse martyras uerecundos, de ultione fidere et
nihil in passione iactare. noli, inquit, frustra errare. nos
enim propter nosmet ipsos haec patimur peccantes
in Deum nostrum. tu autem ne te existimes inpunitum
futurum adgressus pugnare cum Deo. admirabilis
quoque mater quae nec sexus infirmitate fracta nec multiplici
orbitate commota morientes liberos spectauit libenter nec poenas
illas pignerum sed glorias computauit. tam grande martyrium
Deo praebens uirtute oculorum suorum quam praebuerant filii
eius tormentis et passione membrorum. cum sex punitis et occisis
superesset unus ex fratribus, cui rex diuitias et potentatus et
multa pollicebatur ut crudelitas eius ac feritas uel unius subacti
solacio foueretur, et peteret ut ad filium deiciendum secum deprecaretur
et mater, deprecata est illa, sed ut decebat martyrum
matrem, ut decebat legis et Dei memorem, ut decebat filios suos
non delicate sed fortiter diligentem. deprecata est enim, sed ut
Deum confiteretur. deprecata est ne a fratribus suis frater in
consortio laudis et gloriae separaretur, tunc se septem filiorum
conputans matrem, si sibi contingeret filios septem Deo potius [*] [*]
peperisse, non saeculo. armans itaque eum et corroborans et feliciore
tunc partu filium generans, fili, inquit, miserere mei
quae te in utero mensibus decem portaui et lac
triennio dedi et alui et in aetatem istam produxi.
oro, fili, aspicias in caelum et terram et omnibus
quae in eis sunt aspectis intellegas quia ex nihilo
fecit illa Deus et hominum genus ita fit. nec timeas
carnificem istum, sed dignus fratribus effectus excipias
mortem, ut in illa miseratione cum fratribus
te recipiam. magna laus matris in exhortatione uirtutis, sed
maior in Dei timore et in fidei ueritate, quod nihil sibi aut filio
de sex martyrum honore promisit nec fratrum precem profuturam
credidit ad negantis salutem, persuasit potius participem passionis
fieri, ut in iudicii die posset cum fratribus inueniri. post
haec liberis suis commoritur et mater: neque enim iam aliud
decebat quam ut quae martyras et pepererat et effecerat in consortio
illis gloriae iungeretur et quos ad Deum praemiserat ipsa
quoque sequeretur.

Ac ne qui uel libelli uel alicuius rei oblata sibi occasione qua
fallat amplectatur decipientium malum munus, nec Eleazar tacendus
est. qui cum sibi a ministris regis offerretur facultas, ut accepta
carne qua liceret ei uesci ad circumueniendum regem
simularet se illa edere quae de sacrificiis adque inlicitis cibis ingerebantur,
consentire ad hanc fallaciam noluit dicens nec aetati
suae nec nobilitati conuenire id fingere, quo ceteri [*] [*]

scandalizarentur et in errorem inducerentur existimantes Eleazarum nonaginta
annos natum ad alienigenarum morem relicta et prodita Dei lege
transisse, nec tanti esse lucrari breuia uitae tormenta, ut offenso
Deo incurreret aeterna supplicia. adque ille excruciatus diu et in
extremo iam constitutus, cum inter uerbera et tormenta moreretur,
ingemescens ait: Domine, qui sanctam habes scientiam,
manifestum est quia cum possim morte liberari
durissimos dolores corporis tolero flagellis
uapulans, animo autem propter ipsius metum libenter
haec patior. sincera prorsus fides et uirtus integra ac
satis pura non regem Antiochum cogitasse sed Deum iudicem et
scisse proficere sibi ad salutem non posse, si hominem derideret
ac falleret, quando Deus qui conscientiae nostrae iudex est et
solus timendus nec derideri possit omnino nec falli.

Si igitur et nos dicati ac deuoti Deo uiuimus, si supra ipsa
iustorum antiqua et sancta uestigia iter facimus, per eadem documenta
poenarum, per eadem passionum martyria pergamus,
hoc ampliorem gloriam conputantes temporis nostri, quod cum
uetera exempla numerentur, exuberante postmodum copia uirtutis
ac fidei numerari non possunt martyres christiani testante
Apocalypsi et dicente: post haec uidi turbam multam
quam dinumerare nemo poterat ex omni gente et
ex omni tribu et populo et lingua stantes in conspectu
throni et agni: et erant amicti stolas albas
et palmae fuerunt in manibus eorum et magno clamore
dicebant: salus Deo nostro sedenti super thronum
et agno. et respondens unus ex senioribus dicit
mihi: qui amicti sunt stolas albas qui sunt et [*] [*]

unde uenerunt? et dixi ei: Domine, tu scis. et ait
mihi: hi sunt qui uenerunt ex magna tribulatione
et lauerunt stolas suas et candidas eas fecerunt
in sanguine agni. propter hoc sunt in conspectu honoris
Dei [et seruiunt ei in templo eius]. quodsi tantus
ostenditur et probatur christianorum martyrum populus, nemo
difficile uel arduum putet esse martyrem fieri, quando uideat
martyrum populum non posse numerari.