Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (56-60)

LVI. DE FACTVRA MVNDI ET QVOD EX NIHILO FACTA SINT OMNIA.

In genesi: In principio fecit deus caelum et terram.
Item in exodo: Quia sex diebus fecit deus caelum et terram
et mare et omnia quae sunt in eis. Item in hesdra:
Tu, deus domine, fecisti caelum et terram et caelum caeli
et uirtutes eorum. tu fecisti terram et omnia, quae sunt in
illa, maria et quae in eis sunt, et tua uirtute uiuificantur
uniuersa. uirtutes etiam caelorum te adorant semper, domine.
Item in psalmo XXXII:- Verbo domini caeli firmati sunt
et spiritu oris eius omnis uirtus eorum. Item in psalmo

[*][*]

[*][*]

LXXIII: Tuus est dies et tua est nox: tu fecisti solem et
lunam. tu fecisti omnes terminos terrae: aestatem et uer tu
fecisti ea. Item in psalmo LXXXVIII: Tui sunt caeli et
tua est terra, orbem terrarum et plenitudinem eius tu fundasti.
Item in psalmo CXLVIII: Laudate dominum de
caelis, laudate eum in excelsis. laudate eum omnes angeli
eius, laudate eum omnes uirtutes eius. laudate eum sol et
luna. laudate eum omnes stellae et lumen. laudate eum
caeli caelorum, et aquae, quae super caelos sunt, laudent
nomen domini. quia ipse dixit et facta sunt, ipse mandauit
et creata sunt. statuit ea in aeternum et in saeculum saeculi.
Item in machabaeorum: Oro te ergo, respice caelum et
terram et mare et omnia quae in eis sunt, et uidens scito
quoniam ex nihilo haec creata sunt a domino deo, qui et
hominum genus fecit similiter: et ipse iudicabit orbem terrarum.
Item in esaia propheta: Manus mea fundauit

[*][*]

[*][*]

terram, et dextera mea solidauit caelum. Item illic- Quoniam
caelum ut fumus solidatus est. Item illic: Ego feci
terram et hominem super eam, et manus mea solidauit caelum.
ego omnibus sideribus praecepi lucere. Item in
euangelio secundum iohannem: In principio erat uerbum,
et uerbum erat aput deum, et deus erat uerbum. hoc
erat in principio aput deum. omnia per ipsum facta sunt et
sine ipso factum est nihil. Item ad ephesios: Sacramenti
absconditi a saeculo in deo, qui uniuersa creauit. Item ad
colossenses: Qui eripuit nos de potestate tenebrarum et
transtulit in regnum filii claritatis suae, in quo habemus
redemptionem, remissionem peccatorum: qui est imago dei
inuisibilis, primogenitus totius creaturae, quoniam in ipso
creata sunt omnia in caelo et in terra, uisibilia et inuisibilia,
siue throni siue dominationes siue principatus sine potestates:

[*][*]

[*][*]

omnia per ipsum et in ipso creata sunt: et ipse est ante
omnes, et omnia ipsi constant. Item in hieremia: Dominus,
qui fecit terram in uirtute sua, et in sua prudentia
extendit caelum et multitudinem aquae in caelo, et eduxit
nubes ab extremo terrae, et fulgora et coruscationes in
. pluuiam fecit, et eduxit lumen de thensauris suis. Item
tobi: Benedicant te caeli et omnis creatura totius terrae:
quia dixisti, et facta sunt omnia, et confirmas uniuersa uerbo
tuo. tu fecisti adam et dedisti ei adiutorium euam. Item
in actibus apostolorum: Nos similiter ut uos passibiles
sumus homines, euangelizantes uobis deum, ut ab his uanis
conuertamini ad deum uiuum, qui fecit caelum et terram,
mare et omnia quae in eis sunt. qui in praeteritis generationibus
reliquit omnes gentes ingredi itinera sua.. et quidem

[*][*]

[*][*]

non sine testimonio semet ipsum reliquit, bene faciens e
caelo, dans uobis pluuiam aeternam fructiferam, inplens cibo
et laetitia corda uestra. Item illic: Deus, qui fecit hunc
mundum et omnia quae in eo sunt. hic, cum sit caeli et
terrae dominus, non inhabitat in manufactis templis.

LVII. QVOD TENEBRAE A DEO CREATAE SINT.

In esaia: Ego qui creaui lucem et feci tenebras, faeieas
pacem et creans bona. ego dominus qui facio omnia ista.
Item in iob: Intuere itaque, iob, haec et tace correptus
uirtute domini, qui ordinauit opera sua faciens lumen de
tenebris.

[*][*]

[*][*]

LVIII. DE HOMICIDIO CASVALI.,

In exodo: Si quis autem percusserit seruum suum aut
ancillam suam uirga, et mortuus fuerit sub manu eius, iudicio
uindicetur. si uero superuixerit diem unum uel duos,
non uindicabitur: pretium enim eius est. Item illic: Si
autem rixabuntur duo uiri, et percusserit aliquis ex his proximum
suum lapide aut pugno aut ferro, et non fuerit mortuus,
decubuerit autem in lecto suo, et si exsurrexerit is
homo et ambulauerit cum baculo, innocuus erit qui percussit,
tantum quod cessationes eius dabit et curationes. Item
illic: Si autem duo uiri rixabuntur, et pereusserint mulierem
praegnantem, et abortauerit inmaturum, detrimentum patietur:

[*][*]

[*][*]

quodcumque uir mulieris petit, dabit cum postulatione. quod
si formatum fuerit, dabit animam pro anima, oculum pro
oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede,
conbustionem pro conbustione, uulnus pro uulnere, liuorem
pro liuore.

LVIIII. DECIMAS ET PRIMITIAS FRVGVM VEL OMNIVM RERVM PRAECEPTO LEGIS ECCLESIAE DARI OPORTERE.

Abraham melchisedech in genesi: Et dedit ei decimas
ab omnibus suis. Item illic: Et uouit iacob uotum
dicens: si fuerit dominus deus mecum, et custodierit me in
hac uia, qua ego iter facio, et dederit mihi panem manducare
et uestimentum quod cooperiar, et reduxerit me cum
sanitate in domo patris mei: et erit dominus in deum :

[*][*]

[*][*]

et lapis, quem statui, erit mihi domus dei, et omnium quaecumque
mihi dederit dominus decimas decimabo ex illa tibi.
Item in leuitico: Omnis decima terrae a semine terrae
et a fructibus arborum sanctum est domino. quod si redimens
redimet homo decimam suam, quod adiectum fuerit adiciet
ad ipsum, et erit ei. Item illic: Et omnis decima boum
et ouium et omne quodcumque transiet sub uirga in numero,
decimum quodcumque erit sanctum domino. non mutabis
illud bonum malo neque malum bono. Item in numeris:
De initio areae tuae et lacus non fraudabis, initia omnium
fructuum terrae tuae inferes in domum domini dei tui.
Itemillic: Primitias consparsurae uestrae, panem oblationis,
separabitis eum: sicut oblationem de area, sic auferetis eum

[*][*]

[*][*][*][*]

primitias consparsionis uestrae. Item illic: Et diiit dominus
ad aaron: omnes primitiae olei et omnes primitiae uini
et tritici, primitias illas quascumque dabunt domino tibi dedi
ea. Item illic: In terra eorum non possidebis, et portio
non erit tibi aput eos, quia ego sum portio tua et hereditas
tua. et filiis leui ecce dedi omnem decimationem in sortem
pro deseruitionibus eorum, quibus deseruiunt ipsi in tabernaculo
testimonii. Item in deuteronomio: Et erit locus,
quem elegerit dominus deus uester inuocari nomen suum
ibi, . adferetis omnia quae praecipio uobis hodie holocausta
uestra et sacrificia, et decimas uestras et primitias, et dona
uestra et omnia quae elegerit de manibus uestris, quaecumque
uoueritis domino deo uestro. Item illic: Decimas
decimabis omnis seminis tui, id quod natum est in agro tuo

[*][*]

[*][*]

ab anno in annum. afferes decimas tritici tui et uini tui et olei
tui et primitiua boum tuorum et ouium tuarum, ut discas timere
dominum deum tuum omnibus diebus uitae tuae. Et (ueniet)
leuites, quia non est illis portio neque sors tecum, et aduena
et orfanus et uidua, quae est in ciuitatibus tuis, et manducabunt
et satiabuntur. et benedicet te dominus deus tuus in
omnibus operibus tuis, quaecumque facies. Item tobi: Ego
ibam in hierusalem in diebus festis, seruans quod scriptum
est fieri oportere ab omni israhel. et custodiens praeceptum
sempiternum constitutum a deo, primitias et decimas armenti .
et pecorum et initia tonsurae ouium mearum portabam mecum
et dabam sacerdotibus filiis aaron. et secundum morem
legis de tritico et uino et oleo et ficis et ceterorum fructuum
primitiuis deferebam leuitis et omnibus quotquot ministrabant
in hierusalem domino, et secundum legem decimatioms quod
conmutandum erat conmutabam, et congregabam pretium
redemptorum per sexennium, et postea ibam et conputabam

[*][*]

[*][*][*]

uniuacuiusque anni fructum, adnumerabam pecuniam in loco
saucte, ita ut tertii anni decimationem darem proselytis et
orfanis et uiduis,, qui faciens omnia quae praecepta. sunt a
domino israheL Item aggaeus propheta: Seminastis
multa et intulistis minima et exsufflaui ea. Item iUic:
Haec dicit dominus: propter quod domus mea deserta ert,
uos autem satis agitis unusquisque in domum suam. ideo
cessabit caelum a rore, et terra subtrahet fructus suos. et
inducam gladium super terram et super frumentum et super
uinum et super oleum et super homines et super pecora ei
. super omnes labores manuum eorum. Item in malachihel:
Si subplantabit homo dominum? quia uos subplantastis
me. et dixistis: in quo subplantauimus te? quia decimae

[*][*]

[*][*]

nteae et primitiae aobiscum sunt et dissimulantes uos dissimulastis
et uos me subplantastis. et intulistis uos pignera
in thensauris uestris, et erit rapina in domibus uestris. Item
illic: Maledictus homo qui potens erat, et erat in grege
eius masculus, et uotum eius super illum, et immolat inquinatum
domino. Item in prouerbiis: Honora dominum de
tuis iustis laboribus et deliba illi de iustitiae tuae fructibus,
ut impleantur horrea tua abundantia tritici, uino autem et .
oleo torcularia tua redundent.

LX. PARUULOS EMENDANDOS INSTANTER.

In prouerbiis solomonis: Qui parcit baculo, odit filium
suum: nam qui diligit, diligenter erudit. Non laetatur pater

[*][*]

[*][*]

in filio non erudito. Item illic: Noli cessare paruulum
emendare, quoniam si percusseris eum uirga, non morietur:
tu quidem percuties eum uirga, animam autem eius liberabis
a morte. Item illic: Erudi filium tuum, et exhilarabit te,
et dabit decorem animae tuae. Item illic: Iuuenis, qui
cum sancto, directa est uia eius. auris audit et oculus uidet,
opera domini utraque. Item in ecclesiastico: Filii tibi
sunt? erudi illos a pueritia illorum. filiae tibi sunt? serua
corpus illarum, et non hilarem faciem tuam ostendas ad illas.
Item illic: Qui diligit filium suum, adsiduat illi flagella,
ut laetetur in nouissimo suo et non palpet ostia proximorum.
qui docet filium suum, laudabitur in illo et in medio amicorum

[*][*]

[*][*]

laudabitur in illo. Item illic: Qui docet filium suum, in
zelum mittit inimicum. mortuus est pater et quasi non est
mortuus, similem enim reliquit post ae. Item illic: Equus
indomitus euadit durus, et filius remissus euadit praeceps.
curua ceruicem eius in iuuentute, et tunde latera illius, dum
infans est, ne forte induret et non obaudiat te, et erit tibi
dolor animae.