Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (31-35)

XXXI. NON DETRAHENDVM.

In numeris : Et dixit dominus ad aaron et mariam; audite
uerba mea si fuerit propheta domini in uobis, in uisu ei
innotescam et in somno loquar ei, non sicut famulo meo
mpysi, qui in tota domo mea fidelis est; os: ad os loquar ei
in specie et non per aenigmata, et honorem domini uidit.
et quare non tim uistis detrectare de famulo IDeO moysi ? et
ira indignationis domini super uos erit. Item in psalmo
XLVIIII: Sedens aduersus fratrem tuum detrahebas, et aduersus
filium matris tuae ponebas scandalum. haec fecisti,

[*][*]

[*][*]

et tacui: aestimasti iniquitatem quod ero tibi similis. arguam
te et statuam illa contra faciem tuam. Item in psalmo
C : Detrahentem adnenras proximum suum occulte, hunc
persequebar. Item in psalmo LXX: Confundantur et
deficiant detrahentes animae meae. Item in prouerbiis:
Noli diligere detrahere, ne eradiceris. adaperi autem oculos
tuos, et iusta uidebis. Item in sapientia: Gustodite ergo
uos a murmuratione, quae nihil prodeest, et a detractione
parcite linguae: quoniam responsum obscurum in uacuum non
ibit, os autem, quod mentitur, occidit animam.. Item
iacobus apostolus: Fratres, nolite uobis detrahere. qui
enim uituperat fratrem suum et iudicat, legem uituperat et
iudicat. si legem iudicas, iam non factor legis, sed iudex
es. unus est enim legum dator et iudex, qui potest saluare

[*][*]

[*][*]

et perdere. tu antem quis es qui iadicaB proximum ? Item
in psalmo C : Qui loquitur iniqua, non direxit in conspectu
coalonim meoram. in matutinis interficiebam omnes peedatores
terrae, ut disperdam eos de ciuitate domini, omnes. qui
operantur iniquitatem.

XXXII. DE CORREPTIONE ET DISCIPLINA.

In psalmo II: Continete disciplinam, ne quando irascatur
dominus, et pereatis a uia recta, cum exarserit in breui ira
eius. Item in prouerbiis: Argue sapientem, et amabit
te: insipientem, et adiciet odisse te. Item illic: Da sapienti
occasionem, et sapientior erit: notum fac iusto, et
adiciet percipere. Item illic: Qui diligit disciplinam, diligit
sensum; nam qui odit arguentes se stultus est Item
illic: Non diligit indisciplinatus arguentes se, cum sapientibus
autem non conloquitur. Item illic: Qui repellit disci-

[*][*]

[*][*][*][*]

plinam, odit semet ipsum: nam qui seruat obiurgationem,
adquirit prudentiam. Item illic: Timor domini disciplina
et sapientia. Item illic: Qui excipit disciplinam, in bonis
erit: nam qui custodit increpationes, sapiens fiet. Item
illic: Pestifero castigato insipiens astutior fit: si autem
arguas uirum prudentem, intelleget sensum. Item illic:
Da in disciplina cor tuum, et aures tuas para uerbis prudentiae.
Item illic: Indisciplinatis obuiat mors, moritur
autem insipiens peccatis. Item illic: Si flagellaueris stultum
in medio concilio contumeliam faciendo, non auferes
stultitiam eius. Item illic: Melior est uir arguens quam
uir dura ceruice: subito enim ardenti illi non erit sanitas.
Item illic: Qui arguit hominem uias suas, gratiam habebit

[*][*]

[*][*]

magis quam qui adulatur. Item illic: Plagae et increpationes
dant sapientiam: puer autem errans confundit patrem.
Item in libro sapientiae: Sapientiam enim et disciplinam
qui abicit, infelix est: et uacua est spes illorum, et labores
eorum sine fructu, et inutilia sunt opera illorum. Item
illic: Magna enim sunt iudicia tua et inenarrabilia: propter
hoc indisciplinatae animae errauerunt. Item in ecclesiastico:
Qui gaudet iniquitate, denotabitur: et qui odit correptionem,
minuitur uita. Item illic: Corripe proximum
ante quam conmineris, et da locum timori altissimi. Item
illic: Quam bonum est arguere quam irasci, et confitentem
in oratione non prohibere! Item illic: Viro indisciplinato

[*][*]

[*][*][*]

est inuentio in detrimentum. Item illic: Qoi odit correptionem,
uestigium est peccatoris: et qui timent doaamua,
conaertent ad cor aruum. Item in hieremia propheta:
Sine causa percussi filios uestros, disciplinam non recepistis.
Item illic : Haec dicit idominas;: haec gens, quae non axtdimt
uocem domini neque exasperant disciplinam, dofecit fides de
ore ipsorum. Item in amos propheta: Odie habuerunt
arguentem in portis, et uerbum aequissimum abominati sunt.
Item iob: Beatus homo, quam arguet dominus, quia correptio
omnipotentis dei salus est Item in ezechihel propheta:
Domus israhel nolunt audire te, quia nolunt audire me: quia

[*][*]

[*][*]

uniuersa domus israhel conteotiosi sunt et duro corde.
Item apostolus ad galata-s: Sic stulti estis? cum spiritu
coeperitis, nunc carne. perficiemini? Item ad thessalonicensea
I: Corripite inquietos, consolamini pusillianimes,
suscipite infirmos, patientes. estote ad omnes. Item ad
timotheum I: Insta oportune, inportonos argue, exhortare,
increpa, in omni patientia et doctrina.

XXXIII. DE PRAEVARICATORIBVS.

InpsalmoC: Facientes praeuaricationes odiui: non adhesit
mihi cor prauum. Item in prouerbiis: Sicut canis

[*][*]

[*][*]

cum conuertitur ad uomitum suum odibilis efficitur, sic stultus
malitia sua conuersus in peccatis suis. Item in ecclesiastico:
Initium superbiae hominis apostatare a deo: quoniam
initium peccati omnis superbia. Item illic: ln duobus
timuit cor meum, et in tertio iracundia mihi aduenit:
uir bellator deficiens per inopiam, uir sensutus contemptus:
et qui transgreditur a iustitia in peccatum, deus parat eum
ad romphaeam. Item in esaia propheta: Vae fili apostatae,
haec dicit dominus: fecistis consilium non per me, et
pactum non per spiritum meum, adponendo peccata super
peccata. Item illic: Et exibunt sancti, et uidebunt membra
hominum, qui praeuaricati sunt in me: uermis enim eorum
non morietur, et ignis eorum non extinguetur, et erunt in
aspectu omni carni. Item in ezechiel propheta: Si

[*][*]

[*][*]

diriget, si liberabitur qui facit aduersa? ita et qui praeterit
testamentum saluus erit? Item illic: Et eligam ex uobis
impios uestros et desertores, quoniam ex incolatu eorum
educam illos: in terram israhel non intrabunt: et cognoscetis
quia ego sum dominus. Item in osee propheta: Vae
illis, quoniam exierunt a me: manifesti sunt, quia peccauerunt
in me, et non clamauerunt ad me cordibus suis. Item in
epistula petri apostoli II: Melius enim erat illis non
cognouisse uiam ueritatis quam post notionem iustitiae apostatare
a diuino sibi tradito mandato. contigit illis res uulgaris:
sicut canis reuertens ad uomitum suum, et ut sues
lota, quae in uolutatione sua coinquinata est. Item in
epistula iudae apostoli: Angelos quoque, qui non serua-

[*][*]

[*][*]

uerunt ordinem suum, se reliquerunt habitaculum auum; in
iudicium magni dei uioculis eos sanctonmi angeiorum mb.
tenebras reseruabii sodomam autem quoque et gomerram
et quae oirea eas ciuitates, cum adulterium fecissent et
carnem secutae assent, ciuis factae propositae sunt in exemplo
igms aeterni poenas sustinentes. Item in numeris :
Exurge, domine, et dispargantur inimici tui, et fugiant omnes
qui oderunt te, ei confriagantur: et coPUerte, domine, in
milia iarahel.

XXXIIII. DE SVPERBIA.

In psalmo XXX: Et retribuet his qui abundanter faciunt
superbiam. Item in psalmo LXXII: Propterea obtinuit

[*][*]

[*][*]

cos superbia eorum: prodiuit quasi ex adipe iniquitas eorum.
Item in psalmo G: Non habitant in medio domus meae
qui faciunt superbiam. Item in psalmo CXVIII: Superbi
inique gerebant usquequaque. Item in prouerbiis: Dominus
superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Item
illic: Qui custodit os suum, seruat animam suam: nam qui
proteruus est labiis, terrebit semet ipsum. Item illic:
Domos superborum destruet dominus. Item illic: Inmundus
aput dominum omnis qui exaltat cor suum. Item illic:
Filius malus superbos oculos habet, palpebris autem suis

[*][*]

[*][*]

extollitur. Item illic: Temerarius et superbus pestilentia
uocatur. Item illic: Noli superbire ante conspectum regis,
neque in locis potentium subsistas. melius est enim tibi dici:
ascende ad me, quam humiliari in conspectu potentis. Item
in ecclesiastico: Odibilis coram deo et hominibus superbia.
Item illic: Et quid superbit terra et cinis? Item illic:
Synagogae superborum non erit sanitas : frutex enim peccati
radicabitur in illis. Item illic: Initium superbiae hominis
apostatare a deo: quia initium peccati omnis superbia. sedes
ducum superborum detraxit dominus, et sedere fecit mites
pro illis. radices gentium superbarum arefecit dominus, et
plantauit humiles ex ipsis gentibus. perdidit dominus memoriam
superborum, et reliquit memoriam humilium sensu.

[*][*]

[*][*]

non est creata hominibus superbia, neque iracundia nationi
mulierum. Item illic: Qui tetigerit picem, inquinabitur ab
ea: et qui communicat superbo, induet superbiam. Item
illic: Domus, quae nimie locuples est, adnullabitur superbia.
Item in esaia propheta: Omnis autem deficiet iniquus,
et peribit superbus, et disperierunt qui inique agunt in
maestitia, et qui faciunt peccare homines in sermone. Item
illic: Et qui superbi sunt, contumelia conterentur, et humiliabuntur,
et cadent excelsi gladio. Item illic: Et contumeliam
superborum humiliabo. Item illic: Cessauit superbia
et diuitiae impiorum. Item in amos propheta: Quia
iurauit dominus per semet ipsum, quia ego abominor omnem
superbiam iacob, et regiones illius odiui. Item in amba-

[*][*]

[*][*]

cum: Iustus autem ea fide mea uiuit: sibi placeas autem,
contemptor et uir superbus nihil proficiet. Item in deuteronomio:
Et omnis quicumque fecerit in superbia, ut
non exaudiat sacerdotem qui adetat ministrare in nomine dei
sui, aut iudices qui fuerint in diebus iUis, morietar homo
ille, et auferetis malum ei israhel : et omnis populus cum
audierit, timebit et non faciet iniuBtitiam. Item in iob:
Et quia anni dinumerati sunt superbiae, et sic sunt dispositi
in aures domini: et cum uidebuntur pacrficari, eueniet illis
enersio. quia qui in altis habitat, uidet iniuriam facientem,
et humiliat superbos. Item tobi: Propter quod et tu, fili,
dilige fratres tuos, et noli superbo corde agere cum filiabus
filiarum populi tui: nec accipias quemquam ex his in snbiectione
causa inopiae et necessitatis: quoniam in superbia
abundat perditio et infidelitas: nec consistit fbrtiter coi
gradus in tabulis figitur: quia fructus stellionatus decoloratio

[*][*]

[*][*]

et deminutio uitae esi litem in euangelio secundum
matthaeum: Vos autem quaoritis in modicis extolli, et de
maximis minui. Item illic: Quia quod excelsum est in
hominibus, abominatio eat ante dominum.

XXXV. DE MANSVETVDINE.

In numeris: Et erat moyses mansuetus prae omnibus
hominibus, qui sunt super terram. Item in psalmo XXlIIJ:
Dulcis et mansuetus dominus: propter hoc legem statuet
delinquentibus in uia, dirigat mites in iudicio, docebit mansuetos
uias suas. Item in prouerbiia solomonis: Man-

[*][*]

[*][*]

suetus uir cordis medicus est: tinea autem ossibus cor intellegens.
Item illic: Melior est mansuetus cum humilitate
quam qui diuidit praedam cum contumeliosis. Item in
ecclesiastico: Fili, in mansuetudine opera tua perfice, et
ab omni homine diligeris. Item illic: Esto mansuetus ad
audiendum uerbum, ut intellegas: et cum sapientia loquere
responsum uerum. Item illic: Fili, in mansuetudine serua
animam tuam, et da illi honorem secundum dignitatem suam.
Item apostolus ad ephesios: Obsecro ergo uos ego
uinctus in domino, ut digne ambuletis uocatione, qua uocati
estis, cum omni humilitate animi et mansuetudine, cum multa
patientia, subportantes inuicem in caritate, solliciti seruare
unitatem spiritus in uinculo pacis. Item iacobus apo-

[*][*]

[*][*]

stolus: Quis prudens et sciens uestrum? monstret de bona
conuersatione opera sua in mansuetudine et prudentia.