Liber de Divinis Scripturis sive Speculum quod fertur S. Augustini (21-25)

XXI. DE FILIIS SVPERBIS.

In exodo: Qui autem percusserit patrem suum aut matrem
suam, morte moriatur: qui autem maledixerit patrem suum
aut matrem suam, morte moriatur. Item in deuteronomio:
Maledictus homo, qui non honorificat patrem suum aut matrem
suam, et dicit omnis populus: fiat, fiat. Item in prouerbiis:
Filio doloso nihil erit boni. Item illic: Qui non honorificat

[*][*]

[*][*]

patrem suum et repellit matrem suam filius, confundetur et
in opprobriis erit. filius, qui omittit custodire disciplinam
patris, meditabitur eloquia malitiae. Item illic: Maledicentis
patri aut matri extinguetur lumen, pupillae autem
soculorum eius uidebunt tenebras. Item illic: Filius malus
patrem maledicit, matrem autem non benedicit. filius malus
iustum se iudicat, exitum autem suum non abluet. filius
malus superbos oculos habet, palpebris autem suis extolletur.
filius malus gladios dentes habet et cultros molares, ita ut
occidat et deuoret humiles a terra et pauperes eorum ex
hominibus. Item illic: Oculum inreuerentem patri et
contumeliosum senectae matris, effodiant illum corui dd
conuallibus, et comedant illum pulli aquilarum. Item illic:
Custodit legem filius sapiens: nam qui pascitur luxoria
dehonestat patrem. Item illic: Qui repellit patrem suum
aut matrem suam, existimat se non peccare, hic particeps est

[*][*]

[*][*]

uiro impio. Item illic: Benedictio patris aedificat domos
filiorum, maledictio matris eradicat fundamenta.

XXII. NON PRODEESSE THENSAVROS INIQVIS.

In prouerbiis: Non prodeerunt thensauri iniquis, iustitia
autem eripit de morte. Item illic: Non proderunt diuitiae
in die irae, iustitia . autem liberat a morte. Item illic: Qm
confidet in diuitiis, hic cadit: qui uero adiuuat iustos, hic
exorietur. Item illic: Melior est modica pars cum timore
domini quam thensauri magni sine timore. Item illic:
Melior est modica adquisitio cum iustitia quam multi fructus

[*][*]

[*][*]

cum iniquitate. Item illic: Melius est nomen bonum quam
diuitiae multae: super argentum autem et aurum gratia bona
est Item illic: Diues et pauper obuiauerunt inuicem,
fecit autem ambos dominus. Item in ecclesiastico:
Noli adtendere ad possessiones iniquas, et ne dixeris: est
mihi sufficiens uita: nihil enim proderit in tempore uindictae
et obductionis. Item illic: Nihil est iniquius quam amare
pecuniam: tales enim etiam animam suam uenundant: quoniam
in uita sua proiecit intima sua. Item illic: Viro cupido
tenaci non est bona substantia: et homini liuido ut quid
aurum? est qui locupletatur parce agendo, et haec pars
mercedis illius, cum dicit: inueni requiem mihi, manducabo
de bonis meis solus. et nescit quod tempus praetereat, et
relinquet omnia illis. Item illic: Qui aceruat multa ei

[*][*]

[*][*]

animo suo iniuste, aliis congregat, et in bonis illius alius
huoriabitur. Item illic: Qui aurum diligit, non iustificabitur:
et qui sequitur multa, in illis inplanabitur. multi dati sunt
in auri casum, et facta est in facie illius perditio illorum.
Item illic: Lignum ostensionis est aurum: uae qui sectantur .
illud! et omnis inprudens periet in illo: multos enim seduxit
aurum, et exciderunt sperantes in eo. Item illic: Qui
diligit pecuniam, non satiabitur pecunia. Item in eeclesiaste:
Est calamitas, quam uidi sub sole, diuitias custodiri
in malum possidentis eas, aput quem sunt in perniciem
ipsius — sicut uenit, et nihil accipiet ex labore suo, ut uadat,
in manu sua. Dixi: melior est super hunc abortus: —
requies magis huic quam illi. Item in esaia propheta:
Sicut qui in somnis esuriunt et manducant et, cum surrexerint,
uanum est somnium eorum, et quemadmodum somniat qui
sitit, tamquam bibat et surgens adhuc sitiat, anima autem

[*][*]

[*][*]

eius in uacuum laborauit, ita erunt diuitiae omnium gentium.
Item in hieremia propheta: Qui argentum thensaurizant
et aurum, in quo confidebant homines, nec est finis substantiae
eorum, exterminati sunt, et in infernum descenderunt, et alii
6 in locum. eorum resurrexerunt pro eis. uiam autem domini
non intellexerunt neque recordati sunt semitas eius. Item
in osee propheta: Pecuniam interitus possidebit: honores
eorum ex usuris et ei doloribus. Item in amos propheta:
Audite igitur haec, qui opprimitis in mane pauperes, et
uiolatis inopes a terra, dicentes: aperiamus thensauros, et
faciamus mensuram minorem et adampliemus pondus et
faciamus stateram iniquam, ut possideamus pecuniam pauperes
etinopespro calciamentis. Item in sophonia propheta:
Disperierunt omnes qui exaltantur in argento et auro. Item
in ambacum propheta:s o qui adquirit auaritiam malam
domui suae! cogitasti confusionem domui tuae, peccauit anima
taa. Item in sophonia propheta: Et effundam sanguinem

[*][*]

[*][*]

eorum sicut limum, et carnes eorum sicut stercus boum, et
argentum et aurum eorum non poterit liberare eos in die irae
domini. Item in ezechiel propheta: Argentum et aurum
proicietur in plateis, et aurum eorum disperdetor, animae
eorum non fruentur, et uentres eorum non inplebuntur: quoniam
tormentum iniquitatium eorum factum est. electa mundi in
superbiam posuerunt, et imagines abominationum suarum
fecerunt ex eis. Item in hieremia propheta: Non
glorietur sapiens in sua sapientia, neque glorietur fortis in
fortitudine sua, sed glorietur qui gloriatur scire et intellegere
dominum et facere iustitiam et iustificationem, iudicium in
medio terrae. Item in psalmo XXXVIII: Quamquam in
imagine dei ambulet homo, tamen uane conturbabitur:
thensaurizat et ignorat cui congregabit ea. Item in
psalmo XLVIII: Ne timueris cum diaes factus fuerit homo,
et cum multiplicata fuerit gloria domus eius: quoniam non
cum morietur accipiet omnia, neque simul descendet cum eo
gloria domus eius. Item in psalmo LI: Ecce homo, qui
non posuit deum adiutorium suum, sed sperauit in multitudine
diuitiarum suarum et praeualuit in uanitate sua. Item in

[*][*]

[*][*]

psalmo LXI: Nolite sperare in iniquitate, et in rapinas
nolite concupiscere. diuitiae si fluant, nolite cor adponere.
Item in euangelio secundum matthaeum: Nolite
thensaurizare uobis thensauros super terram, ubi tinea et
aerugo disperdunt et ubi fures effodiunt. sed facite uobis
thensauros in caelis, ubi neque tinea, neque aerugo disperdunt,
et ubi fures non furantur. ubi enim fuerit thensaurus tuus,
illic erit et cor tuum. Item paulus apostolus ad
timotheum I: Diuitibus huius saeculi praecipe non superbe
sapere, neque sperare in incertum diuitiarum, sed in deum
uiuum, qui praestat nobis omnia ad fauendum in uoluntate
operum bonorum. bene faciant, diuites sint in operibus bonis,
facile tribuant, communicent, thensaurizent sibi fundamentum
bonum in futurum, ut adpraehendant ueram uitam. Item
iacobus apostolus: Age nunc, diuites, plangite uos
ululantes super miserias uestras, quae superueniunt diuitiis

[*][*]

[*][*]

uestris: putruerunt et tiniauerunt uestes uestrae: aurum et
argentum uestrum, quod reposuistis in nouissimis diebus,
aeruginauit et aerugo eorum in testimonium uobis erit et
comedet carnes uestras sicut ignis.

XXIII. DE PAENITENTIA.

In regnorum III: Tu enim solus, domine, qui cadentem
populum tuum israhel in conspectu inimicorum suorum erigas
dextera tua. quoniam si peccauerint tibi, reuertentur iterum
et confitebuntur nomini tuo, et orabunt et deprecabuntur in
hac domo, et tu exaudies de caelo, et propitiaberis peccatis
populi tui israhel. Item illic: Et si humiliauerit inimicus
quamlibet unam ciuitatem eorum, tu aderis tuis in omnem
occursum et mitigabis omnem dolorem: quoniam in omnem
. orationem et deprecationem paratus es dominus: ut si conuersus
fuerit homo, et cognouerit unusquisque admissa cordis

[*][*]

[*][*]

sui, statim ut expanderit manus suas in domum hanc, tu
exaudies ex praeparata habitatione et propitiaberis et facies
iustificationem secundum omnes uias rogantium te et secundum
quod cognoueris cor hominis: quoniam tu solus scis corda
filiorum hominum, ut timeant te omnibus diebus, quibus
uixerint super terram. Item in psalmo XXXI: Delictum
meum cognitum tibi feci, et iniustitiam meam non operui.
dixi: pronuntiabo aduersum me iniustitiam meam domino
meo, et tu remisisti impietatem cordis mei. Item in
aopsalmo XXIIII: Delicta iuuentutis et ignorantiae meae ne
memineris. propter nomen tuum, domine, propitiaberis peccato
meo: copiosum est enim. Item in psalmo L: Sacrificium
deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum deus
non spernet. Item in ecclesiastico: Quoniam pius et
misericors dominus, et remittet in die tribulationis peccata
omnibus exquirentibus se in ueritate. Item illic: Sipaenitentiam
non egerimus, incidemus in manus domini. secundum
magnitudinem eius et misericordia eius cum ipso est. Item
illic: Qui diligit dominum, exorabit pro peccatis, et continebit

[*][*]

[*][*]

incise ab illis, et in oratione dierum exaudietur. Item illic:
Paenitentibus autem dedit uiam iustitiae, et conroborauit
deficientes sustinere, et destinauit illis sortem ueritatis.
conuertere ad dominum et relinque peccata tua, et nimis
odito exsecrationem. cognosce iustitias et iudicia domini.
sta in sorte propositionis et oratione altissimi. in partem
uade saeculi sancti cum iustis et dantibus confessionem.
non demoreris in errore impiorum. a mortuo quasi nihil
dimittitur confessioni. uiuus et sanus confiteberis et laudabis
dominum, et gloriaberis in miserationibus illius. magna
misericordia domini et propitiatio illius conuertentibus ad se!
Item illic: Fili, peccasti, non adicias iterum, sed et de
pristinis deprecare, ut tibi dimittantur. Item illic: Quasi
a facie colubri fuge peccata. si accesseris ad illa, capient
te quasi dentes leonis in deuorando interficientes quasi
romphaea bis acuta, iniquitatium uindex, plagae illius medella
non est. Item in esaia propheta: Memores estote

[*][*]

[*][*]

horum et ingemescite, paenitentiam habete qui erratis,
conuertimini ex corde. Item illic: Sic dicit dominus
sanctus israhel: cum conuersus ingemueris, tunc saluus eris
et scies ubi fueris. cum confidebas in illis, uana uirtus
uestra facta est. et nolebatis audire. Item illic: Domine,
miserere nobis: in te enim confidimus. factum est semen
nostrum in perditionem non credentium, salus autem nostra
in tempore tribulationis. propter uocem timoris tui. Item
illic: Ego sum qui doleo iniquitates tuas et memordi
iniquitates tuas prius, ut iustificeris. Item illic: Abstine
te ab iniquitate, et non timebis ea: mors non adpropriat tibi.
Item illic: Quaerite dominum, et mox inueneritis eum,
inuocate eum. statim uero cum adpropinquauerit uobis,
relinquat impius uias suas et uir iniquus consilia sua, et
conuertantur ad dominum, et misericordiam consequentur:
quia relinquet multum peccata uestra. Item illic: . Cum
clamare coeperis, extraham te de pressura tua. Item illic:
Conualescite, manus dimissae et genua dissoluta, consolamini
qui pusillo animo estis, conaalescite corde, ne timeatis:
conuertimini, et salui eritis. Item illic: Spiritus domini

[*][*]

[*][*]

super me, propter quod unxit me euangelizare pauperibus,
misit me sanare contritos corde, praedicare captiuis remissionem
et caecis uisum restituere, uocare annum domini
acceptum, diem retributionis: consolari omnes lugentes, dare
eis qui lugunt sion gloriam pro cinere, unctionem laetitiae
lugentibus, pro spiritu maestitiae amictum gloriae: et uocabuntur
saecula iustitiae, plantatio domini in gloriam. Item
in hieremia propheta: Conuertimini, fili reuertentes, et
sanabo contritiones uestras. Item illic: Ecce ego iudico
aduersus te, in eo quod dicis: non peccaui. quia contempsisti
nimis iterando uias tuas, quia reppulit deus spem tuam, et
non proficies in ea. Item illic: Cingite uos ciliciis et
plangite et ululate: quoniam non auertit ira domini a uobis.
Item illic: Ablue a malitia cor tuum, hierusalem, ut salueris.
usquequo erunt in te cogitationes dolorum tuorum? Item
illic: Haec dicit dominus: numquid qui cadet non resurget ?
aut qui auertit se non conuertetur? quare conuertit populus
iste conuersionem malignam, et tenuerunt praesumptionem
suam et noluerunt conuerti? praebete ergo aurem et audite:
non est homo paenitentiam agens a malitia sua, dicens: quid.
feci? defecit quia currebat a cursu suo, sicut equus sudans
in hinnitu suo. et asida in caelo cognouit tempus suum,

[*][*]

[*][*]

turtur et hirundo, cui cellae agri, custodierunt tempora.
introitus sui: populus autem meus non cognouit iudicium
domini sui. Item illic: Auertatur iam nunc unusquisque
a uia sua mala, et meliora facite studia uestra. Item
illic: Domine omnipotens, deus israhel, anima in angustia
et spiritus anxius clamat ad te. audi [me], domine, quia tu
deus misericors, et miserere quia peccauimus in conspectu
tuo, quia tu es deus in aeternum. Item illic: Domino
deo nostro iustitia, nobis autem confusio [et] faciei nostrae:
quia peccauimus in conspectu domini et non credidimus ei,
et non audiuimus uoqum domini dei nostri, ut ambularemus
in praeceptis eius, quae dedit nobis. Et non sumus deprecati
dominum, ut auerteremus unusquisque a cogitationibus cordis
sui nequissimi. Peccauimus, impie gessimus, iniquitatem
egimus, domine deus noster, in omnibus iustificationibus tuis.

Inclina, domine, aurem tuam et audi: aperi, domine, oculos
tuos et uide quia non mortui qui in inferno sunt, quorum
accepisti spiritum de uisceribus eorum, dabunt gloriam et
iustificationem domino: sed anima anxia in statu, quod
ambulat inclinatum et infirmum, et oculi deficientes et anima
esuriens dabunt tibi gloriam et iustificationem, domine.,
Item illic: Perscrutemus uias nostras et conuertamur ad
dominum: mundemus corda nostra cum manibus nostris et
respiciamus ad dominum, qui habitat in caelis. Item in.
osee propheta: Reuertere, israhel, ad dominum deum

[*][*]

[*][*][*][*]

tuum, quia infirmatus es per iniquitates tuas. sumite uobiscum
multos et conuertimini ad dominum deum uestrum.
dicite illi: potens es dimittere peccata, ut accipiatis bona.
Item in iohel propheta: Et nunc sic dicit dominus deus
uester: conuertimini ad me ex toto corde uestro et ex tota
anima uestra in ieiunio et fletu et in planctu. et disrumpite
corda uestra et non uestimenta uestra: et conuertimini ad
dominum deum uestrum, quia misericors et patiens est et
magnianimus et multum misericors et patiens in malignitatibus.
Item in ezechiel propheta: Et iniquus si conuertat se
ab omnibus iniquitatibus suis, quas fecit, et custodierit omnia
mandata mea et fecerit iustitiam et misericordiam, uita uiuet
et non morietur: et omnia delicta, quaecumque fecit, non
erunt in memoria: in sua iustitia, quam fecit, uitam uiuet,
dicit dominus. numquid enim uolo mortem iniqui, quam ut
auertat se a uia sua maligna et uiuat? Item illic: Conuertimini
et auertite uos ab omnibus impietatibus uestris, et
non erunt uobis in poenam iniquitatis. proicite a uobis omnes
impietates uestras, quas impie fecistis in me, et facite uobis
cor nonum et spiritum nouum. et ut quid moriemini, domus
srahel? Item in euangelio secundum matthaeum:

[*][*]

[*][*]

Quis ex uobis habens centum oues, cui si errauerit una,
nonne relictis nonaginta et nouem in montibus ibit quaerere
illam quae errauit? si contigerit, ut inueniat eam, amen dico
uobis quia gaudebit super illam magis quam propter nonaginta
et nouem quae non errauerunt. sic uoluntas non est patris
uestri, qui est in caelis, ut pereat unus ex istis pusillis.
Item in actibus apostolorum: Paenitentiam agite et
conuertimini, ut deleantur peccata uestra. Item paulus
apostolus ad corinthios II: Nunc gaudeo, non quia
contristati estis, sed quia contristati estis ad paenitentiam.
contristati enim estis secundum deum, ut in nullo detrimentum
patiamini ex uobis. nam secundum deum tristitia paenitentiam
in salutem stabilem operatur. nam huius mundi tristitia
mortem operatur. Item petrus apostolus in epistula II:
Non tardat dominus sui promissi, sicut quidam tarditatem
existimant, sed expectat propter uos nolens aliquem perdere,

[*][*]

[*][*][*]

sed omDef expectat in paenitentiae locum reuerti. Item in
apocalypsi: Et angelo laodiciae ecclesiae scribe: haec
dicit ille amen, testis fidelis et uerax, principium creaturae
dei: noui opera tua, quia neque frigidus neque calidus ea:
utfoam frigidus esses aut calidus sed quoniam tepidus,
euomam te ex ore meo. quia dicis: diues sum et locupletatus
sum, et nihil opus est mihi: et nescis, quia tu es miser et
miserabilis et mendicus et nudus et caecus. suadeo tibi a
me emere aurum igne probatum, ut diues sis et locupleteris,
et uestimenta mea alba, ut induaris, ut non appareat confusio
nuditatis tuae: et collurio inungue oculos tuos, ut uideas.
ego quoscumque amo arguo. et castigo. aemulare igitur et
age paenitentiam- ecce sto ad ianuam et pulso. si quis
audierit uocem meam et aperuerit ianuam, introibo ad illum
et caenabo cum illo, et ille mecum. qui uincit, dabo illi
sedare mecum in sede mea, quomodo et ego uici et sedeo
cum patre meo in sede ipsius.

XXIIII. DE ELEMOSVNIS.

In psalmo CXI: Diaperait, dedit pauperibus, iustitia eius
manet in saeculum saeculi. Item in prouerbiis: Noli
abstinere bene facere pauperi, cum quando habeat manus tua

[*][*]

[*][*]

paaadiuuare. ne dicas: uade et redi, cras do, cum possis statim
bene facere: non enim scis quid contingat sequenti die.
Item illic: Redemptio animae hominis diuitiae ipsius.
Item illic: Qui miseretur pauperem, beatus est. Item
illic: Qui honorat dominum, miseretur pauperem. Item
illic: Elemosynis et fide mundantur peccata: qui autem
miseretur, misericordiam consequetur. Item illic: Faenerat
dominum qui miseretur pauperem: secundum autem datum
eius retribuetur ei. Item illic: Fructus hominis elemosyna
est. Item illic: Qui obdurat aures, ut non audiat infirmum,
et ipse inuocabit dominum et non erit qui exaudiat eum.
Item illic: Qui miseretur pauperem, ipse enutrietur: de
suis enim panibus dedit pauperi. Item illic: Qui dat
pauperibus, non egebit: qui autem auertit oculum suum, in

[*][*]

[*][*]

magna inopia erit. Item in ecclesiastico: Ignem
ardentem extinguet aqua, et elemosyna resistet peccata: et
deus conspector, qui reddet gratiam, meminit in posterum,
et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Item illic:
Fili, elemosynam ne defraudes pauperis, et ne auertas oculum
tuum ab egeno et inope: animam esurientem ne despexeris,
et non protrahas datum angustati: rogationem tribulati ne
abicias, et non auertas faciem tuam ab egeno, et ab inope
non auertas oculum tuum propter iram: et non relinquas
quaerentibus retro maledicere tibi: maledicentis enim te in
amaritudine, exaudietur precatio illius: exaudiet autem qui
fecit illum. declina pauperi aurem tuam, et redde debitum
tuum, et responde pacifica in mansuetudine. Item illic:
Noli esse pusillianimis in anima tua: exorare et facere
elemosynam non despicias. et pauperibus porrige manum
tuam, ut perficiatur propitiatio et benedictio tua. Item
illic: Bene fac iusto, et inuenies retributionem magnam: et
si non ab ipso, certe a domino. Item illic: Fili, bene fac
tecum, si habes, et domino dignas oblationes offers. memorare
quoniam mors non tardat et testamentum inferorum demonstratum
est tibi: testamentum huius mundi morte moritur.
ante mortem bene fac amico tuo, et secundum uires tuas

[*][*]

[*][*]

eiporrigens da pauperi. non defrauderis a die bono, et
particula boni doni non te praetereat. nonne aliis relinques
labores et dolores tuos? ante obitum tuum para iustitiam,
quoniam non est aput inferos inuenire cibum. Item illic:
Elemosyna uiri quasi signaculum cum eo, et gratia hominis
quasi pupillam conseruabit Item illic: Verum tamen super
humilem animaequitarda, et pro elemosyna non trahas illum.
perde pecuniam propter fratrem et amicum, et non abscondas
illam sub lapide in perditionem. pone thensaurum tuum in
praeceptis altissimi, proderit tibi magis quam mater. conclude
elemosynam in corde pauperis, et haec pro te exorabit ab
omni malo. Item illic: Speciosa misericordia in tempore
tribulationis, quasi nubes pluuiae in tempore necessitatis.
Item in osee propheta: Quoniam misericordiam uolo
quam sacrificium, et agnitionem dei quam holocausta. Item
in deuteronomio: Non deerit egens a terra tua: propter
hoc praecipio tibi facere hoc uerbum dicens: aperiens aperies
manus tuas fratri tuo pauperi et egenti in terra tua, unusquisque
pro uiribus manuum suarum secundum benedictionem
domini dei tui quam dedit tibi. Item iob: Viduae oculum
non feci flere super me, uel si umquam panem meum solus

Speciosa misericordia in die tribulationis. In iob cap. : (la-

[*][*]

[*][*]

manducaui et non tradidi pupillo ex ipso, si despexi nudum
transeuntem et non uestiui, si infirmorum non me benedixerunt
umeri, si de tonsura ouium mearum non calefacti sunt, si
non aperui ad pupillum manum meam aut non fui adiutorium
illis: discedat umerus meus a iugulo meo, et brachium meum
a iugulo meo disrumpatur. haec enim facientem timor domini
continebat me. Si permisi minimum et inpotentem uacuo
gremio exire ianuam meam, non respiciat me manus domini:
dirigens enim in hoc cor meum timebam deum. Item
bias: Bene facito coram ipso, et noli ambulare in uias
iniquitatis. nec auertas faciem tuam ab egeno et paupere,
quoniam elemosyna liberat a morte. et uide, fili, ne sequaris
Uias iniquorum, et multitudo peccantium non suadeat te.
Item illic: Tu autem si operatus fueris ueritatem, erit
respectus dei in operibus tuis, et cum omnibus qui faciunt
iustitiam hereditabis uitam aeternam. Item illic: Non
tardes autem de substantia tua elemosynam porrigere, nec
auertas faciem tuam a paupere: hoc enim faciente te non

[*][*]

[*][*]

auertet a te facies dei: quia restituet unicuique secundum
opera eius. Item illic: Tu autem secundum quod habuerit
manus tua porrige illam: et si fuerit tibi copiosa substantia,
facile tribuens bene fac, et diues esto in operibus bonis.
sed et si exigua fuerit substantia tua, ex hac ipsa sine
tristitia communica, et ne timueris paupertatem faciens
elemosynam, quia indeficiens est in suis des, et tu praemium
bonum repones tibi, praeparans praesidium eius in diem
necessitatis. quoniam elemosyna eruet a morte, et non patitur
ire in tenebras facientem bene. elemosyna enim acceptabile
munus dei est, et adest omnibus qui faciunt eam coram
domino. Et de pane tuo communica esurienti: et tege nudos
de uestimentis tuis : ex omni quod euperhabundauerit tibi fac
elemosynam, et non inuideat bonae uoluntati tuae oculus tuus.
Et noli commoueri, fili, quod pauperam uitam gessimus:
habes enim multa bona, si custodieris hereditatem praeceptorum
meorum: quoniam perfecta est oratio cum ieiunio,
et elemosyna cum iustitia. et in his omnibus etiam modicum
cum iustitia melius est, quam plurimum cum iniquitate: et
potius est te thensaurizare elemosynam misericordiae quam
abundantia pecuniarum. quoniam elemosyna liberat a morte
et non patitur ire in tenebras, et ipsa est quae purgat peccata:
et qui faciunt elemosynam operantur iustitiam, saturabuntur
in uitam aeternam. Item paulus apostolus ad romanos:
Placuit autem in machedonia et achaia commemorationem
aliquam facere in pauperes, qui sunt in hierusalem sanctorum.
debitores sunt enim ipsorum. si enim spiritalibus eorum
communicauerunt gentes, debent et gentes in carnalibus [*] [*]

seruire eis. Item ad corinthios II: Necessarium autem
existimaui rogare fratres, ut pergant ad uos et praeparent
ante promissam benedictionem hanc paratam esse, sed sic
quasi benedictionem, non quasi auaritiam. hoc autem dico,
quia qui seminat parce, parce et metet, et qui seminat in
benedictione de benedictione et metet uitam aeternam. unusquisque
sicut proposuit corde, non ex tristitia aut necessitate:
hilarem enim datorem diligit deus. Item ad galatas:
Bonum autem facientes non deficiamus: tempore enim suo
metemus non deficientes. ergo dum tempus habemus, operemur
bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei.
Item ad philippenses: Non quod quaeram datum, sed
requiro fructum habundantem in ratione uestra. habeo autem
omnia, et habundo: repletus sum acceptis ab epaphrodito
quae a uobis missa sunt, odorem suauitatis, hostiam acceptabilem
placentem deo. Item iohannes apostolus I:

[*][*]

[*][*]

Qnicumque autem habuerit substantiam mundi, et uiderit
fratrem suum egere, et clauserit uiscera sua ab eo, quomodo
. caritas dei manet in illo? filioli, non diligamus uerbo tantum
et lingua, sed opere et ueritate. Item iacobus apostolus:
Sanctitas autem pura et incontaminata haec est aput deum
patrem uisitare orfanos et uiduas in angustia ipsorum, et
inmaculatum se seruare a mundo. Item illic: Iudicium
. enim sine misericordia ei qui non fecit misericordiam: quoniam
misericordia praefertur iudicio. Item illic: Quid prodeeat,
fratres, si fidem quis dicat in semet ipso manere, opera
autem non habeat? numquid potest fides sola saluare eum?
si frater aut soror nudi fuerint, et defuerit eis cottidianus
cibus, dicat autem eis aliquis uestrum: ite in pace et calefacimini
et satiemini, et non det eis necessaria corporis,
quid prodeest haec dixisse eis ? sic et fides, quae non habet
opera, mortua est circa se. sicut enim corpus sine spiritu
mortuum est, sic et fides sine operibus mortua est. Item
in euangelio secundum matthaeum: Omni petenti te

[*][*]

[*][*]

tribue: et ab eo qui mutuum uult accipere noli te auertere.
Item illic: Cum facis elemosynam, noli tuba canere ante
te, sicut hypocritae faciunt in synagogis et in plateis, ut
honorificentur ab hominibus: amen dico uobis, quia habent
mercedem suam. te autem faciente elemosynam, nesciat
manus tua sinistra quid faciat dextera tua, ut elemosyna tua
in abaconso, et pater tuus qui uidet in absconso reddet tibi
in palam. Item secundum lucam: Verum tamen date
elemosynam, et ecce omnia munda uobis. Item illic:
Ifitendens autem iesus, uidit eos qui mittebant munera sua
in gazophylacium diuites. uidit autem et quandam uiduam
pauperculam mittentem aera minuta duo. et dixit: uere dico
uobis, quia uidua haec paupercula plus omnibus misit.
omnes hi ex abundanti sibi miserunt in dona dei: haec
autem ex eo quod deest illi, omnem uictum quem habuit
misit. Item illic: Yendite quae possidetis, et date elemosynam.
facite uobis sacculos, qui non ueterescunt, thensaurum
non deficientem in caelis, ubi Air non accedit neque tinea
conrumpit. ubi enim fuerit thensaurus uester, ibi et cor

[*][*]

[*][*]

uegtrum erit. Item in actibus apostolorum: Omnes
autem qui credebant habebant in unum omnia communia, . et
possessiones et quaecumque habebant uendebant, et diuidebant
cottidie omnibus, prout unicuique opus erat. Item illic:
Multitudinis uero credentium erat cor et anima una: et nemo
eorum quae possidebant quidquam suum proprium esse
dicebant, sed erant eis omnia communia.

XXV. SEMPER ORANDVM.

In psalmo CXVIII: Memor fui in nocte nominis tui;
domine, et custodiui legem tuam. Item illic: Medianocte
surgebam ad confitendum tibi super iudicia iustitiae tuae.
Item in psalmo VI: Lauabo per singulas noctes lectum
meum, lacrimis stratum meum rigabo. Item in psalmo
CXXXIII: In noctibus extollite maaus uestras in sancta, et

[*][*]

[*][*]

benedicite dominum. Item in ecclesiastico: Non inpediaris
orare semper, et non ueteris usque ad mortem iustifieari:
quia merces domini manet in aeternum. ante orationem
praepara animam tuam, et noli esse quasi homo, qui temptat
deum. Item illic: Deprecatio pauperis ex ore festinat
usque ad nubes, et iudicium festinato ueniet illi, et precationem
molem exaudit. Item illic: Non despiciet preces
pupilli, nec uiduam si effundat orationem. nonne lacrima ad
maxillam descendit, exclamatio uero ad caelum ascendit, et
deus exauditor delectans in illis ? Item illic: Qui placet
domino, in oblectatione suscipietur, et precatio illius usque
ad nubes propinquabit. oratio humiliantis se nubes penetrabit,
et donec propinquet non tardabitur, nec recedet donec inspiciat

[*][*]

[*][*]

altissimus. Item secundum lucam: Et ait iesus: quis
uestrum habebit amicum et ibit ad illum media nocte et dicet
illi: amice, commoda mihi tres panes, quoniam amicus meus
uenit ad me de uia et non habeo quod ponam ante illum.
et ille intus respondens dicet: noli mihi molestus esse, iam
enim ostium clausum est, et pueri in cubiculo mecum sunt,
non possum surgere et dare tibi. et ille si perseuerauerit
pulsans, dico uobis, et si non dabit ei surgens eo quod amicus
eius est, propter improbitatem autem eius surget et dabit illi
quantos desiderat ego uobis dico: petite, et dabitur uobis:
quaerite, et inuenietis: pulsate, et aperietur uobis. omnia
enim qui petit accipit, et qui quaerit inuenit, et pulsanti
aperietur. Item illic: Vigilate itaque in omni tempore, ut
digni habeamini effugire ista omnia quae futura sunt, et
stabitis ante filium hominis. Item ad philippenses:
Dominus in proximo est: nihil solliciti sitis, sed in omni

[*][*]

[*][*]

wationecugi gratiarum actione postulationes uestrae innotescant
aput deum. et pax dei, quae superat omnem mentem,
dirigit corda uestra et corpora in christo iesu. Item ad
tbessalonieenses I: Semper gaudete in domino, sine
intermissione orate, in omnibus gratias agite: haec est enim
uoluntas dei in christo iesu ad uos. Item ad colossenses:
Orationi instate, uigilantes in illa cum gratiarum actione.
Item ad timotheum I: Volo, igitur uiros orare in omni
loco, leuantes sanctas manus sine ira et disceptatione. Item
illic: Quae autem uere uidua est et desolata, sperat in deum
et instat orationibus nocte et die.

[*][*]

[*][*]