Liber qui appellatur Speculum (36-40)

XXXVI. DE EPISTVLA AD THESSALONICENSES.

Ipsi scitis, fratres, introitum nostrum ad uos, quia non
inanis fuit: sed ante passi et contumeliis affecti, sicut scitis,
Philippis, fiduciam habuimus in deo nostro loqui apud uos [*] [*]

euangelium dei in multa sollicitudine. exhortatio enim nostra
non de errore neque de inmunditia neque in dolo: sed sicut
probati sumus a deo, ut crederetur nobis euangelium, ita
loquimur, non quasi hominibus placentes, sed deo, qui probat
corda nostra. neque enim aliquando fuimus in sermone adulationis,
sicut scitis: neque in occasione auaritiae, deus
testis est: neque quaerentes ab hominibus gloriam, neque a
uobis, neque ab aliis, cum possimus oneri esse ut Christi
apostoli: sed facti sumus paruuli in medio uestrum, tamquam
si nutrix foueat filios suos. ita desiderantes uos cupide uolebamus
tradere uobis non solum euangelium dei, sed etiam
animas nostras, quoniam carissimi nobis facti estis. memores.
enim estis, fratres, laboris nostri et fatigationis: nocte et die
laborantes, ne quem uestrum grauaremus, praedicauimus in
uobis euangelium dei. uos testes estis et deus, quam sancte
et iuste et sine querella uobis qui credidistis fuimus: sicut
scitis, qualiter unumquemque uestrum tamquam pater filios
suos deprecantes uos et consolantes testificati sumus, ut
ambularetis digne deo, qui uocauit uos in suum regnum et
gloriam. ideo et nos gratias agimus deo sine intermissione,
quoniam cum accepissetis a nobis uerbum auditus dei,
accepistis non ut uerbum hominum, sed sicut est uere uerbum .
dei, qui operatur in nobis qui credidistis. uos enim imitatores
facti estis, fratres, ecclesiarum dei, quae sunt in Iudaea, in
Christo Iesu, quia eadem passi estis et uos a contribulibus
uestris sicut et ipsi a Iudaeis. Et alio loco: De cetero
ergo, fratres, rogamus uos et obsecramus in domino Iesu, ut
quemadmodum accepistis a nobis quomodo uos oporteat [*] [*]
ambulare et placere deo, sicut et ambulatis, ut abundetis
magis. scitis enim quae praecepta dederimus uobis per
dominum Iesum. haec est enim uoluntas dei, sanctificatio
uestra, ut abstineatis uos a fornicatione, ut sciat unusquisque
uestrum suum uas possidere in sanctificatione et honore, non
in passione desiderii, sicut gentes quae ignorant deum, ut ne
quis supergrediatur neque circumueniat in negotio fratrem
suum: quoniam uindex est deus de his omnibus, sicut praediximus
uobis et testificati sumus. non enim uocauit nos
deus in inmunditiam, sed in sanctificationem. itaque qui
haec spernit, non hominem spernit, sed deum, qui etiam dedit
• spiritum suum sanctum in uobis. de caritate autem fraternitatis
non necesse habemus scribere uobis: ipsi enim uos a
deo didicistis ut diligatis inuicem. etenim facitis illud in
omnes fratres in uniuersa Machedonia. rogamus autem uos,
fratres, ut abundetis magis et operam detis, ut quieti sitis
et ut uestrum negotium agatis et operemini manibus uestris,
sicut praecepimus uobis, ut honeste ambuletis ad eos qui
foris sunt et nullius aliquid desideretis. nolumus autem uos
ignorare, fratres, de dormientibus, ut non contristemini, sicut
ceteri qui spem non habent. Et post paucos uersus:
Igitur non dormiamus, sicut ceteri : sed uigilemus et sobrii
simus. qui enim dormiunt, nocte dormiunt, et qui ebrii sunt.
nocte ebrii sunt. nos autem qui diei sumus sobrii simus,
induti loricam fidei et caritatis et galeam spem salutis.
quoniam non posuit nos deus in iram, sed in adquisitionem
salutis per dominum nostrum Iesum Christum, qui mortuus [*] [*]
est pro nobis, ut sine uigilemus, siue dormiamus, simul cum
illo uiuamus. propter quod consolamini inuicem, et aedificate
alterutrum, sicut et facitis. rogamus autem nos, fratrem, ut
noueritis eos qui laborant inter nos et praesunt nobis in
domino et monent nos, ut habeatis illos abundantius in caritate
propter opus illorum: pacem habete eum eis. rogamus
autem nos, fratrem, corripite inquietos, consolamini pusillanimes,
suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete ne quis
malum pro malo alicui reddat: sed semper quod bonum est
sectamini in inuicem et in omnes. semper gaudete, sine intermissione
orate, in omnibus gratias agite. haec enim uoluntas
dei est in Christo Iesu in omnibus uobis. spiritum nolite
extinguere. prophetias nolite spernere. omnia autem probate:
quod bonum est tenete. ab omni specie mala abstinete uos.

XXXVII. DE EPISTVLA AD QVOS SVPRA.

Gratias agere debemus deo semper pro uobis, fratrem, ita
\' ut dignum est, quoniam supercrescit fides uestra, et abundat
caritas uniuscuiusque omnium uestrum in inuicem: ita ut nos
ipsi in uobis gloriemur in ecclesiis dei pro patientia uestra
et fide in omnibus persecutionibus uestris et tribulationibus,
quas sustinetis in exemplum iusti iudicii dei, ut digni habeamini
regno dei, pro quo et patimini, si tamen iustum est
apud deum retribuere tribulationem his qui uos tribulant, et
uobis qui tribulamini requiem nobiscum in reuelatione domini [*] [*] [*] [*]

Iesu de caelo cum angelis uirtutis eius et flamma ignis dantis
uindictam his qui non nouerunt deum et qui non oboediunt
euangelio domini nostri Iesu Christi. qui poenas dabunt in
interitum aeternas a facie domini et a gloria uirtutis eius,
cum uenerit glorificari in sanctis suis, et admirabilis fieri in
omnibus qui crediderunt, quia creditum est testimonium
nostrum super uos in die illo. in quo etiam oramus semper
pro. uobis, ut dignetur uos uocatione sua deus noster et
impleat omnem uoluntatem bonitatis et opus fidei in uirtute:
ut clarificetur nomen domini nostri Iesu Christi in uobis, et
in illo uos, secundum gratiam dei nostri et domini Iesu
Christi, Et alio loco: Denuntiamus autem uobis, fratres,
in nomine domini nostri Iesu Christi, ut subtrahatis uos ab
omni fratre ambulante inordinate et non secundum traditionem,
quam acceperunt a uobis. ipsi enim scitis quemadmodum
oporteat imitari nos: quoniam non inquieti fuimus inter uos,
neque panem gratis manducauimus ab aliquo, sed in labore
et fatigatione nocte et die operantes, ne quem uestrum
grauaremus. non quasi non habuerimus potestatem, sed ut
nosmet ipsos formam daremus uobis ad imitandum nos. nam
et cum essemus apud uos, hoc denuntiabamus uobis, quoniam,
si. quis non uult operari, nec manducet. audiuimus enim inter.
uos quosdam ambulare inquiete, nihil operantes, sed [*] [*]
curiose agentes. his autem qui eiusmodi sunt denuntiamus
et obsecramus in domino Iesu Christo, ut cum silentio operantes
suum panem manducent uos autem, fratres, nolite
deficere benefacientes. quod si quis non oboedierit uerbo
nostro per epistulam, hunc notate, ut non commisceamini cum
illo, ut confundatur. et nolite quasi inimicum existimare, sed
corripite ut fratrem.

XXXVIII. DE EPISТVLA AD COLOSSENSES.

Igitur, si conresurrexistis eum Christo, quae sursum sunt
quaerite, ubi Christus eat in dextera dei sedens: quae sursum
sunt sapite, non quae super terram. mortui enim estis, et
uita uestra abscondita est cum Christo in deo. cum Christus
apparuerit uita uestra, tunc et uos apparebitis cum illo in
gloria. mortificate ergo membra uestra, quae sunt super
terram, fornicationem, inmunditiam, libidinem, concupiscentiam
malam et auaritiam, quae est idolorum seruitus: propter quae
uenit ira dei super filios incredulitatis. in quibus et uos
ambulastis aliquando, cum uiueretis in illis; nunc autem
deponite st uos omnia, iram, indignationem, malitiam, blasphemiam:
turpem sermonem de ore- uestro ne emiseritis.
nolite mentiri inuicem, expoliantes uos ueterem hominem.
eum actibus eius et induentes nouum, eum qui renouatur in [*] [*] [*]

agnitionem, secundam imaginem eius, qui cr.eauit eum: ubi
non est gentilis et Iudaeus, circumcisio et praeputium, barbarus
et Scytha, seruus et liber, sed omnia et in omnibus
Christus. induite ergo uos sicut electi dei, sancti et dilecti,
uiscera misericordiae, benignitatem, humilitatem, modestiam,
patientiam, subportantes inuicem et donantes uobis ipsis, si
quis aduersus aliquem habet querellam: sicut dominus donauit
uobis, ita et uos. super omnia autem haec caritatem habete,
quod est uinculum perfectionis. et pax Christi exultet in
cordibus uestris, in qua et uocati estis in uno corpore: et
gratia estote. uerbum Christi habitet in uobis abundanter in
omni sapientia: docentes et commonentes uosmet ipsos psalmis,
hymnis, canticis spiritalibus in gratia, cantantes in cordibus
uestris deo. omne quodcumque facitis in uerbo aut in opere,
omnia in nomine domini Iesu, gratias agentes deo et patri
per ipsum. mulieres, subditae estote uiris, sicut oportet in
domino. uiri, diligite uxores et nolite amari esse ad illas.
filii, oboedite parentibus per omnia, hoc enim placitum est
in domino. patres, nolite ad indignationem prouocare filios
uestros, ut non pusillo animo fiant. serui, oboedite per omnia
dominis carnalibus, non ad oculum seruientes quasi hominibus
placentes, sed in simplicitate cordis timentes dominum.
quodcumque facitis, ex animo operamini, sicut domino et
non hominibus, scientes quod a domino accipietis retributionem
hereditatis. domino Christo seruite. qui enim iniuriam
facit, recipit id quod inique gessit, et non est personarum
acceptio apud deum. Domini, quod iustum est et aequum, [*] [*]
seruis praestate, scientes quoniam et uos dominum habetis
in caelo. orationi instate, uigilantes in ea cum gratiarum
actione: orantes simul et pro nobis, ut deus aperiat. nobis
ostium sermonis ad loquendum mysterium Christi, propter
quod etiam uinctus sum, ut manifestem illud ita ut oportet
me loqui. in sapientia ambulate ad eos qui foris sunt, tempus
redimentes. sermo uester semper in gratia sale sit conditus,
ut sciatis quomodo oporteat uos unicuique respondere.

XXXVIIII. DE EPISTVLA AD TIMOTHEVM.

Finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia
bona et fide non ficta. a quibus quidam aberrantes
conuersi sunt in uaniloquium, uolentes esse legis doctores,
non intellegentes neque quae locuntur neque de quibus adfirmant.
scimus autem quoniam bona est lex, si quis eam
legitime utatur: sciens hoc, quia iusto non est lex posita,
sed iniustis et non subditis, impiis et peccatoribus, sceleratis
et contaminatis, parricidiis et matricidiis, homicidiis, fornicariis,
masculorum concubitoribus, plagiariis, mendacibus, periuriis,
et si quid aliud sanae doctrinae aduersatur, quae est secundum
euangelium gloriae beati dei, quod creditum est mihi. Et
post paululum : Obsecro igitur primum omnium fieri
obsecrationes, orationes, postulationes, gratiarum actiones pro
omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate
sunt, ut quietam et tranquillam uitam agamus in omni pietate [*] [*]

et castitate. Item post paululum: Volo ergo uiros orare
in omni loco, leuantes puras manus sine ira et disceptatione.
similiter et mulieres in habitu ornato cum uerecundia et
sobrietate ornantes se, non in tortis crinibus ant auro aut
margaritis uel ueste pretiosa, sed quod decet mulieres promittentes
pietatem per opera bona. mulier in silentio discat
cum omni subiectione. docere autem mulieri non permitto,
neque dominari in uirum, sed esse in silentio. Et post aliquot
uersus : Oportet ergo episcopum inreprehensibilem esse,
unius uxoris uirum, sobrium, prudentem, ornatum, hospitalem,
doctorem, non uinolentum, non percussorem, sed modestum,
non litigiosum, non cupidum, suae domui bene praepositum,
filios habentem subditos cum omni castitate - si quis autem
domui suae praeesse nescit, quomodo ecclesiae dei diligentiam
habebit ? — non neophytum, ne in superbia elatus in iudicium
incidat diaboli. oportet autem illum et testimonium habere
bonum ab his qui foris sunt, ut non in obprobrium incidat
et laqueum diaboli. diaconos similiter pudicos, non bilingues,
non multo uino deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes
mysterium fidei in conscientia pura. et hi autem probentur
primum et sic ministrent nullum crimen habentes. mulier.
similiter pudicas, non detrahentes, sobrias; fideles in omnibus.
diacones sint unius uxoris uiri, qui filiis suis bene praesunt
et suis domibus. qui enim bene ministrauerint, gradum sibi
bonum adquirunt et multam fiduciam in fide, quae est in [*] [*]
Christo Iesu. Et post XII uersus: Spiritus autem manifeste
dicit quia in nouissimis temporibus discedent quidam a fide,,
adtendentes spiritibus erroris et doctrinis daemoniorum, in
hypocrisi loquentium mendacium, et cauteriatam habentium
suam conscientiam, prohibentium nubere, abstinere a cibis,
quos deus creauit ad percipiendum cum gratiarum actione
fidelibus et his qui cognouerunt ueritatem. quia omnis creatura
dei bona, et nihil abiciendum quod cum gratiarum actione
percipitur. sanctificatur enim per uerbum dei et orationem.
haec proponens fratribus, bonus eris minister Iesu Christi,
nutritus uerbis fidei et bonae doctrinae, quam adsecutus es.
ineptas autem et aniles fabulas deuita. exerce te ipsum ad
pietatem. nam corporalis exercitatio ad modicum utilis est:
pietas autem ad omnia utilis est, promissionem habens uitae
quae nunc eat et futurae. fidelis sermo et omni acceptione
dignus. in hoc enim laboramus et maledicimur, quia sperauimus
in deum uiuum, qui est saluator omnium hominum,
maxime fidelium. praecipe haec et doce. nemo adulescentiam
tuam contemnat: sed exemplum esto fidelium in uerbo, in
conuersatione, in caritate, in fide, in castitate. dum nemo,
adtende lectioni, exhortationi, doctrinae. noli neglegere gratiam,
quae in te est, quae data est tibi per prophetiam, cum inpositione
manuum presbyterii. haec meditare, in his esto, ut
profectus tuus manifestus sit omnibus. adtende tibi et doctrinae,
insta in illis hoc enim faciens et te ipsum saluum facies et
eos qui te audiunt. Seniorem ne increpaueris, sed obsecra
ut patrem, iuuenes ut fratres, anus ut matres, iuuenculas ut
sorores in omni castitate. uiduas honora, quae uere uiduae [*] [*]
sunt si qua autem uidua filios aut nepotes habet, discant
primum domum suam regere et mutuam uicem reddere
parentibus: hoc enim acceptum est coram deo. quae autem
uere uidua est et desolata, sperauit in deum et instat obsecrationibus
et orationibus nocte et die. nam quae in deliciis
est, uiuens mortua est. et hoc praecipe, ut inreprehensibiles
sint. si quis autem suorum et maxime domesticorum curam
non habet, fidem negauit, et est infideli deterior. uidua eligatur
non minus sexaginta annorum, quae fuerit unius uiri
uxor, in operibus bonis testimonium habens, si filios educauit,
si hospitio recepit, si sanctorum pedes lauit, si tribulationem
patientibus subministrauit, si omne opus bonum subsecuta
est. adulescentiores autem uiduas deuita. cum enim luxuriatae
fuerint in Christo, nubere uolunt, habentes damnationem, quia
primam fidem inritam fecerunt: simul autem et otiosae esse
discunt, circuire domus, non solum otiosae, sed et uerbosae,
loquentes quae- non oportet. nolo ergo iuniores nubere, filios.
procreare, matres familias esse, nullam occasionem dare aduersario
maledicti gratia. iam enim quaedam conuersae sunt
retro post satanan. si qua fidelis habet uiduas, subministret.
illis, ut non grauetur ecclesia, ut his quae uere uiduae sunt
sufficiat qui bene praesunt presbyteri, duplici honore habeantur:
maxime qui laborant in uerbo et doctrina. dicit enim
scriptura: non infrenabis os boui trituranti, et: dignus est
operarius mercede sua. aduersus presbyterum accusationem
noli recipere nisi sub duobus et tribus testibus. peccantes [*] [*]
coram omnibus argue, ut ceteri timorem habeant. testor
coram deo et Christo Iesu et electis angelis, ut haec custodias
sine praeiudicio, nihil faciens in alteram partem declinando.
manus cito nemini inposueris neque communicaueris peccatis
alienis. te ipsum castum custodi. noli adhuc aquam bibere,
sed uino modico utere propter stomachum tuum et frequentes
tuas infirmitates. quorundam hominum peccata manifesta
sunt praecedentia ad iudicium, quosdam autem et subsecuntur.
similiter et facta bona manifesta sunt, et quae aliter se
habent abscondi non possunt. Quicumque sunt sub iugo
serui, dominos suos omni honore dignos habeant, ne nomen
domini et doctrina blasphemetur. qui autem fideles habent
dominos, non contemnant, quia fratres sunt, sed magis seruiant,
quia fideles sunt et dilecti, qui beneficii participes sunt.
haec doce et exhortare. si quis aliter docet et non adquiescit
sanis sermonibus domini nostri Iesu Christi et ei quae secundum
pietatem est doctrinae, superbus, nihil sciens, sed
languens circa quaestiones et pugnas uerborum, ex quibus
oriuntur inuidiae, contentiones, blasphemiae, suspiciones malae,
conflictationes hominum mente corruptorum et qui priuati
sunt ueritate, existimantium quaestum esse pietatem. est
autem quaestus magnus pietas cum sufficientia. nihil intulimus
in hunc mundum: haut dubium quia nec auferre quid possumus:
habentes autem alimenta et quibus tegamur, his contenti
sumus. nam qui uolunt diuites fieri, incidunt in temptationem
et laqueum diaboli et desideria multa inutilia et nociua, quae [*] [*] mergunt homines in interitum et perditionem. radix enim
omnium malorum est cupiditas, quam quidam appetentes
errauerunt a fide et inseruerunt se doloribus multis. tu autem,
o homo dei, haec fuge: sectare uero iustitiam, pietatem, fidem,
caritatem, patientiam, mansuetudinem. certa bonum certamen
fidei, adprehende uitam aeternam, in qua uocatus es et confessus
bonam confessionem coram multis testibus. praecipio
tibi coram deo, qui uiuificat omnia, et Christo Iesu, qui
testimonium reddidit sub Pontio Pilato, bonam confessionem,
ut serues mandatum sine macula, inreprehensibile, usque in
aduentum domini nostri Iesu Christi. Et post paucos
uersus: Diuitibus huius saeculi praecipe, non superbe sapere
neque sperare in incerto diuitiarum, sed in deo, qui praestat
- nobis omnia abunde ad fruendum, bene agere, diuites fieri
in operibus bonis, facile tribuere, communicare, thesaurizare
sibi fundamentum bonum in futurum, ut adprehendant ueram
uitam.s o Timothee, depositum custodi, deuitans profanas
uocum nouitates et oppositiones falsi nominis scientiae, quam
quidam promittentes circa fidem exciderunt. gratia tecum.
amen..

XL. DE EPISTVLA AD TIMOTHEVM SECVNDA.

Non enim dedit nobis deus spiritum timoris, sed uirtutis
et dilectionis et sobrietatis. noli itaque erubescere testimonium
domini nostri, neque me uinctum eius, sed conlabora euangelio
secundum uirtutem dei. Et post paucissimos uersus: [*] [*]

Formam habens sanorum uerborum, quae a me audisti, in
fide et dilee-tioBe in Christo Iesu, bonum depositum custodi
per spiritum sanctum, qui habitat in nobis. Et paulo post:
Tu ergo, fili mi, confortare in gratiam, quae est in Christo
Iesu: et quae audisti a me per multos testes haec commenda
fidelibus hominibus, qui idonei erunt et alios docere. labora
sicut bonus miles Christi Iesu. nemo militans deo implicat
se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probauit nam
et qui certat in agone non coronatur nisi legitime certauerit.
laborantem agricolam oportet primum de fructibus accipere.
intellege quae dico: dabit enim tibi dominus intellectum in
omnibus. memor esto Iesum Christum surrexisse a mortuis
ex semine Dauid, secundum euangelium meum, in quo laboro
usque ad uincula quasi male operans, sed uerbum dei non
est alligatum. ideo omnia sustineo propter electos, ut et ipsi
salutem consequantur, quae est in Christo lesu cum gloria
caelesti fidelis sermo: nam si commortui sumus, et conuiuemus:
si sustinebimus, et conregnabimus: si negabimus, et
ille negabit nos: si non credimus, ille fidelis permanet, negare
se ipsum non potest. haec commone testificans coram deo.
noli uerbis contendere, in nihil utile nisi ad subuersionem
audientium sollicite cura te ipsum probabilem exhibere deo,
operarium inreprehensibilem, recte tractantem uerbum ueritatis. [*] [*]
profana autem inaniloquia deuita: multum enim proficient
ad impietatem, et sermo eorum ut cancer serpit. Et post
VI uersus: Cognouit dominus qui sunt eius, et: discedat
ab iniquitate omnis qui inuocat nomen domini. in magna
autem domo non solum sunt uasa aurea et argentea, sed et
lignea et fictilia, et quaedam quidem in honorem, quaedam
autem in contumeliam. si quis ergo mundauerit se ab istis,
erit uas in honorem sanctificatum et utile domino, ad omne
opus bonum paratum. iuuenalia autem desideria fuge: sectare
uero iustitiam, fidem, caritatem, pacem cum his qui inuocant
dominum de corde puro. stultas autem et sine disciplina
quaestiones deuita, sciens quod generant lites. seruum autem
domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes,
docibilem, patientem, cum modestia corripientem eos qui
resistunt: ne quando det illis deus paenitentiam ad agnoscendam
ueritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo
captiui tenentur ad ipsius uoluntatem. Hoc autem scito,
quod in nouissimis diebus instabunt tempora periculosa, et
erunt homines se ipsos amantes, cupidi, elati, superbi, blasphemi,
parentibus non oboedientes, ingrati, scelesti, sine
affectione, sine pace, criminatores, incontinentes, inmites,
sine benignitate, proditores, proterui, tumidi, uoluptatum
amatores magis quam dei, habentes speciem quidem pietatis,
uirtutem autem eius abnegantes: et hos deuita. ex his enim
sunt qui penetrant domos et captiuas ducunt mulierculas [*] [*]
oneratas peccatis, quae ducuntur a uariis desideriis, semper
discentes et numquam ad scientiam ueritatis peruenientes.
Et post VIII uersus: Tu autem adsecutus es meam
doctrinam, institutionem, propositum,. fidem, longanimitatem,
dilectionem, patientiam, persecutiones, passiones, qualia mihi
facta sunt Antiochiae, Iconio, Lystris: quales persecutiones
sustinui, et ex omnibus me eripuit dominus. et omnes qui
uolunt pie uiuere in Christo Iesu persecutiones patiuntur.
mali autem homines et seductores proficient in peius, errantes
et in errorem mittentes. tu uero permane in his quae didicisti
et credita sunt tibi, sciens a quo didiceris. et quoniam .
ab infantia sacras litteras nosti, quae te possunt instruere
ad salutem per fidem, quae est in Christo Iesu. omnis
scriptura diuinitus inspirata est utilis ad docendum, ad
arguendum, ad corrigendum, ad erudiendum in iustitia: ut
perfectus sit homo dei, ad omne opus bonum instructus.
Testificor coram deo et Christo Iesu, qui iudicaturus est.
uiuos et mortuos, et aduentum ipsius et regnum eius: praedica
uerbum, insta oportune, inportune: argue, obsecra, increpa in
omni patientia et doctrina. erit enim tempus, cum sanam
doctrinam non sustinebunt, sed ad sua desideria coaceruabunt
sibi magistros, prurientes auribus, et a ueritate quidem auditum
auertent, ad fabulas autem conuertentur. tu uero uigila, [*] [*]
in omnibus labora, opus fac euangelistae, ministerium tuum
imple. ego enim iam delibor, et tempus meae resolutionis
instat. bonum certamen certaui, cursum consummaui, fidem
seruaui: in reliquo reposita est mihi corona iustitiae, quam
reddet mihi dominus in illa die iustus iudex, non solum autem
mihi, sed et his qui diligunt. aduentum eius.