Liber qui appellatur Speculum (21-25)

XXI. DE LIBRO EZECHIELIS.

Cum autem pertransissent septem dies, factum est uerbum
domini ad me dicens: fili hominis, speculatorem dedi te domui
Israhel, et audies de ore meo uerbum, et adnuntiabis eis ex
me. si dicente me ad impium: morte morieris, non adnuntiaueris
ei, neque locutus fueris, ut auertatur a uia sua
impia et uiuat, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem
autem eius de manu tua requiram. si autem tu adnuntiaueris
impio et ille non fuerit conuersus ab impietate sua et uia sua
impia, ipse quidem in iniquitate sua morietur, tu autem animam
tuam liberasti. sed et si conuersus iustus a iustitia fecerit
iniquitatem, ponam offendiculum coram eo, ipse morietur, quia
non adnuntiasti ei. in peccato suo morietur, et non erunt in
memoria iustitiae eius, quas fecit: sanguinem uero eius de
manu tua requiram. si autem adnuntiaueris iusto, ut non
peccet iustus, et ille non peccauerit, uiuens uiuet, quia adnuntiasti,
et animam tuam liberasti. Et post aliquantum:
Et dixit dominus ad eum: transi per mediam ciuitatem in
medio Hierusalem, et signa thau super frontem uirorum
gementium et dolentium super cunctis abominationibus, quae
fiunt in medio eius. et illis dixit audiente me: transite per
mediam ciuitatem sequentes eum et percutite, non parcat
oculus uester, neque misereamini: senem, adulescentulum, et
uirginem, et paruulum, et mulieres interficite usque ad [*] [*]

internecionem. omnem autem super quem uideritis thau ne occidatis:
et a sanctuario meo incipite. Et aliquanto post:
Pro eo quod maerere fecistis cor iusti mendaciter, quem ego
non contristaui, et confortastis manus impii, ut non reuerteretur
a uia sua mala et uiueret. Item post aliquantum: Ecce
haec fuit iniquitas Sodomae sororis tuae: superbia, saturitas
panis, et abundantia, et otium ipsius et filiarum eius: et
manum egeno et pauperi non porrigebant: et eleuatae sunt
et fecerunt abominationes coram me. et abstuli eas, sicut
uidisti. Et post paululum: Vir si fuerit iustus et fecerit
iudicium et iustitiam, in montibus non comederit et oculos
non leuauerit ad idola domus Israhel et uxorem proximi sui
non uiolauerit et ad mulierem menstruatam non accesserit et
hominem non contristauerit, pignus debitori reddiderit, per
uim nihil rapuerit, panem suum esurienti dederit et nudum
operuerit uestimento, ad usuram non commodauerit et amplius
non acceperit, ab iniquitate auerterit manum suam, iudicium
uerum fecerit inter uirum et uirum, in praeceptis meis ambulauerit
et iudicia mea custodierit, ut faciat ueritatem, hic
iustus est:. uita uiuet, ait dominus deus. quod si genuerit
filium latronem et effundentem sanguinem et fecerit unum de
istis, et haec quidem omnia non facientem, sed in montibus
comedentem et uxorem proximi sui polluentem, egenum et
pauperem contristantem, rapientem rapinas, pignus non reddentem
et ad idola leuantem oculos suos, abominationem
facientem, ad usuram dantem et amplius accipientem: [*] [*]
numquid uiuet? non uiuet: cum uniuersa detestanda haec fecerit,
morte morietur: sanguis eius in ipso erit. quod si genuerit
filium, qui uidens omnia peccata patris sui, quae fecit, timuerit
et non fecerit simile eis, super montes non comederit et oculos
suos non leuauerit ad idola domus Israhel et uxorem proximi
sui non uiolauerit et uirum non contristauerit, pignus non
retinuerit et rapinam non rapuerit, panem suum esurienti
dederit et nudum operuerit uestimento, a pauperis iniuria
auerterit manum suam, usuram et superabundantiam non
acceperit, iudicia mea fecerit et in praeceptis meis ambulauerit:
hic non morietur in iniquitate patris sui, sed uita uiuet. pater
eius, quia calumniatus est et uim fecit fratri, malum operatus
est in medio populi sui: ecce mortuus est in iniquitate sua.
et dicitis: quare non portauit filius iniquitatem patris? uidelicet
quia filius iudicium et iustitiam operatus est et omnia praecepta
mea custodiuit et fecit illa: uita uiuet. anima, quae
peccauerit, ipsa morietur. filius non portabit iniquitatem
patris, et pater non portabit iniquitatem filii. iustitia iusti
super eum erit et impietas impii super eum erit. si autem
impius egerit paenitentiam ab omnibus peccatis suis, quae m
operatus est, et custodierit uniuersa praecepta mea et fecerit
iudicium et iustitiam, uita uiuet et non morietur. omnium
iniquitatum eius, quas operatus est, non recordabor: in iustitia
sua, quam operatus est, uiuet. numquid uoluntatis meae est
mors impii, dicit dominus deus, et non ut conuertatur a uiis
suis et uiuat? si autem auerterit se iustus a iustitia sua et
fecerit iniquitatem secundum omnes abominationes, quas operari [*] solet impius, numquid uiuet? omnes iustitiae eius, quas
fecerat, non recordabuntur. in praeuaricatione, qua praeuaricatus
est, et in peccato suo, quod peccauit, in ipsis morietur.
et dixistis: non est aequa uia domini. audite, domus Israhel:
numquid uia mea non est aequa et non magis uiae uestrae
prauae sunt? cum enim auerterit se iustus a iustitia sua et
fecerit iniquitatem, morietur in eis: in iniustitia, quam operatus
est, morietur. et cum auerterit se impius ab impietate sua,
quam operatus est, et fecerit iudicium et iustitiam, ipse animam
suam uiuific.abit. considerauit enim et auertit se ab omnibus
iniquitatibus suis, quas operatus est: uita uiuet et non morietur.
et dicunt filii Israhel: non est aequa uia domini.
numquid uiae meae non sunt aequae, domus Israhel, et non
magis uiae uestrae prauae? idcirco unumquemque iuxta uias
suas iudicabo, domus Israhel, ait dominus deus. conuertimini
et agite paenitentiam ab omnibus iniquitatibus uestris, et non
erit uobis in ruinam iniquitas. proicite a uobis omnes praeuaricationes
uestras, in quibus praeuaricati estis, et facite
uobis cor nonum et spiritum nonum : et quare moriemini,
domus Israhel? quia nolo mortem morientis, dicit dominus
deus: reuertimini, et uiuetis. Et aliquanto post: Ecce
principes Israhel singuli in brachio suo fuerunt in te ad
effundendum sanguinem. patrem et matrem contumeliis adfecerunt
in te, aduenam calumniati sunt in medio tui, pupillum
et uiduam contristauerunt apud te. sanctuaria mea spreuistis
et sabbata mea polluistis. uiri detractores fuerunt in te ad [*] [*]
effundendum sanguinem, et super montes comederunt in te:
scelus operati sunt in medio tui. uerecundiora patris discooperuerunt
in te, inmunditiam menstruatae humiliauerunt in
te. et unusquisque in uxorem proximi sui operatus est
abominationem, et socer nurum suam polluit nefarie, frater
sororem suam, filiam patris sui, oppressit in te. munera
acceperunt apud te ad effundendum sanguinem, usuram et
superabundantiam accepisti, et auare proximos tuos calumniabaris,
mei quoque oblita es, ait dominus deus. Et post paululum:
Et factum est uerbum domini ad me dicens: fili
hominis, dic ei: tu es terra inmunda et non conpluta in die
furoris. coniuratio prophetarum in medio eius. sicut leo
rugiens capiensque praedam animam deuorauerunt, opes et
pretium acceperunt, uiduas eius multiplicauerunt in medio
illius. sacerdotes eius contempserunt legem meam et polluerunt
sanctuaria mea: inter sanctum et profanum non habuere
distantiam et inter pollutum et inmundum non intellexerunt.
Et post II uersus: Principes eius in medio illius quasi
lupi rapientes praedam ad effundendum sanguinem et ad perdendas
animas et auare sectanda lucra. prophetae autem
eius liniebant eos absque temperamento uidentes uana et
diuinantes mendacium, dicentes: haec dicit dominus deus,
cum dominus non sit locutus. populi terrae calumniabantur
calumniam et rapiebant uiolenter, egenum et pauperem adfligebant
et aduenam opprimebant calumnia absque iudicio.
et quaesiui de his uirum, qui interponeret saepem et staret
oppositus contra me pro terra, ne disperderem eam: et non [*] [*]
inueni. et effudi super eos indignationem meam, in igne irae
meae consumpsi eos. uiam eorum in caput eorum reddidi,
ait dominus deus. Item aliquanto post: Et factum est
uerbum domini ad me dicens: fili hominis, loquere ad filios
populi tui, et dices ad eos: terra cum induxero super eam
gladium, et tulerit populus terrae uirum unum de nouissimis
suis et constituerit eum super se speculatorem, et ille uiderit
gladium uenientem super terram et cecinerit bucina et adnuntiauerit
populo, audiens autem quisquis ille est sonitum
bucinae non se obseruauerit, ueneritque gladius et tulerit eum:
sanguis ipsius super caput eius erit. sonum bucinae audierit
et non obseruauerit: sanguis eius in ipso erit. si autem
custodierit, animam suam saluabit. quod si speculator uiderit
gladium uenientem et non insonuerit bucina, et populus non
se custodierit, ueneritque gladius et tulerit de eis animam:
ille quidem in iniquitate sua captus est, sanguinem autem
eius de manu speculatoris requiram. et tu, fili hominis,
speculatorem dedi te domui Israhel: audiens ergo ex ore meo
sermonem, adnuntiabis eis ex me. si me dicente ad impium:
impie, morte monens: non fueris locutus, ut se custodiat
impius a uia sua: ipse impius in iniquitate sua morietur,
sanguinem autem eius de manu tua requiram. si autem adnuntiante
te ad impium, ut a uiis suis conuertatur, non fuerit
conuersus a uia sua, ipse in iniquitate sua morietur, porro
animam tuam liberasti. tu ergo, fili hominis, dic ad domum
Israhel: sic locuti estis dicentes: iniquitates nostrae et peccata [*] [*]
nostra super nos sunt et in ipsis nos tabescimus: quomodo
ergo uiuere poterimus? dic ad eos: uiuo ego, dicit dominus
deus, nolo mortem impii, sed ut reuertatur impius a uia sua
et uiuat: conuertimini a uiis uestris pessimis: et quare moriemini,
domus Israhel? tu itaque, fili hominis, dic ad filios
populi tui: iustitia iusti non liberabit eum, in quacumque die
peccauerit, et impietas impii non nocebit ei, in quacumque
die conuersus fuerit ab impietate sua, et iustus non poterit
uiuere in iustitia sua, in quacumque die peccauerit. etiamsi
dixero iusto quod uita uiuat, et confisus in iustitia sua fecerit
iniquitatem, omnes iustitiae eius obliuioni tradentur et in
iniquitate sua, quam operatus est, in ipsa morietur. si autem
dixero impio: morte morieris, et egerit paenitentiam a peccato
suo feceritque iudicium et iustitiam, pignus restituerit ille
impius, rapinam reddiderit, in mandatis uitae ambulauerit
nec fecerit quicquam iniustum: uita uiuet, non morietur. omnia
peccata eius, quae peccauit, non inputabuntur ei. iudicium
et iustitiam fecit, uita uiuet. et dixerunt filii populi tui: non
est aequi ponderis uia domini. et ipsorum uia iniusta est.
cum enim recesserit iustus a iustitia sua feceritque iniquitates
morietur in eis. et cum recesserit impius ab impietate sua
feceritque iudicium et iustitiam, uiuet in eis. et dicitis: non
est recta uia domini. unumquemque iuxta uias suas iudicabo
de uobis, domus Israhel Et post XLVIIII uersus: Et tu,
fili hominis, filii populi tui locuntur de te iuxta muros et in
ostiis domorum et dicunt unus ad alterum, uir ad proximum
suum, dicentes: uenite et audiamus, qui sit sermo egrediens
a domino. et uenient ad te, quasi ingrediatur populus, [*] [*]
et sedent coram te populus meus et audiunt sermones tuos
et non faciunt eos: quia in canticum oris sui uertunt illos et
auaritiam suam sequitur cor eorum. et es eis quasi carmen
musicum, quod suaui dulcique sono canitur: et audient uerba
tua et non facient ea. et cum uenerit quod praedictum est ecce
enim uenit — tunc scient quod prophetes fuerit inter
eos. Et factum est uerbum domini ad me dicens: fili hominis,
propheta de pastoribus Israhel, propheta et dices pastoribus:
haec dicit dominus deus: uae pastoribus Israhel, qui pascebant
semet ipsos, nonne greges pascuntur a pastoribus? lac comedebatis
et lanis operiebamini et quod crassum erat occidebatis,
gregem autem meum non pascebatis. quod infirmum fuit
non consolidastis, et quod aegrotum non sanastis, quod fractum
est non alligastis, et quod abiectum est non reduxistis, quod
perierat non quaesistis: sed cum austeritate imperabatis eis
et cum potentia. et dispersae sunt oues meae, eo quod non
esset pastor: et factae sunt in deuorationem omnium bestiarum
agri et dispersae sunt. et errauerunt greges mei in cunctis
montibus et in uniuerso colle excelso, et super omnem faciem
terrae dispersi sunt greges mei. et non erat qui requireret:
non erat, inquam, qui requireret. propterea, pastores, audite
uerbum domini: uiuo ego, dicit dominus deus, quia pro eo
quod facti sunt greges mei in rapinam et oues meae in deuorationem
omnium bestiarum agri, eo quod non esset pastor,
neque enim quaesierunt pastores gregem meum, sed pastores
pascebant semet ipsos et greges meos non pascebant: propterea, [*]
pastores, audite uerbum domini: haec dicit dominus deus:
ecce ego ipse super pastores, requiram gregem meum de
manibus eorum et cessare eos faciam, ut ultra non pascant
gregem, nec pascant amplius pastores semet ipsos: et liberabo
gregem meum de ore eorum et non erit eis ultra in escam.
Et post XXXIIII uersus: Vos autem, greges mei, haec
dicit dominus deus: ecce ego iudico inter pecus et pecus,
arietem et meum. nonne satis uobis erat pascuam bonam
depasci? insuper et reliquias pascuarum uestrarum conculcastis
pedibus uestris, et cum purissimam aquam biberetis,
reliquam pedibus uestris turbabatis. et oues meae his quae
conculcata pedibus uestris fuerant pascebantur, et quae pedes
uestri turbauerant haec bibebant. propterea haec dicit dominus
deus ad eos: ecce ego ipse iudico inter pecus pingue et
macilentum, pro eo quod lateribus et umeris inpingebatis et
cornibus uestris uentilabatis omnia infirma pecora, donec dispergerentur
foras. Et post aliquantum: Haec dicit dominus
deus: sufficiat uobis, principes Israhel: iniquitatem et rapinas
intermittite et iudicium et iustitiam facite et separate confinia
uestra a populo meo, ait dominus deus. statera iusta et
oephi iustum erit uobis et batus iustus.

Ista de libris posuimus, quos et Iudaei canonicos
habent, in quibus eorum inuenimus quae huic operi
conuenirent. sed non sunt omittendi et hi quos
quidem ante saluatoris aduentum constat esse
conscriptos, sed eos non receptos a Iudaeis recepit [*] [*]

tamen eiusdem saluatoris ecclesia. in his sunt
duo qui Salomonis appellantur a pluribus propter
quandam, sicut existimo, eloquii similitudinem.
nam Salomonis non esse nihil dubitant quique
doctiores. nec tamen eius qui Sapientiae dicitur
quisnam sit auctor apparet. illum uero alterum
quem uocamus Ecclesiasticum, quodlesusq uidam
scripserit, qui cognominatur Sirach, constat inter
eos qui eundem librum totum legerunt. de libro
ergo Sapientiae ista huic operi congruere uisa sunt.

XXII. DE LIBRO SAPIENTIAE.

Diligite iustitiam, qui iudicatis terram. sentite de domino
in bonitate et in simplicitate cordis quaerite illum. quoniam
inuenitur ab his qui non temptant illum, apparet autem eis
qui fidem habent in eum. peruersae enim cogitationes separant
a deo: probata autem uirtus corripit insipientes. quoniam in
maliuolam animam non introibit sapientia, nec habitabit in
corpore subdito peccatis. sanctus enim spiritus disciplinae
effugiet fictum et auferet se a cogitationibus, quae sunt sine
intellectu, et corripietur a superueniente iniquitate. benignus
est enim spiritus sapientiae et non liberabit maledictum a
labiis suis: quoniam renum illius testis est deus et cordis eius
scrutator est uerus et linguae illius auditor. quoniam spiritus [*] [*] [*] [*]

domini repleuit orbem terrarum, et hoc quod continet omnia
scientiam habet uocis. propter hoc qui loquitur iniqua non
potest latere, sed nec praeteriet illum corripiens iudicium.
in cogitationibus enim impii interrogatio erit: sermonum autem
illius auditio ad dominum ueniet ad correptionem iniquitatum.
illius. quoniam auris zeli audit omnia, et tumultus murmurationum
non absconditur. custodite ergo uos a murmuratione,
quae nihil prodest, et a detractione parcite linguae: quoniam
responsum obscurum in uacuum non ibit. os autem, quod
mentitur, occidit animam. Et paulo post: Qui confidunt
in illum, intellegunt ueritatem, et fideles in dilectione adquiescent
illi: quia donum et pax est electis illius. impii
autem secundum quae cogitauerunt correptionem habebunt,
qui neglexerunt- iustitiam et a domino recesserunt sapientiam
enim et disciplinam qui abicit, infelix est. Et post VI
uersus: Quoniam felix sterilis et incoinquinata, quae nesciuit
thorum in delicto: habebit fructum in respectione animarum:
et spado, qui non operatus est per manus suas iniquitatem,
nec cogitauit aduersus dominum nequissima. Et aliquanto
post: Audite ergo, reges, et intellegite: discite, iudices,
finium terrae iustitiam. praebete aures, uos qui continetis
multitudinem et placetis uobis in turbis nationum. quoniam
data est a domino potestas uobis et uirtus ab altissimo, qui
interrogabit opera uestra et cogitationes scrutabitur. quoniam
cum essetis ministri regni ipsius, non recte iudicastis, neque [*] [*]
custodistis legem iustitiae, neque secundum uoluntatem dei
ambulastis. horrende et cito apparebit uobis: quoniam iudicium
durissimum in his qui praesunt fiet. exiguo enim conceditur
misericordia, potentes autem potenter tormenta patientur. non
enim subtrahet personam cuiusquam dominus, nec reuerebitur
magnitudinem cuiusquam: quoniam pusillum et magnum ipse
fecit et aequaliter illi cura est pro omnibus. fortioribus autem
fortior instat cruciatus. ad uos autem, mali reges, sunt hi
sermones mei, ut discatis sapientiam et non excidatis. qui
custodierint iustitiam iuste, iustificabuntur, et qui didicerint
ista, inuenient quid respondeant. concupiscite ergo sermones
meos, diligite illos, et habebitis disciplinam. clara est enim
et quae numquam marcescat sapientia et facile uidetur ab his
qui diligunt eam et inuenietur ad his qui quaerunt illam. praeoccupat
qui se concupiscunt, ut illis se priorem ostendat.
qui de luce uigilauerit ad illam, non laborabit: adsidentem
enim illam inueniet foribus suis. cogitare enim de illa sensus
est consummatus, et qui uigilauerit pro illa, cito erit securus.
quoniam dignos se ipsa circuit quaerens et in uiis ostendit
se illis hilariter et in omni prouidentia occurrit illis. initium
enim illius uerissima est disciplinae concupiscentia. cura ergo
disciplinae dilectio est, et dilectio custoditio legum illius est,
custoditio autem legum confirmatio incorruptionis est, incorruptio
autem facit esse proximum deo. concupiscentia itaque
sapientiae deducit ad regnum perpetuum. si ergo delectamini [*] [*]
sedibus et stemmatibus, reges populi, diligite sapientiam, ut
in perpetuum regnetis. Et paulo post: Et si iustitiam quis
diligit, labores huius magnas habent uirtutes. sobrietatem
enim et sapientiam docet et iustitiam et uirtutem, quibus utilius
nihil in uita hominibus.

Nunc iam de libro, qui Ecclesiasticus dicitur,
ponenda sunt quae uidentur. de quo hic etiam ea
dixisse deputer quae de Prouerbiorum libro sum
praelocutus, quamuis in isto Ecclesiastico plura
repperi huic operi necessaria.

XXIII. DE ECCLESIASTICO.

Timor domini scientiae religiositas. religiositas custodiet
et iustificabit cor, iocunditatem atque gaudium dabit. timenti
dominum bene erit, et in diebus consummationis illius benedicetur.
plenitudo sapientiae est timere deum et plenitudo
a fructibus illius. Et post II uersus : Corona sapientiae
timor domini. Et post IIII uersus: Radix sapientiae
est timere deum: rami enim illius longaeui. in thesauris
sapientiae intellectus est et scientiae religiositas: execratio
autem peccatoribus sapientia. timor domini expellit peccatum.
nam qui sine timore est non potest iustificari: iracundia enim
animositatis illius subuersio illius est. sapiens usque in tempus
sustinebit patiens, et postea redditio iocunditatis. bonus sensus [*] [*]

usque in tempus abscondit uerba illius, et labia multorum
enarrabunt sensum illius. concupiscens sapientiam, serua
iustitiam, et deus praebebit illam tibi. sapientia enim et
disciplina timor domini, et quod beneplacitum est illi fides et
mansuetudo, et adimplebit thesauros tuos. non sis incredibilis
timori domini et ne accesseris ad illum duplici corde. ne
fueris hypocrita in conspectu hominum et non scandalizeris
labiis tuis. adtende in illis, ne forte cadas et adducas animae
tuae confusionem et reuelet deus abscondita tua et in medio
synagogae elidat te. quoniam accessisti maligne ad dominum,
et cor tuum plenum est dolo et fallacia. Fili, accedens ad
seruitutem dei sta in iustitia et timore et praepara animam
tuam ad temptationem, et deprime cor tuum et sustine.
declina aurem tuam et excipe uerba intellectus, et ne festines
in tempus obductionis. sustine sustentationem dei, coniungere
deo et sustine, ut crescat in nouissimo uita tua. omne quod
tibi adplicitum fuerit accipe: et in dolore sustine et in humilitate
tua patientiam habe. quoniam in igne probatur aurum
et argentum, homines uero acceptabiles in camino humiliationis.
crede deo, et recuperabit te, et dirige uiam tuam et
spera in illum. serua timorem illius et in illo ueteresce.
metuentes dominum, sustinete misericordiam eius, et non deflectetis
ab illo, ne cadatis. qui timetis dominum, credite
illi, et non euacuabitur merces uestra. qui timetis dominum, [*] [*] sperate in illum, et in oblectatione ueniet uobis misericordia.
qui timetis deum, diligite illum, et inluminabuntur corda uestra.
respicite, filii, nationes hominum, et scitote: quis sperauit in
domino et confusus est, permansit in mandatis eius et derelictus
est? et quis inuocauit illum et despexit illum? quoniam
pius et misericors est deus et remittit in tempore tribulationis
peccata omnibus exquirentibus se in ueritate. uae duplici
corde et labiis scelestis et manibus malefacientibus et peccatori
terram ingredienti duabus uiis. uae dissolutis corde, qui non
credunt deo, ideo non proteguntur ab eo. uae his qui perdiderunt
sustinentiam, qui dereliquerunt uias rectas et deuerterunt
in uias prauas. et quid facietis, cum inspicere
coeperit deus? qui timent dominum, non erunt incredibiles
uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius.
qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et
qui diligunt eum, replebuntur lege ipsius. qui timent dominum,
parabunt corda sua et in conspectu illius sanctificabunt
animas suas. qui timent dominum, custodiunt mandata illius
et patientiam habebunt usque ad inspectionem illius dicentes:
si paenitentiam non egerimus, incidemus in manus dei et non
in manus hominum. secundum enim magnitudinem illius,
sic et misericordia ipsius cum eo. Filii sapientiae ecclesia
iustorum, et nati illorum oboedientia et dilectio. iudicium
patris audite, filii dilecti, et sic facite, ut salui sitis. Et post
II uersus: Qui diligit deum, exorabit pro peccatis et [*] [*]
continebit se ab illis: in oratione dierum exaudietur. et sicut
qui thesaurizat ita et qui honorificat matrem suam. qui honorat
patrem, iocundabitur in filiis. qui honorat patrem suum,
uita uiuet longiore, et qui obaudit patri, refrigerabit matrem.
qui timet deum, honorat parentes: et quasi dominis seruiet
his qui se generauerunt. in opere et sermone et omni patientia
honora patrem tuum, ut superueniat tibi benedictio a domino.
Et post III uersus: Ne glorieris in contumelia patris tui.
Et post III uersus: Fili, suscipe senectam patris tui et ne
contristes eum in uita illius. et si defecerit sensus, ueniam
da et ne spernas eum in tua uirtute. Et post IIII uersus:
Quam malae famae est qui relinquit patrem! et est maledictus
a deo qui exasperat matrem. fili, in mansuetudine
opera tua perfice, et super hominum gloriam diligeris. quanto
magnus es, humilia te in omnibus, et coram deo inuenies
gratiam: quoniam magna potentia dei solius et ab humilibus
honoratur. altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus
fueris: sed quae praecepit tibi deus, illa cogita semper: et
in pluribus operibus eius ne fueris curiosus. non est enim
tibi necessarium ea quae abscondita sunt. Et post III
uersus: Multos enim inplanauit suspicio eorum et in uanitate
detinuit sensus illorum. cor durum male habebit in nouissimo, [*] [*]
et qui amat periculum, in illo peribit. cor ingrediens duas
uias non habebit successus, et prauicordius in illis scandalizabitur.
cor nequam grauabitur in doloribus, et peccator
adiciet ad peccandum. Et post II uersus: Cor sapiens
intellegitur in sapientia, et auris bona audiet cum omni concupiscentia
sapientiam. sapiens cor et intellegibile abstinebit
se a peccatis et in operibus iustitiae successus habebit. ignem
ardentem extinguit aqua, et elemosyna resistit peccatis: et
deus prospector eius qui reddit gratiam meminit in posterum,
et in tempore casus tui inuenies firmamentum. Fili, elemosynam
pauperum ne fraudes et oculos tuos ne transuertas a paupere.
animam esurientem ne despexeris et non exasperes pauperem
in inopia sua. cor inopis ne adflixeris et non protrahas datum
angustianti. rogationem cum tribulatione ne abicias et non
auertas faciem tuam ab egeno. ab inope non auferas oculos
tuos propter iram et non relinquas quaerentibus tibi retro
maledicere: maledicentis enim in amaritudine exaudietur
precatio illius: exaudiet autem eum qui fecit illum. congregationi
pauperum affabilem te facito, et presbytero humilia
animam tuam et magnato humilia caput tuum. declina
pauperi aurem tuam et redde debitum tuum et responde illi
pacifica in mansuetudine. libera eum qui iniuriam patitur de
manu superbi, et non acide feras in anima tua. in iudicando [*] [*]
esto misericors pupillis ut pater et pro uiro matri illorum:
et eris uelut filius altissimi obaudiens, et miserebitur tui
magis quam mater. sapientia filiis suis uitam inspirauit, et
suscipit exquirentes se et praeibit in uia iustitiae. et qui
illam diligit, diligit uitam: et qui uigilauerint ad illam, conplectebuntur
placorem eius. qui tenuerint illam, uitam hereditabunt,
et quo introiuit bene dicit deus. qui seruiunt ei, obsequentes
erunt sancto: et eos qui diligunt illam diligit deus.
qui audit illam, iudicat gentes: et qui intuetur illam, permanebit
confidens. si crediderit ei, hereditabit illam et erunt
in confirmatione creaturae illorum. quoniam in temptatione
ambulat cum eo et in primis eligit eum. timorem et metum
et probationem inducet super illum et cruciabit illum in
tribulatione doctrinae suae, donec temptet illum in cogitationibus
illius et credat animae illius. et firmabit illum et
iterum adducet directum ad illum, et denudabit abscondita sua
illi et thesaurizat super illum scientiam et intellectum iustitiae.
si autem oberrauerit, derelinquet illum et tradet eum in
manus inimici sui. fili, conserua tempus et deuita a malo.
pro anima tua non confundaris dicere uerum. est enim confusio
adducens peccatum et est confusio adducens gloriam et
gratiam. non accipias faciem aduersus faciem tuam, nec
aduersus animam tuam mendacium. non reuerearis proximum
tuum in casu suo, nec retineas uerbum in tempore salutis. [*]
non abscondas sapientiam tuam in decore eius. in lingua
enim agnoscitur sapientia et sensus et scientia et doctrina in
uerbis ueritatis et firmamentum in operibus iustitiae. non
contradicas ueritati ullo modo et de mendacio ineruditionis
tuae confundere. non confundaris confiteri peccata tua et
ne subicias te homini pro peccato. noli resistere contra faciem
potentis, nec coneris contra ictum fluuii. in iustitia agonizare
pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia, et deus
inpugnabit pro te inimicos tuos. noli citatus esse in lingua
tua et inutilis et remissus in operibus tuis. noli esse sicut
leo in domo tua euertens domesticos tuos et opprimens subiectos
tibi. non sit porrecta manus tua ad capiendum et ad
dandum collecta. Noli adtendere ad possessiones iniquas et
ne dixeris: est mihi sufficiens uita. nihil enim proderit in
tempore uindictae et obductionis. non sequaris concupiscentiam
cordis et ne dixeris: quomodo potui? aut quis me subiciet
propter facta mea? deus enim uindicans uindicabit.
ne dixeris: peccaui et quid accidit mihi triste? altissimus
enim est patiens redditor. de propitiatu peccatorum noli esse.
sine metu, neque adicias peccatum super peccatum. et ne dicas:
miseratio dei magna est, multitudinis peccatorum meorum
miserebitur. misericordia enim et ira ab illo cito proximat
et in peccatores respicit ira illius. non tardes conuerti ad
dominum et ne differas de die in diem. subito enim uenit
ira illius et in tempore uindictae disperdet te. noli anxius
esse in diuitiis iniustis: nihil enim proderunt tibi in diem
obductionis et uindictae. non uentiles te in omni uento et
non eas in omni uia. sic enim peccator probatur duplici
lingua. esto firmus in uia dei et in ueritate sensus tui et
scientia, et prosequatur te uerbum pacis et iustitiae. esto
mansuetus ad audiendum uerbum dei, ut intellegas: et cum [*]
sapientia fers responsum uerum. si est tibi intellectus, responde
proximo: sin autem, sit manus tua super os tuum,
ne capiaris uerbo indisciplinato et confundaris. honor et gloria
in sermone sensati: lingua uero inprudentis subuersio est
ipsius. non appelleris susurrio et lingua tua capiaris et confundaris.
super furem enim est confusio et paenitentia, et
denotatio pessima super bilinguem: susurratori autem odium
et inimicitia et contumelia. iustifica pusillum et magnum
similiter. Noli fieri pro amico inimicus proximo: inproperium
et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator inuidus
et bilinguis. non te extollas in cogitatione animae tuae, uelut
taurus, ne forte elidatur uirtus tua per stultitiam. Et post
VII uersus: Multi pacifici sint tibi, et consiliarius sit tibi
unus de mille. si possides amicum, in temptatione posside
eum et non facile credas illi temet ipsum. est enim amicus
secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis:
et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus
qui odium et rixam et conuicia denudabit. est autem amicus
socius mensae et non permanet in die necessitatis. amicus
si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis et in domesticis
tuis fiducialiter aget. si humiliauerit se contra te et a facie
tua abscondet se, unianimem habebis amicitiam bonam. ab
inimicis tuis separare et ab amicis tuis adtende. amicus fidelis
protectio fortis: qui autem inuenit illum, inuenit thesaurum.
amico fideli nulla est conparatio et non est digna ponderatio [*] [*]
auri et argenti contra bonitatem fidei [illius. amicus fidelis
medicamentum uitae et inmortalitatis: et qui metuunt dominum,
inueniunt illum. qui timet deum, aeque habebit amicitiam
bonam: quoniam secundum illum erit amicus illius. fili, a
iuuentute tua excipe doctrinam et usque ad canos inuenies
sapientiam. quasi is qui arat et seminat, accede ad illam
et sustine bonos fructus illius. in opere enim ipsius exiguo
laborabis et cito edes de generationibus illius. quam aspera
est nimium sapientia indoctis hominibus et non permanet in
illa excors. quasi lapidis uirtus probatio erit in illis et non
demorabuntur proicere illam. Et post II uersus: Quibus
autem agnita est, permanet usque ad conspectum dei. audi
fili, et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium
meum. inice pedem tuum in conpedes illius et in torquem
eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et
ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad
illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam
et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam:
in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi
in oblectationem. et erunt tibi conpedes in protectionem
fortitudinis et bases uirtutis et torques illius in stolam gloriae.
Et post IIII uersus: Fili, si adtenderis mihi, disces: et
si adcommodaueris animam tuam, sapiens eris. et si inclinaueris
aurem tuam, excipies doctrinam: et si dilexeris audire, [*] [*]
sapiens eris. in multitudine presbyterorum prudentium sta et
sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem
dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si
uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius
exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in
mandatis illius maxime adsiduus esto, et ipse dabit cor tibi
. et concupiscentia sapientiae dabitur tibi. Noli facere mala,
et non te adprehendent. discede ab iniquo, et deficient mala
abs te. non semines mala in sulcis iniustitiae, et non metes
ea in septuplum. noli quaerere ab homine ducatum, neque
arege cathedram honoris. non te iustifices ante deum: quoniam
agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle uideri
sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere
iniquitates, ne forte extimescas faciem potentis et
ponas scandalum in agilitate tua. non pecces in multitudine
ciuitatis, nec te inmittas in populum: neque alliges duplicia
peccata, nec enim in uno eris inmunis. noli esse pusillanimis
in anima tua. exorare et facere elemosynam non despicias.
ne dicas: in multitudine munerum meorum respiciet deus,
et offerente me deo altissimo, suscipiet munera mea. non
inrideas hominem in amaritudine animae: est enim qui humiliat
et exaltat deus. noli amare mendacium aduersus fratrem
tuum, neque in amicum similiter facias. noli uelle mentiri
omne mendacium: adsiduitas enim illius non bona. noli uerbosus
esse in multitudine presbyterorum. Et post uersus [*]
XII: Non laedas seruum operantem in ueritate, neque mercennarium
dantem animam suam. seruus sensatus dilectus quasi
anima tua: non defraudes illum libertate, neque inopem relinquas
illum. Et post II uersus: Filii tibi sunt? erudi
illos. pecora tibi sunt? adtende illis. filiae tibi sunt? serua
corpus illarum. non ostendas hilarem faciem tuam ad illas.
trade filiam, et grande opus feceris, et homini sensato da
illam. mulier si est tibi secundum animam tuam, non proicias
illam, et odibili non credas te in toto corde. honora
patrem tuum et gemitus matris tuae ne obliuiscaris. memento
enim quoniam nisi per illos non fuisses. et retribue illis,
quomodo et illi tibi. in tota anima tua time deum et sacerdotes
illius sanctifica. in omni uirtute dilige deum, qui te
fecit, et ministros eius non derelinquas. honora deum ex tota
anima tua et honorifica sacerdotes. Et post VI uersus :
Et pauperi porrige manum tuam, ut perficiatur benedictio tua.
gratia datus in conspectu omnis uiuentis, et a mortuo non
prohibeas gratiam. non desis plorantibus in conrogatione et
cum lugentibus ambula. non te pigeat uisitare infirmum: ex
his enim in dilectione firmaberis. in omnibus operibus tuis
memorare nouissima tua, et in aeternum non peccabis. Non
litiges cum homine potente, ne forte incidas in manus illius.
non contendas cum homine locuplete, ne forte contra consistat
litem tibi. multos enim perdidit aurum, et usque ad [*] [*]
cor regum extendit et conuertit. non litiges cum homine
linguoso et non strues in ignem illius ligna. Et post II
uersus : Ne despicias hominem auertentem se a peccato,
neque inproperes ei: memento quoniam omnes sumus in correptione.
ne spernas hominem in sua senecta: etenim ei
nobis senescunt noli de mortuo gaudere, sciens quoniam
omnes morimur et in gaudium nolumus uenire. ne despicias
narrationem presbyterorum sapientium et in prouerbiis illorum
conuersare. ab ipsis enim disces doctrinam intellectus et
seruire magnatis sine querella. non te praetereat narratio
seniorum: et ipsi enim didicerunt a parentibus suis. quoniam
ab ipsis disces intellectum et in tempore necessitatis responsum.
Et post XVI uersus: Cum fatuis ne consilium habeas:
non enim poterunt diligere nisi quae ipsis placent. coram
extraneo ne facias consilium: nescis enim quid pariat. Et
post II uersus: Non zeles mulierem sinus tui. Et post
VII uersus: Virginem ne concupiscas, ne forte scandalizeris
in decore eius. non des fornicariis animam tuam in nullo,
ne perdas te et hereditatem tuam. Et post II uersus:
Auerte faciem tuam a muliere compta et non circumspicias
speciem alienam. Et post XII uersus: Ne derelinquas
amicum antiquum: nouus enim non erit similis illi. uinum
nonum amicus nouus: ueterescet et cum suauitate bibes illud.
non zeles gloriam et opes peccatoris: non enim scis quae [*] [*]
futura sit ipsius subuersio. non placeat tibi iniuria iniustorum.
Et post s t II uersus: Longe abesto ab homine potestatem
habente occidendi, et non suspicaberis timorem mortis. et si
accesseris ad illum, noli aliquid committere, ne forte auferat
uitam tuam. Et post IIII uersus: Et cum sapientibus et
prudentibus tracta. uiri iusti sint tibi conuiuae, et in timore
dei sit gloria tibi. Et post LIIII uersus: Semen hominum
honorabitur hoc, quod timet deum: semen autem hoc exhonorabitur
hominum, quod praeterit mandata domini. in
medio fratrum illorum rector in honore, et qui timent dominum
erunt in oculis illius. gloria diuitum, honoratorum et pauperum
timor dei. non est despicere hominem iustum pauperem et
non magnificare uirum peccatorem diuitem. magnus est iudex
et potens est in honore, et non est maior illo qui timet deum.
seruo sensato liberi seruiunt: uir prudens et disciplinatus non
murmurabit correptus. Et post V uersus: Fili, in mansuetudine
serua animam tuam et da illi honorem secundum
meritum suum. Et post VI uersus: Sapientia humiliati
exaltat caput ipsius, et in medio magnatorum consedere illum
faciet. non laudes uirum in specie sua, neque spernas hominem
in uisu suo. breuis in uolatilibus est apis, et initium dulcoris
habet fructus illius. in uestitu ne glorieris umquam, nec in
die honoris tui extollaris. Et post VI uersus: Priusquam [*] [*]
interroges, non uituperes quemquam: et in medio praecurreris
ne adicias loqui. de re ea, quae te non molestat, ne certeris:
et in iudicio peccatorum ne consistas. fili, ne in multis
sint actus tui: et si diues fueris, non eris inmunis a delicto.
si enim secutus fueris, non adprehendes: et non
effugies, si praecurreris. Et post XX uersus: Ne manseris
in operibus peccatorum: fide autem in deo et mane
in loco tuo. Et post XIII uersus: Ante mortem ne
laudes, hominem quemquam. Et post I uersum: Non
omnem hominem inducas in domum tuam: multae enim insidiae
sunt dolosi. sicut enim eructuant praecordia infantium,
sicut perdix inducitur in foueam et ut caprea in laqueo, sic
et cor superborum, et sicut prospectator uidens casum proximi
sui. bona enim in mala conuertens insidiator et in electis
inponet maculam. ab scintilla una augetur ignis et ab uno
doloso augetur sanguis. homo uero peccator sanguini insidiatur.
adtende te a pestifero: fabricat enim mala: ne forte inducat
super te subsannationem in perpetuum. admitte ad te alienigenam,
et subuertet te in turbore et abalienabit te a tuis
propriis. Si benefeceris, scito, cui benefeceris, et erit gratia
in bonis tuis multa. benefac iusto et inuenies retributionem
magnam, et si non ab ipso, certe a deo. et non est eis bene [*] [*] [*] [*]
qui adsidui suat malis et elemosynam - W, quoniam et
altissimus odio habet peccatorem et misertus est paenitentibus.
is misericordi et susceperis peccatorem. benefac humili
et non dederis impio. prohibe panes illi dari, ne ia ipsis
potentior te sit: nam duplicia mala inseries in omnibus bonis,
quoniam et altissimus odio habet peccatores et impiis reddet
uidictam.Et post IIII uersus: Non credas inmico tuo
m aeternum: sicut euim aeramentum aeruginat nequitia illius.
et si humiliatus uadat curuus, adice animum tuum et custodi
ab illo. non statuas illum penes te, nec sedeat ad dexteram M
tuam, ne conuersus stet in loco tuo, ne forte conuersus in
locum tuam inquirat cathedram tuam et in nouissimo agnoscas
uerba mea et in sermonibus meis stimuleris. quis miserebitur
incantatori a serpente percusso et omnibus qui adpropiant
bestiis? et qui comitatur cum uiro iniquo et obuolutus est
in peccatis eius. una hora tecum permanebit: si autem declinaueris,
non subportabit in labiis suis indulcat inimicus
et in corde suo insidiatur, at subuertat te in foueam in oculis
suis lacrimatur inimicus: et si inuenerit tempus, non satiabitur
sanguine. ri incurrerint mala tibi, inuenies eum illic priorem.
in oculis suis lacrimatur inimicus et quasi adiuuans suffodiet
plantas tuas. caput suum mouebit et plaudebit manu, et [*] [*]
multa. susurrans commutabit uultum suum. Et post uersus
LXI: Bona est substantia, cui non est peccatum in conscientia:
et nequissima paupertas in ore impii. Et post III uersus:
Beatus uir, qui non est lapsus uerbo ex ore suo et non est
stimulatus in tristitia delicti. felix qui non habuit animi sui
tristitiam et non excidit ab spe sua. uiro cupido et tenaci
sine ratione substantia, et homini liuido ad quid aurum?
Et post XIIII uersus: Fili, si habes, benefac tecum et deo
dignas oblationes offer. memor esto quoniam mors non tardat
et testamentum inferorum quia demonstratum est tibi: testamentum
enim huius mundi morte morietur. ante mortem
benefac amico tuo et secundum uires tuas exporrigens da
pauperi. Et post XVI uersus: Beatus uir, qui in sapientia
sua morietur et qui in iustitia sua meditabitur et in sensu
cogitabit circumspectionem dei: qui excogitat uias illius in suo
corde et in absconditis illius intellegens. Et post XXV
uersus: Homines stulti non adprehendent illam, et homines
sensati obuiabunt illi. homines stulti non uidebunt illam:
longe enim abest a superbia et dolo. uiri mendaces non erunt
illius memores, et uiri ueraces inueniuntur in illa et successum
habebunt usque aspectionem dei. non est speciosa laus [*] [*] [*]
in ore peccatoris, quoniam a deo profecta est sapientia.
sapientiae enim dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit,
et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest :
quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit:
non enim necessarii sunt illi homines impii. omne execramentum
erroris odit deus, et non erit amabile timentibus illum. deus
ab initio constituit hominem et reliquit illum in manu consilii
sui. adiecit mandata et praecepta sua: si uolueris, mandata
conseruabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere.
adposuit tibi aquam et ignem: ad quod uoles porrige manum
tuam. ante hominem uita et mors, bonum et malum: quod
placuerit ei, dabitur illi. quoniam multa sapientia dei et
fortis in potentia uidens omnes sine intermissione. oculi
dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis.
nemini mandauit impie agere et nemini dedit spatium peccandi.
non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et
inutilium. Et ne iocunderis in filiis impiis, si multiplicentur:
non oblecteris super ipsos, si non est timor dei cum illis.
non credas uitae illorum et ne respexeris in labores illorum.
melior est enim unus timens deum quam mille filii impii
et utile mori sine filiis quam relinquere filios impios. Et
post XXI uersus: Non dicas: a deo abscondar et ex summo
quis mei memorabitur ? Et paulo post: Non sunt absconsa
testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum
in conspectu dei. elemosyna uiri quasi signaculum cum ipso [*] [*]
et gratiam hominis quasi pupillam conseruabit: et postea resurget
et retribuet illis unicuique in caput illorum et conuertet
in interiores partes terrae. paenitentibus autem dedit uiam
iustitiae et confirmauit deficientes sustinere et destinauit illis
sortem ueritatis. conuertere ad deum et relinque peccata tua:
precare ante faciem et minue offendiculum. refers te ad
deum et auertere ab iniustitia tua et nimis odito execrationem.
Et post VIIII uersus: Quam magna misericordia dei et
propitiatio illius conuertentibus ad se! nec enim omnia possunt
esse in hominibus, quoniam non est inmortalis filius hominis.

Et post XXX uersus: Miseratur excipientes doctrinam
miserationis et qui festinant in iudiciis eius. fili, in bonis non
des querellam, et in omni dato non des tristitiam uerbi mali.
nonne ardorem refrigerabit ros? sic et uerbum melius quam
datum. nonne ecce uerbum supra datum bonum? et utraque
cum homine iustificato. stultus acriter inproperabit, et datus
indisciplinati tabescere facit oculos. ante iudicium para iustitiam
tibi et antequam loquaris disce. et ante languorem adhibe
medicinam et ante iudicium interroga te ipsum, et in
conspectu dei inuenies propitiationem. ante languorem humilia
te et in tempore infirmitatis ostende conuersationem tuam.
non inpediaris orare semper et non ueteris usque ad mortem
iustificari: quoniam merces dei manet in aeternum. ante orationem
praepara animam tuam et noli esse quasi homo, qui
temptat deum. Et post VI uersus: Homo sapiens in omnibus [*] [*]

metuet et in diebus delictorum adtendit ab inertia. E t post
V uersus: Post concupiscentias tuas non eas et a uoluntate
tua auertere. si praestes animae tuae concupiscentiam eius,
faciet te in gaudium inimicis. ne oblecteris , in turbis, nec
inmodicis delecteris. Et post V uersus: Et qui spernit
modica, paulatim decidet. uinum et mulieres apostatare faciunt
sapientes et arguent sensatos. Et post IIII uersus: Qui
credit cito leuis corde, minorabitur: et qui delinquit in animam
suam, insuper habebitur. Et post II uersus: Et qui odit
loquacitatem, extinguit malitiam. Et post VIII uersus:
Audisti uerbum aduersus proximum: commoriatur in te fidens
quoniam non te disrumpet a facie uerbi parturit fatuus tamquam
gemitus partus infantis. sagitta infixa femori carnis,
sic uerbum in ore stulti. corripe amicum, ne forte non intellexerit
et dicat: non feci, aut si fecit, ne iterum addat facere.
corripe proximum, ne forte non dixerit, et si dixerit, ne forte
iteret. corripe amicum: saepe enim fit commissio. et non
omni uerbo credas. est qui labitur in lingua sua, sed non
ex animo. quis est enim qui non deliquerit in lingua sua?
corripe proximum, antequam commineris. et da locum timori
altissimi: quia omnis sapientia timor dei et in illa timere
deum. Et post V uersus: Melior est homo, qui deficit
sapientia et deficiens sensu in timore quam qui abundat sensu
et transgreditur legem altissimi. Et post XVI uersus:
Quam bonum est arguere quam irasci! Et post XII uersus: [*] [*]
Et qui potestatem sibi adsumit iniuste, odietur. Et post VIII
uersus: Sapiens in uerbis se ipsum amabilem facit. Et post
XIII uersus: Lapsus falsae linguae quasi qui pauimento cadens,
sic casus malorum festinanter uenit. homo acharis quasi fabula
uana in ore indisciplinatorum adsidua erit. ex ore fatui reprobabitur
parabola: non enim illam dicit in tempore suo. Et p ost
II uersus: Est qui perdit animam suam prae confusione, et ab
inprudenti persona perdet eam: personae autem acceptione
perdet se. est qui prae confusione promittit amico, et lucratus
est eum inimicum gratis. obprobrium nequam in homine
mendacium et in ore indisciplinatorum adsidue erit. potius
fur est quam adsiduitas uiri mendacis: perditionem autem
ambo hereditabunt. mores hominum mendacium sine honore,
et confusio ipsius cum ipso sine intermissione. sapiens in
uerbis producet se ipsum. Et post IIII uersus: Xenia et
dona excaecant oculos iudicum, et quasi mutus in ore auertit
correptiones eorum. sapientia absconsa et thesaurus inuisus,
quae utilitas in utrisque? melior est in hominibus qui abscondit
insipientiam suam quam qui abscondit sapientiam suam.
Fili, peccasti: ne adicias iterum, sed et de praeteritis deprecare,
ut tibi remittantur. quasi a facie colubri fuge peccata, et si
accesseris ad illa, suscipient te. dentes leonis dentes eius,
interficientes animas hominum: quasi romphaea bis acuta
omnis iniquitas: plagae illius non est sanitas. Et post IIII
uersus: Qui odit correptionem, uestigium est peccatoris: et [*] [*]
qui timet deum, conuertetur ad cor suum. Et post V
uersus: Via peccantium conplantata lapidibus, et in fine
illorum inferi et tenebrae et poenae. qui custodit iustitiam,
continebit sensum eius. consummatio timoris dei sapientia et
sensus. Et post VII uersus: Verbum sapiens quodcumque
audierit scius, laudabit et ad se adiciet: audiet luxuriosus et
displicebit illi et proiciet illud post dorsum suum. narratio
fatui quasi sarcina in uia: nam in labiis sensati inuenietur
gratia. os prudentis quaeritur in ecclesia, et uerba illius
cogitabunt in cordibus suis. Et post II uersus: Conpedes
in pedibus stulto doctrina et quasi uincula manuum super
manum dexteram. fatuus in risu exaltat uocem suam: uir
autem sapiens uix tacite ridebit. ornamentum aureum prudenti
doctrina et quasi brachiale in brachio dextro. Et post
VIII uersus: In ore fatuorum cor illorum et in corde sapientium
os illorum. dum maledicit impius diabolum, maledicit
ipse animam suam. susurrio inquinabit animam suam et
in omnibus odietur: et qui manserit, odiosus erit: tacitus et
sensatus honorabitur. In lapide luteo lapidatus est piger, et
omnes loquentur super aspernationem illius. Et post IIII
uersus: Filia prudens hereditas uiro suo: nam quae confundit,
in contumeliam fit genitoris. patrem et uirum confundit
quae audax est, et ab impiis non minorabitur: ab
utrisque autem inhonorabitur. musica in luctu inportuna
narratio: flagella et doctrina in omni tempore sapientia. qui [*] [*]
docet fatuum quasi qui conglutinat testam. qui narrat uerbum
non adtendenti quasi qui excitat dormientem de graui somno,
qui enumerat stulto et in fine dicit: quis est hic? super
mortuum plora, defecit enim lux eius: et super fatuum plora,
defecit enim sensus. modicum plora super mortuum, quoniam
requieuit: nequissimi enim nequissima uita super mortem fatui.
luctus mortui septem diebus: fatui autem et impii omnes dies
uitae illorum. Et post XXI uersus: Mittens lapidem in
uolatilia. deiciet illa: sic et qui conuiciatur amico dissoluit
amicitiam. ad amicum etsi produxeris gladium, non desperes:
est enim regressus. ad amicum si aperuerit os triste, non
timeas: est enim concordatio, excepto conuicio et inproperio
et superbia et mysterii reuelatione et plaga dolosa: in his
omnibus effugiet amicus. Et post X uersus: Quis dabit
ori meo custodiam et super labia mea signaculum certum,
uti ne cadam ab ipsis et lingua mea perdat me. Domine
pater et dominator uitae meae, non relinquas me et ne sinas
me cadere in illis. quis superponit in cogitatu meo flagella
et in corde meo doctrinam sapientiae, ut ignorationibus eorum
non parcant mihi et non appareant delicta illorum, ne adincrescant;
ignorantiae meae et multiplicentur delicta mea et
peccata mea abundent et incidam in conspectu aduersariorum
et gaudeat inimicus meus? domine pater et deus uitae meae, [*] [*]
ne derelinquas me in cogitatu illorum. extollentiam oculorum
meorum ne dederis mihi et omne desiderium auerte a me.
aufer a me uentris concupiscentias, et concubitus concupiscentiae
ne adprehendat me, et animae inreuerenti et infrunitae
ne tradas me. doctrinam oris audite, filii, et qui custodierit
illam, non periet labiis suis, nec scandalizabitur in operibus
nequissimis. in uanitate sua adprehenditur peccator et superbus
et maledicus scandalizabitur in illis. iurationi non adsuescat
os tuum: multus enim casus in illa. nominatio uero. dei non
sit adsidua in ore tuo, et nominibus sanctorum non admiscearis:
quoniam non eris inmunis ab eis. sicut enim seruus interrogatus
adsidue a liuore non minuitur, sic omnis iurans et
nominans in toto a peccato non purgabitur. uir multum
iurans implebitur iniquitate et non discedet a domo illius
plaga. et si frustrauerit, delictum illius super ipsum erit, et
si dissimulauerit, delinquit dupliciter. et si in uacuum iurauerit,
non iustificabitur: replebitur enim retributione domus illius.
Et post IIII uersus: Indisciplinationi non adsuescat os
tuum: est enim in illa uerbum peccati. memento patris et
matris tuae: in medio enim magnatorum consistis: ne forte
obliuiscatur te deus in conspectu illorum, et adsiduitate tua
infatuatus inproperium patiaris et maluisses non nasci et diem
natiuitatis tuae maledicas. homo adsuetus in uerbis inproperii
in omnibus diebus suis non erudietur. duo genera abundant
in peccatis, et tertium adducit iram et perditionem. anima [*] [*]
calida quasi ignis ardens non extinguetur, donec aliquid
glutiat: et homo nequam in ore carnis suae non desinet,
donec incendat ignem. Et post II uersus: Omnis homo,
qui transgreditur lectum suum, contemnens in animam suam
et dicens: quis me uidet? tenebrae circumdant et parietes
cooperiunt me et nemo circumspicit me: quem uerear? delictorum
meorum non memorabitur altissimus. et non intellegit,
quoniam uidet oculus illius: quoniam expellet a se timorem
dei huiusmodi hominis timor et oculi hominum timentes illum.
et non cognouit, quoniam oculi domini multo plus lucidiores
super solem, circumspicientes omnes uias hominum et profundum
abyssi et hominum corda intuentes in absconditas
partes. Et paulo post: Qui in iuuentute tua non congregasti,
quomodo inuenies in senectute tua? quam speciosum canitiae
iudicium et presbyteris cognoscere consilium! quam speciosa
ueteranis sapientia et gloriosis intellectus et consilium! corona
senum multa peritia et gloria illorum timor dei. Et post
X uersus: Timor dei super omnia superposuit. beatus cui
donatum est habere timorem dei. qui tenet illum, cui adsimilabitur?
Et post XX uersus: Ne respicias mulieris
speciem et non concupiscas mulierem in specie. Et post
uersus XXVIII: Mulier ebriosa ira magna: et contumelia [*] [*]
et turpitudo illius non contegitur. fornicatio mulieris in extollentia
oculorum et in palpebris illius agnoscitur. in filia
non auertente se firma custodiam, ne inuenta occasione abutatur
se. ab omni inreuerentia oculorum caue: et ne mireris,
si te neglexerit. Et post IIII uersus: Gratia mulieris
sedulae delectabit uirum suum et ossa illius inpinguabit
disciplina illius. datum dei mulier sensata et tacita, non est
inmutatio eruditae animae. gratia super gratiam mulier sancta
et pudorata. omnis autem ponderatio non est digna continentis
animae. Et post XII uersus: Et qui transgreditur a iustitia
ad peccatum, deus parauit eum ad romphaeam. Et post
IIII uersus: Et qui quaerit locupletari, auertit oculum suum.
Et post III uersus: Conuertetur delictum. si non in timore
domini tenueris te instanter, cito subuertetur domus tua.
si in pertusura cribri remanebit stercus, sic aporia hominis
in cogitatu illius. uasa figuli probat fornax, et homines iustos
temptatio tribulationis. sicut rusticatio de ligno ostendit
fructum illius, sic uerbum ex cogitatu hominis cordis. ante
sermonem non conlaudes uirum: haec enim temptatio est
hominum. si sequaris iustitiam, adprehendes illam et indues
quasi poderem honoris: et habitabis cum ea, et proteget te
in sempiternum, et in die agnitionis inuenies firmamentum.
uolatilia ad sibi similia conueniunt, et ueritas ad eos qui
operantur illam reuertetur. leo uenationi insidiatur semper, [*] [*]
sic peccata operantibus iniquitatem. homo sanctus in sapientia
manet sicut sol: nam stultus sicut luna inmutatur. in medio
insensatorum serua uerbum tempori: in medio autem cogitantium
adsiduus esto. narratio peccantium odiosa, et risus
eorum in delictis peccati. loquella multum iurans horripilationem
capiti statuit, et inreuerentia ipsius obturatio aurium. effusio
sanguinis in rixa superborum, et maledictio illorum auditus
grauis. qui denudat arcana amici, perdet fidem et non inueniet
amicum ad animam suam. dilige proximum et coniungere
fide cum illo: quod si denudaueris abscondita illius, non per-.
sequaris eum. sicut enim homo qui perdet amicum suum,.
sic qui perdet amicitiam proximi sui. et sicut qui dimittit
auem de manu sua, sic reliquisti proximum tuum, et non eum
capies. non illum sequaris, quoniam longe abest. effugit
enim quasi caprea de laqueo: quoniam uulnerata est anima
eius: et ultra eum non poteris conligare. maledicti est concordatio:
denudare autem amici mysteria desperatio est animae
infelicis. adnuens oculis fabricat iniqua, et nemo eum abiciet.
in conspectu oculorum tuorum indulcabit os suum et super
sermones tuos admirabitur: nouissime autem peruertet os
suum et in uerbis tuis dabit scandalum. multa odiui et non
coaequaui ei, et dominus odiet illum. Et post II uersus:
Qui foueam fodit, in illam decidet, et qui statuit lapidem
proximo, offendet in eo, et qui laqueum alio parat, peribit in [*] [*]
illo. facienti nequissimum consilium super illum deuoluetur,
et non agnoscet unde adueniet illi. inlusio et inproperium
superborum et uindicta sicut leo insidiabitur illi. laqueo peribunt
qui oblectantur casu iustorum. Et post III uersus:
Qui uindicari uult, a deo inueniet uindictam, et peccata illius
seruans seruabit relinque proximo tuo nocenti te, et tunc
deprecanti tibi peccata soluentur. homo homini seruat iram
et a deo quaerit medellam! in hominem similem sibi non
habet misericordiam et de peccatis suis deprecatur! ipse dum
caro sit, seruat iram et propitiationem petit a deo! quis
exorabit pro delictis illius? memento nouissimorum et desine
inimicari: tabitudo enim et mors inminet in mandatis. memorare
timorem dei et non irascaris proximo. memorare
testamenti altissimi et despice ignorantiam proximi. abstine
a lite et minues peccata. homo enim iracundus incendit 115
litem, et uir peccator turbabit amicos et in medio pacem
habentium inmittit inimicitiam. Et post IIII uersus: Certamen
festinatum incendit ignem, et lis festinans effundit
sanguinem, et lingua testificans adducit mortem. si sufflaueris,
quasi ignis exardebit: et si expueris super illam, extinguetur: et
utraque ex ore proficiscuntur. susurrio et bilinguis maledictus:
multos enim turbauit pacem habentes. lingua tertia multos
commouit, et dispersit illos a gente in gentem. ciuitates
muratas diuitum destruxit et domus magnatorum effodit.
uirtutes populorum concidit et gentes fortes dissoluit. lingua [*] [*]
tertia mulieres uiritas eiecit et priuauit illas de laboribus suis.
qui respiciet illam, non habebit requiem, nec habebit amicum,
in quo requiescat Et post uersus XXIII: Verbis tuis
facito stateram et frenos ori tuo rectos: et adtende, ne forte
labaris in lingua et cadas in conspectu inimicorum insidiantium
tibi et sit casus tuus insanabilis in mortem. Qui facit misericordiam,
faenerat proximo: et qui praeualet manu, mandata
seruat. faenera proximo tibi in tempore necessitatis illius,
et iterum redde proximo tuo in tempore suo. confirma
uerbum et fideliter age cum illo, et in omni tempore inuenies
quod tibi necessarium est. multi quasi inuentionem aestimauerunt
faenus et praestiterunt molestiam his qui se adiuuauerunt.
Et post XIII uersus: Verumtamen super humilem
animo fortior esto, et pro elemosyna non trahas illum. propter
mandatum adsume pauperem, et propter inopiam illius ne
dimittas eum uacuum. perde pecuniam tuam pro fratre
et amico, et non abscondas illam in lapidem in perditionem.
pone thesaurum tuum in praeceptis altissimi, et proderit tibi
magis quam aurum. conclude elemosynam in corde pauperis,
m et haec pro te exorabit ab omni malo: super scutum potentis
et super lanceam aduersus inimicum tuum pugnabit uir bonus
fidem facit proximo suo: et qui perdiderit confusionem, [*] [*]
derelinquet sibi. gratiam fideiussoris ne obliuiscaris: dedit enim
pro te animam suam. repromissorem fugit peccator et inmundus.
bona repromissoris sibi adscribit peccator, et ingratus
sensu derelinquet liberantem se. uir repromittit de proximo
suo, et cum perdiderit reuerentiam, derelinquetur ab eo.
repromissio nequissima multos perdidit dirigentes et commouit
illos quasi fluctus maris. uiros potentes gyrans migrare fecit,
et uagati sunt in gentibus alienis. peccator transgrediens
mandata domini, incidet in promissionem nequam. Et post
I uersum: Recupera proximum secundum uirtutem tuam et
adtende tibi, ne incidas. Et post XVI uersus: Qui diligit
filium suum, adsiduat illi flagella, ut laetetur in nouissimo
suo. qui docet filium suum, laetabitur in illo. Et post X
uersus: Equus indomitus euadet durus, et filius remissus
euadet praeceps. lacta filium, et pauentem te faciet: lude cum
eo, et contristabit te. non conrideas illi, ne doleas: et in
nouissimo obstupescent dentes tui. non des illi potestatem
in iuuentute et ne despicias cogitatus illius. curua ceruicem
eius in iuuentute et tunde latera eius, dum infans est, ne forte
induret et non credat tibi, et erit tibi dolor animae. doce
filium tuum et operare in illo, ne in turpitudine illius confundaris.
melior est pauper sanus et fortis uiribus quam diues
inbecillis et flagellatus malitia. salus animae in sanctitate
iustitiae et melior omni auro et argento, et corpus ualidum
quam census inmensus. non est census super censum ?salutis [*] [*]
corporis, et non est oblectatio super cordis gaudium. melior
est mors quam uita amara et requies aeterna quam languor
perseuerans. bona abscondita in ore clauso quasi adpositiones
epularum circumpositae sepulchro. Et post V uersus:
Tristitiam non des animae tuae et non adfligas temet ipsum
in consilio tuo. iocunditas cordis haec est uita hominis et
thesaurus sine defectione sanctitatis, et exultatio uiri est longaeuitas.
miserere animae tuae placens deo et contine, et congrega
cor tuum in sanctitate eius et tristitiam longe expelle
a te. multos enim occidit tristitia, et non est utilitas in illa.
zelus et iracundia minuent dies, et ante tempus senectam
adducit cogitatus. Et post X uersus: Qui aurum diligit,
non iustificabitur: et qui insequitur consumptionem, replebitur
ex ea. multi dati sunt in auri casus, et facta est in specie
illius perditio illorum. lignum offensionis est aurum sacrificantium:
uae illis qui sectantur illud et omnis inprudens
deperiet in illo. beatus diues, qui inuentus est sine macula
et qui post aurum non abiit nec sperauit in pecunia et thesauris.
quis est hic, et laudabimus eum? fecit enim mirabilia
in uita sua. quis probatus est in illo et perfectus est? et
erit illi in gloria aeterna: qui potuit transgredi et non est transgressus,
et facere mala et non fecit: ideo stabilita sunt bona
illius in deo, et elemosynas illius enarrabit ecclesia sanctorum.
Et post X, uersus: Vtere quasi homo frugi quae tibi adponuntur,
ut non, cum manducas multum, odio habearis.
\' cessa prior disciplinae causa, et noli nimius esse, ne forte [*] [*] [*] [*]
offendas. et si in medio multorum sedisti, prior illis non extendas
manum tuam, nec prior poscas bibere. quam sufficiens
est homini erudito uinum exiguum. Et post XVI uersus:
Diligentes in uino noli prouocare: multos enim exterminauit
uinum. Et post XXV uersus: Loquere maior natu: decet
enim te primum uerbum diligenti scientiam: et non inpedias
musicam. ubi auditus est, non effundas sermonem: et inportune
noli extolli in sapientia tua. Et post V uersus:
Adulescens, loquere in tua causa uix. si bis interrogatus
fueris, habeat caput responsum tuum. in multis esto quasi
inscius et audi tacens simul et quaerens. in medio magnatorum
non praesumas, et ubi sunt senes, non multum loquaris.
ante grandinem praeibit coruscatio, et pro reuerentia accedit tibi
bona gratia. praecurre autem prior in domum tuam et illic
auocare et illic lude et age conceptiones tuas, et non in delictis
et uerbo superbo. et super his omnibus benedicito deum,
qui fecit te, et inebriantem te ab omnibus bonis suis. qui
timet deum, excipiet doctrinam eius: et qui uigilauerint ad
illam, inuenient benedictionem. qui quaerit legem, replebitur
ab ea: et qui insidiose agit, scandalizabitur in ea. qui timent
dominum, inuenient iudicium iustum et iustitiam quasi lumen
accendent. peccator homo deuitabit correptionem, et secundum [*] [*]
uoluntatem suam inueniet conparationem. uir consilii non
disperdet intellegentiam. Et post IIII uersus: Fili, sine
consilio nihil facias, et post factum non paeniteberis. Et
post VI uersus: Qui credit deo, adtendet mandatis: et qui
confidit in illo, non minorabitur. Timenti dominum non occurrunt
mala: sed in temptatione deus illum conseruabit et
liberabit a malis. sapiens non odit mandata et iustitias, et
non inlidetur quasi nauis in procella. homo sensatus credit
legi dei, et lex illi fidelis. qui interrogationem manifestat,
parabit uerbum. Et paulo post: Vana spes et mendacium
uiro insensato: et somnia extollunt inprudentes. et quasi qui
adprehendit umbram et sequitur uentum, sic et qui adtendit
ad uisa mendacia. hoc secundum hoc uisio somniorum, ante
faciem hominis similitudo hominis. ab inmundo quid mundabitur?
et a mendace quid uerum dicetur? diuinatio erroris
et auguria mendacia et somnia male facientium uanitas est.
et sicut parturientis cor tuum phantasias patitur, nisi ab
altissimo fuerit emissa uisitatio: ne dederis in illis cor tuum.
multos enim errare fecerunt somnia et exciderunt sperantes.
in illis, sine mendacio consummabitur uerbum et sapientia
in ore fideli conplantabitur. Et post V uersus: Multa uidi
enarrando et plurimas uerborum consuetudines. aliquotiens [*] [*] [*]
usque ad mortem periclitatus sum horum causa et liberatus
sum gratia dei. spiritus timentium deum quaeritur, et in
respectu illius benedicentur. spes enim illorum in saluantem
illos, et oculi dei in diligentes se. qui timet dominum, nihil
trepidabit et non pauebit, quoniam ipse est spes eius. timentis
dominum beata est anima. ad quem respicit? et quis est
fortitudo eius ? oculi domini super timentes eum: protector
potentiae, firmamentum uirtutis, tegimen ardoris et umbraculum
meridianum, et precatio offensionis et adiutorium casus, exaltans
animam et inluminans oculos, dans sanitatem, uitam
et benedictionem. immolans ex iniquo, oblatio est maculata,
et non sunt beneplacitae subsannationes iniustorum. dominus
solus sustinentibus se in uia ueritatis et iustitiae. dona iniquorum
non probat altissimus, nec respicit in oblationibus
iniquorum, nec in multitudine sacrificiorum eorum propitiabitur
peccatis. qui offert sacrificium ex substantia pauperum, quasi
qui uictimet filium in conspectu patris sui. panis indigentium
uita pauperis est: qui defraudat illum, homo sanguinum est.
qui aufert in sudore panem, quasi qui occidat proximum suum.
qui effundit sanguinem et qui fraudem facit mercennario,
fratres sunt. unus aedificans et unus destruens, quid prodest
illis nisi labor? unus orans et unus maledicens, cuius uocem
exaudiet deus? qui baptizatur a mortuo et iterum tangit
illum, quid proficiet lauatione illius? sic homo, qui ieiunat in
peccatis suis et iterum eadem facit, quid proficit humiliando
se? orationem eius quis exaudiet? Qui conseruat legem,
multiplicat orationem. sacrificium salutare adtendere mandatis [*]
et discedere ab omni iniquitate. et deprecatio pro peccatis
recedere ab iniustitia. non apparebis in conspectu dei uacuus.
haec omnia propter mandatum domini fiunt. oblatio iusti inpinguat
altare, et odor suauitatis est in conspectu altissimi.
sacrificium iusti acceptum est, et memoriam eius non obliuiscetur
dominus. bono animo gloriam redde deo, et non minuas
primitias manuum tuarum. in omni dato hilarem fac uultum
tuum, et in exultatione sanctifica decimas tuas. da altissimo
secundum datum eius, et in bono oculo ad inuentionem facito
manuum tuarum: quoniam dominus retribuens est et septies
tantum reddet tibi. noli offerre munera praua: non enim
suscipiet illa. noli respicere sacrificium iniustum: quoniam
dominus iudex est et non est apud illum gloria personae.
non accipiet dominus personam in pauperem, et precationem
laesi exaudiet. non despiciet preces pupilli, nec uiduae, si
effundat loquellam gemitus. nonne lacrima ad maxillam descendit,
et exclamatio a maxilla ascendit propter illud quod
descendit super illam ? Et post IIII uersus: Oratio [*] [*]
humiliantis se in nubes penetrabit. Et aliquanto post: Cum uiro
sancto adsiduus esto, quemcumque cognoueris obseruantem
timorem dei, cuius anima est secundum animam tuam. Et
post V uersus: Et in his omnibus deprecare altissimum,
ut dirigat in ueritate uiam tuam. Et post uersus XXI:
Fili, in uita tua tempta animam tuam, et si fuerit nequam,
non des illi potestatem. non enim omnibus omnia expediunt,
et non omni animae omne genus placet. noli auidus esse in
omni epulatione et non te effundas super omnem escam. Et
post IIII uersus: Honora medicum propter necessitatem:
etenim illum creauit altissimus. a deo est medella, et a rege
accipiet donationem. disciplina medici exaltabit caput ipsius,
et in conspectu magnorum conlaudabitur. altissimus creauit
de terra medicinam, et uir prudens non abhorrebit illi. nonne
a ligno indulcata est amara aqua? ad agnitionem hominum
uirtus illius, et dedit homini scientiam altissimus, honorari
in mirabilibus suis. in his curans mitigauit dolorem ipsorum.
Et post IIII uersus: Fili, in tua infirmitate non desperes,
sed ora dominum, et ipse curabit te. auerte a delicto et dirige
manus et ab omni delicto munda cor tuum. Et post l uersum:
Et inpingua oblationem et da locum medico, etenim
illum dominus creauit: et non discedat a te, quoniam opera
eius sunt necessaria. est enim quando in manus illorum incurras:
ipsi uero dominum deprecabuntur, ut dirigat requiem
eorum et sanitatem propter conuersationem illorum. Et post [*] [*]
I uersum: Fili, in mortuum produc lacrimas et quasi dira
passus incipe plorare. et secundum iudicium contege corpus
illius et ne despicias sepulturam illius. propter delaturam
amare fer luctum illius una die et consolare propter tristitiam.
a tristitia enim festinat mors et cooperiet uirtutem, et tristitia
cordis flectet ceruicem. Et post I uersum: Non dederis
in tristitiam cor tuum. Et post VIIII uersus: Sapientia
scribae in tempore uacuitatis, et qui minoratur actu sapientiam
percipiet. Et paulo post: In uoce dicito: oboedite me,
diuini fructus aquarum, et quasi rosa plantata super riuum
fructificate. quasi Libanus odorem suauitatis habete. florete
flores quasi lilium, date odorem et frondete in gratiam et
conlaudate canticum et benedicite dominum in operibus suis.
date magnificentiam nomini eius et confitemini illi in uoce
labiorum uestrorum, in canticis labiorum et citharis: et sic
dicetis in confessione: opera domini uniuersa bona ualde.
in uerbo eius stetit aqua sicut congeries et in sermone oris
eius sicut exceptoria aquarum. quoniam in praecepto ipsius
placor fit et non est minoratio in salute illius. opera omnis
carnis coram illo et non est quicquam absconditum ab oculis
eius. a saeculo et usque in saeculum respiciet et nihil est
mirabile in conspectu eius. non est dicere: quid est hoc?
aut quid est illud? omnia enim in tempore suo quaerentur.
Et paulo post: Gratia sicut paradisus in benedictionibus [*] [*]
et misericordia in saeculo permanent. Et post XII uersus:
Fratres in adiutorium in tempore tribulationis, et super eos
misericordia liberabit. Et post paululum: Sapientia enim
abscondita et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque?
melior est homo, qui abscondit stultitiam suam, quam homo,
qui abscondit sapientiam. Et aliquanto post: Benedicentes
dominum, exaltate illum quantum potestis: major est omni
laude. exaltantes eum replemini uirtute. Et post multa:
Adpropiate ad me, indocti, et congregamini in domum disciplinae.
quid adhuc retardatis? et quid adhuc dicetis in his?
animae uestrae sitiunt uehementer. aperui os meum et locutus
sum: conparate uobis sine argento et collum uestrum subicite
iugo, et suscipiat anima uestra disciplinam. in proximo
est enim inuenire eam. uidete oculis uestris, quoniam modice
laboraui, et inueni mihi multam requiem. adsumite disciplinam
multo numero argenti, et copiosum aurum possidete in ea.
laetetur anima uestra in misericordia eius, et non confundemini
in laude ipsius. operamini opus uestrum ante tempus, et
dabit uobis mercedem uestram in tempore suo.

De libro Tobiae ista ponenda credidimus.