De Perfectione Iustitiae Hominis (33-36)

\'Item dicunt\', inquit, (quis gloriabitur castum
se habere co r?\' et ad hoc respondit multis testimoniis uolens
ostendere posse esse in homine castum cor nec tamen dicit
quomodo accipiendum sit, quod proposuit contra se dici: quis
gloriabitur castum se habere cor? ne scriptura diuina [*] [*] [*] [*]
in hoc testimonio et in his per quae respondit sibi ipsa aduersaria
uideatur. nos autem huic respondentes dicimus ideo
secutum esse: quis gloriabitur castum se habere cor?
quoniam praecessit: cum rex iustus sederit in throno.
quantalibet enim iustitia sit praeditus homo, cogitare debet,
ne aliquid in illo, quod ipse non uidet, inueniatur esse culpandum,
cum rex iustus sederit in throno, cuius cogitationem
fugere delicta non possunt nec illa, de quibus dictum est:
delicta quis intellegit? cum ergo rex iustus sederit in
throno, quis gloriabitur castum se habere cor, aut
quis gloriabitur mundum se esse a peccato, nisi forte
isti, qui uolunt in sua iustitia, non in ipsius iudicis misericordia
gloriari?

Tamen etiam illa uera sunt, quae respondendo subiecit,
quod saluator ait in euangelio: beati mundicordes. quoniam
ipsi deum uidebunt, et quod Dauid dicit: quis
ascendet in montem domini? aut quis stabit in loco
sancto eius? innocens manibus et mundus corde; et
alibi: benefac, domine, bonis et rectis corde; item apud
Salomonem: bona est substantia, cui non est peccatum
in conscientia; item illic: auerte te a delicto et dirige
manus et ab omni delicto munda cor tuum; item in
epistula lohannis: si cor nostrum nos non reprehendat.
fiduciam habemus ad deum et quaecumque petierimus [*] [*]

accipiemus ab eo. hoc enim agitur uoluntate, credendo,
sperando, diligendo, corpus castigando, elemosynas faciendo,
iniurias ignoscendo, instanter orando et proficiendi uires
precando ueraciterque dicendo: dimitte nobis, sicut et nos
dimittimus, et: ne inferas nos in temptationem, sed
libera nos a malo, hoc prorsus agitur, ut cor mundetur et
peccatum omne tollatur et quod iudex iustus, cum in throno
sederit, occultum inuenerit minusque mundatum eius misericordia
remittatur, ut deo uidendo totum sanum mundumque
reddatur; iudicium enim sine misericordia, sed illi
qui non facit misericordiam; superexsultat autem
misericordia iudicio. quod si non esset, quae spes esset?
quandoquidem cum rex iustus sederit in throno, quis
gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur
mundum se esse a peccato?

Tunc ergo per eius misericordiam iusti plene perfecteque
mundati fulgebunt in regno patris sui sicut sol,
tunc plene atque perfecte erit ecclesia non habens maculam
aut rugam aut aliquid huius modi. quia tunc
etiam erit uere gloriosa. cum enim non tantum ait, ut exhiberet
sibi ecclesiam non habentem maculam aut rugam,
sed addidit gloriosam, satis significauit, quando erit sine
macula et ruga aut aliquid eius modi: tunc utique, quando
gloriosa. non enim modo in tantis malis, in tantis scandalis,
in tanta permixtione hominum pessimorum, in tantis obprobriis [*] [*] [*]

inpiorum dicendum est eam esse gloriosam, quia reges ei
seruiunt, ubi est periculosior maiorque temptatio, sed tunc
potius gloriosa erit, quando fiet quod idem ait apostolus: cum
Christus apparuerit, uita uestra, tunc et uos cum
ipso apparebitis in gloria. cum enim dominus ipse secundum
formam serui, per quam se mediator coniunxit ecclesiae,
non fuerit glorificatus nisi resurrectionis gloria — unde dictum
est: spiritus autem non erat datus, quia Iesus nondum
fuerat glorificatus — quomodo dicenda est ante resurrectionem
suam ecclesia eius esse gloriosa? mundat ergo eam
nunc lauacro aquae in uerbo abluens peccata.praeterita et
pellens ab ea dominationem malorum angelorum, deinde perficiens
eius sanitates facit eam occurrere in illam gloriosam
sine macula et ruga; quos enim praedestinauit, illos et
uocauit; et quos uocauit, ipsos et iustificauit; quos
autem iustificauit, illos et glorificauit. in hoc mysterio
dictum arbitror: ecce eicio daemonia et sanitates perficio
hodie et cras et tertia consummor, id est perficior:
dixit enim hoc ex persona corporis sui, quod est ecclesia, dies
ponens pro distinctis ordinatisque temporibus, quod et in sua
resurrectione significauit in triduo.

Puto autem interesse inter rectum corde et mundum
corde. nam et rectus corde in ea quae ante sunt extenditur.
ea quae retro sunt obliuiscens, ut recto cursu, id est [*]

recta fide atque intentione perueniat, ubi habitet mundus
corde. sicut illa singula reddenda sunt singulis, ubi dictum
est: quis ascendet in montem domini? aut quis stabit
in loco sancto eius? innocens manibus et mundus corde
— innocens manibus ascendet et mundus corde stabit: illud in
opere est, illud in fine — et illic magis intellegendum quod
dictum est: bona est substantia, cui non est peccatum
in conscientia. tunc enim erit uere bona substantia, id est
uerae diuitiae, cum transierit tota paupertas, id est consummata
fuerit omnis infirmitas. nunc uero auertat se homo a
delicto, cum proficiendo inde discedit et renouatur de die
in diem, et dirigat manus in opere misericordiae et ab
omni delicto mundet cor suum, misereatur, ut quod
restat per ueniam dimittatur. hoc enim salubriter et sine uana
inanique iactantia bene intellegitur in eo quod dixit sanctus
Iohannes: si cor nostrum nos non reprehendat, fiduciam
habemus ad deum et quaecumque petierimus accipiemus
ab eo. hoc enim uidetur isto loco ammonuisse, ne cor
nostrum nos in ipsa oratione et petitione reprehendat, hoc est
ne forte cum coeperimus dicere: dimitte nobis; sicut et
nos dimittimus, compungamur non facere quod dicimus aut
etiam non audeamus dicere quod non facimus et fiduciam
petendi amittamus.