De Natura et Gratia (6-10)

Hoc si secundum scripturas sapiamus, non cogimur
contra christianam gratiam disputare et ea dicere, quibus demonstrare
conemur naturam humanam neque in paruulis medico
indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam, si
uelit, posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed in sapientia
uerbi, qua euacuatur crux Christi, non est ista sapientia
desursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne
amicis nostris, quorum fortissima et celerrima ingenia non in peruersum,
sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam.

Quanto igitur zelo accensus est libri huius, quem misistis,
conditor aduersus eos qui peccatis suis patrocinium de naturae [*] [*]
humanae infimitate perquirunt, tanto et multo ardentiore zelo
nos oportet accendi, ne enacuetur crux Christi. euacuatur autem,
si aliquo modo praeter illius sacramentum ad iustitiam uitamque
aeternam peruenire posse dicatur. quod in libro isto agitur, nolo
dicere ab sciente, ne illum qui eum scripsit ne Christianum quidem
habendum indicem, sed, quod magis credo. a nesciente, magnis
sane uiribus; sed eas sanas uolo, non quales frenetici habere
consuerunt.

Xam prius distinguit \'aliud esse quaerere au possit aliquid
esse, quod ad solam possibilitatem perquirunt, utrumne sit\'. hanc
distinctionem ueram esse nemo ambigit; consequens enim est, ut quod
est. esso potuerit, non est autem consequens, ut quod esse potest
etiam sit. quia enim dominus Lazarum suscitauit. sine dubio
potuit; quia uero ludam non suscitauit, numquid dicendum est:
\'non potuit\'? potuit ergo, sed noluit. nam si uoluisset, cadem etiam
hoc potestate fecisset, quia et filius quos uult uiuificat. sed hac
distinctione uera atque manifesta quo tendat et quid efficere
conetur aduertite. nos, inquit, de sola possibilitate tractamus; de
qua nisi quid certum constiterit, transgredi ad aliud grauissimum esse
atque extra ordinem ducimus. huc uersat multis modis et sermone
diuturno, ne quis cum aliud quam de non peccandi possibilitate
quaerere existimet. unde inter multa quibus id agit etiam hoc
dicit: idem iterum repeto: ego dico posse esse hominem sine peccato.
tu quid dicis? non posse esse hominem sine peccato. neque ego dico.
inquit, hominem esse sine peccato neque tu dicis non esse hominem
sine peccato; de posse et non posse, non de esse et non esse contendimus.
deinde nonnulla corumquae aduersus eos scripturis proferri solent
ad istam quaestionem non pertinere, in qua quaeritur possitne an [*] [*]

non possit homo esse sine peccato, ita commemorat: nam nullus,
inquit, mundus est a sorde, et: non est homo qui non
peccet, et: non est iustus in terra, et: non est
qui I a ci at b onu m, et cetera his similia, inquit, ad non esse,
non ad non posse proficiunt. huiusmodi enim exemplis ostenditur.
quales homines quidam tempore aliquo fuerint, non quod aliud esse
non potuerint; unde et iure inueniuntur esse culpabiles. nam si idcirco
tales fuerunt, quia aliud esse non potuerunt, culpa carent.

Videte quid dixerit. ego autem dico paruulum natum
in eo loco, ubi ei non potuit per Christi baptismum subueniri,
morte praeuentum idcirco talem fuisse, id est sine lauacro regenerationis
exisse, quia esse aliud non potuit. absoluat ergo eum et
aperiat ci contra sententiam domini regnum caelorum; sed non eum
absoluit apostolus qui ait: per unum hominem peccatum
intrauit in mundum et per peccatum
mors et ita in omnes homines pertransiit, in
quo omnes peccauerunt. recte ergo ea damnatione,
quae per uniuersam massam currit, non admittitur in regnum
caelorum. quamuis Christianus non solum non fuerit, sed nec esse
potuerit.

Sed: non damnatur, inquiunt, quia in Adam peccasse
omnes non propter peccatum nascendi origine adtractum, sed propter
imitationem dictum est. si ergo ideo dicitur Adam auctor omnium
qui subsecuti sunt peccatorum, quia primus peccator in hominibus
fuit, cur non potius Abel quam Christus ponitur caput omnium
iustorum, quia primus in hominibus iustus fuit? sed de infante non
loquor; iuuenis uel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit
(\'Christi nomen audire. potuit fieri iustus per naturam et liberum [*] [*]
arbitrium au non potuit? si potuisse dicunt. occoquod est crucem
Christi euacuare \'sinc illa quemquam per naturalem legem et
uoluntatis arbitrium iustificari posse contendere\'. dicamus et hic:
ergo Christus gratis mortuus est; hoc enim omnes
possent, etiamsi mortuus ille non esset; et si iniusti essent, quia
uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi
gratia iustificari omnino non potuit, etiam istum, si audet, absoluat
secundum uerba sua, quia \'si idcirco talis fuit, quod aliud esse
non potuit, culpa caruit\'.