De Natura et Gratia (46-50)

Magna plane sententia conclusit hunc locum
cum ait: credamus igitur quod legimus et quod non legimus nefas
credamus astruere, quod de cunctis etiam dixisse sufficiat. contra
ego dico nec omne quod legimus credere nos debere propter illud.
quod ait apostolus: omnia legite, quae bona sunt
tenete, ut astruere aliquid etiam quod non legimus nefas non
esse. possumus enim aliquid bona fide testes astruere quod experti
sumus, etiam si forte non legimus. hic fortasse respondet: \'ego
cum hoc dicerem, de scripturis sanctis agebam\'. o utinam, non dico
aliud quam in illis litteris legit, nerum contra id quod legit nihil
uellet astruere! fideliter et oboedienter audiret quod scriptum est:
per unum hominem peccatum intrauit in
mundum o t per peccatum mors et ita in omnes
homines pertransiit, i n quo omnes peccauerunt
n t. et non infirmaret tanti medici gratiam, dum fateri non uult
naturam humanam esse uitiatam! o utinam sicut Christianus legeret
praetor Iesum Christum nullum esse nomen sub caelo, in quo oportet
saluos fieri nos, et non possibilitatem naturae humanae ita defenderet,
ut homo per liberum arbitrium etiam sine isto nomine saluus esse
posse credatur!

Sed putat fortasse ideo necessarium esse Christi nomen,
ut per eius euangelium discamus quemadmodum uiuere debeamus, [*] [*]
non etiam ut eius adiuuemur gratia, quo bene uiuamus. uel hinc
saltim confiteatur esse miserabiles tenebras in animo humano, qui
scit quemadmodum debeat leonem domare et nescit quemadmodum
uiuere. an et hoc ut sciat sufficit ei liberum arbitrium
lexque naturalis? haec est sapientia uerbi, qua euacuatur
crux Christi. sed qui dixit: perdam sapientiam sapientium,
quia ista crux non potest euacuari. profecto ista sapientia
per stultitiam praedicationis, qua credentes sanantur,
euertitur. si enim possibilitas naturalis per liberum arbitrium et ad
cognoscendum quomodo uiuere debeat et ad bene uiuendum sufficit
sibi, ergo Christus gratis mortuus est; ergo
euacuatum est scandalum crucis. cur non etiam
ego hic exclamem, immo exclamabo et istis increpitabo dolore
christiano: euacuati estis a Christo, qui in natura iustificamini.
a gratia excidistis! ignorantes enim dei iustitiam
et uestram nolentes constituere iustitiae dei non estis subiecti. sicut
enim finis legis, ita etiam naturae humanae uitiosae saluator
Christus est ad iustitiam omni credenti.

Quid autem sibi opposuit \'ab eis dici contra quos loquitur:
omnes enim peccauerunt\'? manifestum est quod
de his dicebat apostolus qui tunc erant, hoc est de Iudaeis et gentibus.
sed plane illud, quod commemoraui: per unum hominem
peccatum intrauit in mundum e t per peccatum
mors et ita in omnes homines pertransiit, in
quo omnes peccauerunt, et antiquos et recentiores et
nos et posteros nostros sententia ista conpleetitur. ponit etiam
illud testimonium, unde probet cum dicuntur \'omnes\' non semper
omnes omnino nullo praetermisso intellegi oportere. sicut p e r [*] [*]
unius inquit, delictum in omnes homines in condemnationem
sic et per unius iustitia m i n
omnes homines in iustifi icationem uitae, eum
per Christi, inquit, iustitiam non omnes, sed eos tantum, qui illi
oboedire uoluerunt et baptismi eius ablutione purgati sunt, sanctifieatos
esse non dubium sit. non plane isto testimonio probat quod
uult. nam sicut dictum est : sicut per unius delictum
in omnes hom ines in condemnationem. ut nullus
praetermitteretur, sic et in eo, quod dictum est: per un ius
iustitiam in omnes homines in iustificationem
uitae, nullus praetermissus est, 11011 quia omnes in eum
credunt et baptismo eius abluuntur, sed quia nemo iustificatur nisi
in eum credat et baptismo eius abluatur. itaque \'omnes\' dictum
est. ne aliquo modo alio praeter ipsum quisquam saluns fieri posse
credatur. sicut uno litterarum magistro in ciuitate constituto
rectissime dicimus: \'omnes iste hic litteras docet\', non quia omnes
ciues litteras discunt, sed quia nemo discit, nisi quem ille docuerit,
sic nemo iustificatur, nisi quem Christus iustificauerit.

Sed esto, inquit, consentiam quia omnes peccatores
fuissetestatur. dicit enim quid fuerint, non quod aliud esse non potuerint.
quamobrem et si omnes homines, inquit, peccatores possent probari.
definitioni tamen nostrae nequaquam id obesset, qui non tam quid
homines sint quam quid possint esse defendimus. hic recte facit aliquando
consentire, quoniam non iustificabitur in conspectu dei omnis
uiuens, non tamen ibi esse quaestionem, sed in ipsa non peccandi
possibilitate contendit, in qua nec nos aduersus cum certare opus
est. nam neque illud nimis curo, utrum fuerint hic aliqui uel sint
uel esse possint, qui perfectam, cui nihil addendum esset, habuerint [*] [*]
uel habeant uel habituri sint caritatem dei - ipsa est enim uerissima,
plenissima perfectissimaque iustitia —, quoniam id, quod uoluntate
hominis adiuta per dei gratiam fieri posse confiteor et defendo,
quando uel ubi uel in quo fiat nimium certare non debeo. neque
de ipsa possibilitate contendo, cum sanata et adiuta hominis uoluntate
possibilitas ipsa simul cum effectu in sanctis proueniat, dum
caritas dei, quantum plenissime natura nostra sana atque purgata
capere potest, diffunditur in cordibus nostris per spiritum sanctum,
qui datus est nobis. melius itaque dei causa agitur — quam se
iste agendo dicit defensare naturam —, cum et creator et saluator
agnoscitur quam cum defensa uelut sana uiribusque integris creatura
opitulatio salnatoris inanitur.

Verum est autem quod ait, \'quod deus tam bonus
quam iustus talem hominem fecerit, qui peccati malo carere sufficeret,
sed si uoluisset\'. quis enim eum nescit sanum et inculpabilem
factum et libero arbitrio atque ad iuste uiuendum potestate libera
constitutum ? sed nunc de illo agitur, quem semiuiuum latrones in
uia reliquerunt, qui grauibus saucius confossusque uulneribus non
ita potest ad iustitiae culmen ascendere, sicut potuit inde descendere,
qui etiam si iam in stabulo est adhuc curatur. non igitur deus
inpossibilia iubet, sed iubendo admonet et facere quod possis et
petere quod non possis. iam nunc uideamus unde possit, unde non
possit. iste dicit: uoluntate non est, quod natura potest. ego dico:
\'uoluntate quidem non est homo iustus, si natura potest, sed medicina
poterit quod uitio non potest\'.