De Natura et Gratia (36-40)

Ita enim quod ci placet dabit nobis. si quod ci
displicet in nobis. displiceat et nobis. auertet. sicut scriptum est.
semitas nostras a uia sua et nostram faciet esse quae sua est, quoniam
ab ipso praebetur credentibus in eum et sperantibus in eum ut
ipse faciat. ipsa est enim uia iusta. quam ignorantes qui
zelumdei habent, sed non secun d um sc i entiam,
et suam uolentes constituere iustitiae
dei non sunt subieeti. finis enim legis
(\'Christus ad iustitiam omni credenti, qui dixit:
ego sum u i a. in qua iam ambulantes tamen terruit
uox diuina, ne quasi de propriis in ea uiribus extollantur. uam
quibus propter hoc ait apostolus: cum timore et tremore
uestram ipsorum salute operamini; deus
enim est qui operatur in uobis et uelle et
operari pro bona uoluntate, eis propter hoc ipsum [*] [*] [*]
dicit etiam psalmus: seruite domino in timore et
exultate cum tremore. adprehendite disciplin
a m, ne quando irascatur dominus et pereatis
de uia iusta, cum exarserit in breui ira eius
super uos. non ait \'ne quando irascatur dominus\' et non \'uobis
ostendat uiam iustam\' aut \'non uos introducat in uiam iustam\',
sed iam illic ambulantes sic terrere potuit, ut diceret: ne pereatis
de uia iusta. unde, nisi quia superbia, quod totiens
dixi et saepe dicendum est, etiam in ipsis recte factis cauenda est,
id est in ipsa uia iusta, ne homo, dum quod dei est deputat suum,
amittat quod dei est et redeat ad suum? ideo quo psalmus ipse
concluditur faciamus: beati omues qui confidunt in
e u m, utique ut ipse faciat, ipse ostendat uiam suam, cui dicitur:
ostende nobis, domine, misericordiam tuam;
ipse det salutem, ut ambulare possimus, cui dicitur: et salutare
tuum, domine, da nobis; ipse in eadem uia deducat,
cui dicitur: deduc m e, domine, in uia tua et ambulabo
in ueritate tua; ipse ad illa, quo uia ducit,
promissa perducat, cui dicitur: etenim illue manus tua
deducet me et perducet me dextera tua; ipse
ibi pascat recumbentes cum Abraham, Isaae et Iacob, de quo
dictum est: faciet eos recumbere et transibit et
ministrabit eis. non enim, cum ista commemoramus, arbitrium
noluntatis tollimus, sed dei gratiam praedicamus. cui enim
prosunt ista nisi nolenti, sed humiliter uolenti, non se de uoluntatis
uiribus, tamquam ad perfectionem iustitiae sola sufficiat, extollenti?

Absit autem ut ei dicamus, quod a quibusdam
contra se dici ait, \'conparari hominem deo, si absque peccato esse [*] [*]
asseratur\'; quasi uero angelus, qui absque peccato est, conparetur
deo. ego quidem hoe sentio, quia etiam cum fuerit in nobis tanta
iustitia, ut ci addi omnino nihil possit, non aequabitur creatura
creatori. si autem aliqui putant tantum nostrum futurum esse prorsusueetum.
ut in dei substantiam conuertamur et hoc efficiamur prorsus
quod ille est, uiderint quemadmodum astruant sententiam Suam;
mihi hoc fateor non esse persuasum.

Iam sane hoc multum faueo libri huius auctori,
quod aduersus eos qui dicunt: \'rationabile quidem uidetur esse
quod asseris, sed superbum est dici hominem absque peccato esse
posse\' ita respondet, ut omnino, si uerum est, nullo modo superbum
esse dicendum est. ait enim acutissime atque uerissime: in qua
magis parte humilitas collocanda est ? sine dubio falsitatis, si in ea quae
ueritatis probatur esse superbia est. ac per hoc placet illi et recte
placet, ut in parte ueritatis, non in parte falsitatis magis humilitas
collocetur. ex quo est consequens, ut ille, qui dixit: si dixerimus
quia peccatum non habemus, nos ipsos
decipimus et ueritas in nobis non e s t, uerum
dixisse minime dubitetur, nc causa humilitatis hoc falsum dixisse
uideatur. propterea enim addidit: et ueritas in nobis non
est, cum forte sufficeret dicere: nos ipsos decipimus,
nisi adtenderet quosdam putare posse ideo dictum \'nos ipsos decipimus\',
quia etiam de uero bono qui se laudat extollitur. addendo
itaque \'et ueritas in nobis non est\' manifeste ostendit, sicut etiam
huic rectissime placet, hoc omnino uerum non esse: si dixerimus
quia pecatum non habemus, ne humilitas constituta
in parte falsitatis perdat praemium ueritatis.

Porro autem quod dei causam sibi agere uidetur defendendo
naturam, non adtendit, quod eandem naturam sanam esse dicendo
medici repellit misericordiam. ipse est autem creator eius qui [*] [*]

saluator eius. non ergo debemus sic laudare creatorem, ut cogamur,
immo uere conuincamur dicere superfluum saluatorem. naturam
itaque hominis dignis laudibus honoremus casque laudes ad creatoris
gloriam referamus; sed quia nos creauit, ita simus grati, ut
non simus, quia sanat, ingrati. uitia sane nostra, quae sanat, non
diuino operi, sed humanae uoluntati iustaeque illius uindictae tribuamus;
sed ut in nostra potestate fuisse ne acciderent confitemur,
ita ut sanentur in illius magis esse misericordia quam in nostra
potestate fateamur. hanc iste misericordiam et medicinale saluatoris
auxilium tantum in hoc ponit, \'ut ignoscat commissa praeterita,
non ut adiuuet ad futura uitanda\'. hic perniciosissime fallitur;
hic etsi nesciens prohibet nos uigilare et orare ne intremus in temptationem,
cum hoc ne nobis accidat in nostra tantum potestate esse
contendit.

\'Quorundam\' sane \'exempha, quos peccasse legimus\',
non\'ideo scripta\' dicit, qui sanum sapit, \'ut ad desperationem
nou peccandi ualeant et securitatem peccandi nobis quodammodo
praebere uideantur\'. sed ut disceremus uel paenitendi humilitatem
uel etiam in talibus lapsibus 11011 desperandam salutem. quidam
enim in peccata prolapsi desperatione plus pereunt nec solum paenitendi
neglegunt medicinam, sed ad explenda inhonesta et nefaria
desideria serui libidinum et sceleratarum cupiditatum fiunt; quasi
perdant, si non fecerint quod instigat libido, cum eos iam maneat
certa damnatio. aduersus hunc morbum nimium periculosum et
exitiabilem ualet commemoratio peccatorum etiam in quae iusti
sanctique prolapsi sunt.