De Mendacio (34)

Nam quod alio loco scriptum est: noli uelle [*] [*]

mentiri omne mendacium, non ad hoc uolunt ualere, ut nullo
mendacio quisque mentiatur. itaque cum alius dixerit ex isto
scripturae testimonio usque adeo generaliter omne mendacium
esse detestandum, ut etiam, si quis mentiri uelit, etiamsi
non mentiatur, iam uoluntas ipsa damnanda sit, atque ad hoc
interpretetur, quod non dictum est: noli mentiri omne mendacium,
sed: noli uelle mentiri omne mendacium, ut
non solum mentiri, sed nec uelle mentiri quisque audeat ullo
mendacio, dicit alius:

immo quod ait: noli uelle mentiri
omne mendacium, de ore cordis exterminandum atque
alienandum esse mendacium uoluit, ut a quibusdam mendaciis
ore corporis abstinendum sit, sicut illa sunt maxime, quae
pertinent ad doctrinam religionis, a quibusdam uero non sit
ore corporis abstinendum, si maioris mali euitandi causa
exigit, ore autem cordis ab omni mendacio penitus abstinere
debeamus. ubi oportet intellegi quod dictum est: noli
uelle; uoluntas quippe ipsa quasi os cordis accipitur, ut
non pertineat ad os cordis, cum maius malum cauentes mentimur
inuiti. est et tertius intellectus, quo sic accipias: noli
omne, ut exceptis aliquibus mendaciis mentiri te sinat. tamquam
si diceret: noli uelle credere omni homini, non utique ut
nulli crederetur, moneret, sed ut non omnibus, aliquibus autem
crederetur. et id, quod sequitur: assiduitas enim eius
non proficiet ad bonum, ita sonat, quasi non a mendacio,
sed ab assiduo mendacio, id est a consuetudine atque amore
mentiendi prohibere uideatur. quo profecto delabatur, quisquis
uel omni mendacio putauerit abutendum — ita enim nec
illud cauebit, quod fit in doctrina pietatis et religionis: quo [*] [*]
sceleratius quid facile inuenias non inter omnia mendacia, sed
inter omnia peccata? — uel alicui mendacio, quamuis facili,
quamuis innoxio, nutum uoluntatis adcommodauerit, ut non
inuitus euadendi maioris mali causa, sed uolens libensque
mentiatur. ita cum tria sint, quae in hac sententia possint
intellegi, aut: omne mendacium non solum mentiri noli,
sed nec uelle mentiri, aut: noli uelle, sed uel inuitus mentire,
cum fugiendum est aliquid grauius, aut: noli omne, ut exceptis
aliquibus mendaciis cetera permittantur, unum hic pro
his, quibus mentiri numquam placet, duo pro illis, qui aliquando
putant esse mentiendum, inueniuntur. sed tamen quod
sequitur: assiduitas enim eius non proficiet ad bonum,
nescio utrum possit primae harum trium sententiae
suffragari; nisi forte ita ut perfectorum praeceptum sit omnino
numquam non solum mentiri, sed uel uelle mentiri, assiduitas
uero mentiendi nec proficientibus permittatur. tamquam si,
cum praeciperetur numquam prorsus non solum mentiendum,
sed nec uoluntatem habendam esse mentiendi, contradiceretur
exemplis, quod aliqua sunt etiam magna auctoritate adprobata
mendacia, responderetur autem illa quidem esse proficientium.
quae habent secundum hanc uitam qualecumque officium
misericordiae, sed usque adeo esse omne mendacium malum
et perfectis atque spiritalibus animis omni modo fugiendum,.
ut nec ipsis proficientibus assiduitas eius permittenda sit.
dictum est enim iam de obstetricibus Aegyptiis, quod de indole
ad melius proficiendi mentientes adprobatae sunt, quia nonnullus
gradus est ad diligendam ueram ac sempiternam salutem,
cum quisque misericorditer etiam pro alicuius quamuis
mortali salute mentitur. [*] [*]