De Mendacio (24)

Sed uenitur aliquando ad huius modi articulum, ut
non interrogemur, ubi sit ille qui quaeritur, neque cogamur,
ut eum prodamus, si sic occultatus est, ut inueniri facile nisi
proditus nequeat, sed quaeritur a nobis, utrum illo loco sit
an non sit. ubi si eum esse scimus, tacendo eum prodimus
uel etiam dicendo nequaquam nos esse dicturos, utrum ibi
sit, an non sit; ex hoc enim colligit ille, qui quaerit, ibi eum
esse; ubi si non esset, nihil aliud ab eo, qui mentiri nollet
nec hominem prodere, nisi eum non ibi esse responderetur.
ita per nostram uel taciturnitatem uel talia uerba homo proditur,
ut intret qui quaerit, si potestatem habet et inuenit
eum: qui tamen ab eius inuentione mendacio nostro posset [*] [*]

auerti. quapropter si nescis ubi sit, nulla est causa occultandae
ueritatis, sed te nescire fatendum est. si autem scis ubi sit, siue
ibi sit, ubi quaeritur, siue alibi, non est dicendum, cum quaesitum
fuerit, utrum ibi sit an non sit: non dico quod quaeris.
sed dicendum: scio, ubi sit, sed numquam monstrabo. nam si
de uno loco non respondeas et te non esse proditurum fatearis.
tale est, ac si eundem locum digito ostendas; monetur enim
certa suspicio. si autem primo fatearis te scire ubi sit, sed non
dicere, potest fortasse ab illo loco inquisitor auerti et tibi iam
incumbere, ut ubi est a te prodatur. pro qua fide atque humanitate
quidquid fortiter tuleris, non solum non culpabile, sed
etiam laudabile iudicatur, exceptis dumtaxat his, quae si passus
fuerit homo, non fortiter, sed inpudice ac turpiter pati dicitur.
hoc est enim ultimum mendacium, de quo diligentius tractandum
est.