De Gratia Christi (46-50)

Hoc ergo pro meo captu intellegere potui in
Pelagii scriptis, quando nominat gratiam. uidetis autem, quod
qui ista sentiunt ignorantes dei iustitiam suam uolunt
constituere et longe ab illa sunt, quae nobis ex deo est,
non ex nobis, quam in scripturis, maxime sanctis canonicis,
aduertere atque agnoscere debuerunt. sed quia eas secundum
suum sensum legunt. profecto in illis nec aperta contuentur.
utinam ergo saltem in catholicorum uirorum scriptis, a quibus
eas recte intellectas esse non dubitant, quid sit de adiutorio
diuinae gratiae sentiendum non neglegenter attenderent nec
suae sententiae amore nimio praeterirent! nam iste ipse Pelagius
in illo ipso recenti opusculo suo, cuius se commemoratione
defendit, id est in tertio libro pro libero arbitrio, sanctum
Ambrosium quemadmodum laudet accipite.

\'Beatus\', inquit, \'Ambrosius episcopus, in cuius
praecipue libris Romana elucet fides, qui scriptorum inter
Latinos flos quidam speciosus enituit, cuius fidem et purissimum
in scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est [*] [*]
reprehendere\'. ecce qualibus et quantis praedicat laudibus
quamlibet sanctum et doctum uirum, nequaquam tamen auctoritati
scripturae canonicae comparandum. quem propterea sic
iste commendat, quia uidetur sibi in quodam loco librorum
eius eo teste uti, quo probet hominem posse esse sine peccato.
unde nunc non agitur, sed agitur de auxilio gratiae, quo ad
non peccandum adiuuamur iusteque uiuendum.

Audiat ergo illum uenerabilem antistitem
dicentem et docentem in secundo libro expositionis euangelii
secundum Lucam cooperari dominum etiam uoluntatibus nostris.
\'uides utique\', inquit, \'quia ubique domini uirtus studiis cooperatur
humanis, ut nemo possit aedificare sine domino, nemo custodire
sine domino, nemo quicquam incipere sine domino. et
ideo iuxta apostolum siue manducatis siue bibitis, omnia
in dei gloriam facite\'. uidetis quemadmodum sanctus Ambrosius
etiam illud quod solent homines dicere \'nos incipimus
et deus perficit\' his uerbis abstulit dicens neminem quicquam
uel incipere sine deo. item in sexto libro eiusdem operis, cum
de duobus illis unius feneratoris debitoribus ageret, \'secundum
homines\', inquit, \'plus fortasse offendit, qui plus debuerat; sed
per misericordiam domini causa mutatur, ut amplius diligat
qui amplius debuit, si tamen gratiam consequatur\'. ecce apertissime
praedicat catholicus doctor etiam ipsam dilectionem,
qua quisque amplius diligit, ad beneficium gratiae pertinere.

Ipsam denique paenitentiam, quam procul
dubio uoluntas agit, domini misericordia et adiutorio fieri ut [*] [*]
agatur, in nono eiusdem operis libro beatus dicit Ambrosius
ita loquens: \'bonae lacrimae, quae culpam lauant. denique
quos Iesus respicit, plorant. negauit primo Petrus et non fleuit,
quia non respexerat dominus; negauit secundo, non fleuit,
quia adhuc non respexerat dominus; negauit et tertio, respexit
Iesus, et ille amarissime fleuit\'. legant isti euangelium et
uideant dominum Iesum tunc intus fuisse, cum a sacerdotum
principibus audiretur, apostolum uero Petrum foris et deorsum
in atrio cum seruis ad focum nunc sedentem, nunc stantem,
sicut ueracissima et concordissima euangelistarum narratione
monstratur. unde non potest dici, quod corporalibus oculis
eum dominus uisibiliter admonendo respexerit. et ideo quod
ibi scriptum est: respexit eum dominus, intus actum est,
in mente actum est, in uoluntate actum est. misericordia
dominus latenter subuenit, cor tetigit, memoriam reuocauit,
interiorem gratia sua uisitauit Petrum, interioris hominis usque
ad exteriores lacrimas mouit et produxit affectum. ecce quemadmodum
deus adiuuando adest uoluntatibus et actionibus nostris!
ecce quemadmodum et uelle et operari operatur in nobis!

Item in eodem libro idem sanctus Ambrosius \'nam si
Petrus\', inquit, \'lapsus est, qui dixit: et si alii scandalizati
fuerint, ego non scandalizabor, quis alius iure de se
praesumat? denique Dauid quia dixerat: ego dixi in mea
abundantia: non mouebor in aeternum, suam sibi iactantiam
obfuisse profitetur dicens: auertisti faciem tuam et
factus sum conturbatus\'. audiat iste tantum uirum docentem, [*] [*] [*] [*]

imitetur credentem, cuius doctrinam fidemque laudauit; audiat
humiliter imitetur fideliter; non de se pertinaciter praesumat,
ne pereat. quid in eo pelago uult mergi Pelagius, unde per
petram liberatus est Petrus? \'