De Fide et Operibus (31-35)

Quae cum ita sint, quando tales ad baptismum
non admittimus, non ante tempus zizania conamur euellere, [*] [*]
sed nolumus insuper, sicut diabolus, zizania seminare; nec ad
Christum uolentes uenire prohibemus, sed eos ad Christum
uenire nolle ipsa sua professione conuincimus; nec Christo
uetamus credere, sed demonstramus eos Christo nolle credere,
qui uel adulterium dicunt non esse, quod ille adulterium dicit
esse, uel credunt adulteros eius membra posse esse, quos per
apostolum dicit regnum dei non possidere etsanaedoctrinae
aduersari, quae est secundum euangelium gloriae
beati dei. unde non sunt isti inter eos deputandi, qui ad
conuiuium nuptiarum uenerunt, sed inter eos, qui uenire
noluerunt. cum enim ipsi doctrinae Christi audent apertissime
contradicere et sancto aduersari euangelio, non uenientes
repelluntur, sed uenire contemnunt. qui autem saeculo saltem
uerbis, etiamsi non factis, renuntiant, ueniunt quidem et inter
triticum seminantur et in aream congeruntur et ouibus adgregantur
et retia subeunt et conuiuantibus admiscentur, sed
intus, siue lateant siue pareant, tunc erit ratio tolerandi, si
potestas nulla est corrigendi, nec debet esse praesumptio
separandi. absit autem, ut sic intellegamus, quod scriptum
est, ad conuiuium nuptiarum adductos, quos inuenerunt;
bonos et malos, ut eos adduxisse credantur, qui se malos
perseueraturos professi sunt. alioquin ipsi serui patris familias
zizania seminarunt falsumque erit illud: inimicus autem
qui ea seminauit, diabolus est. sed quia hoc falsum
esse non potest, adduxerunt serui bonos et malos, siue [*] [*]
qui laterent siue qui iam adducti et intromissi adparerent;
siue bonos et malos dictum est secundum quandam humanam
conuersationem, in qua etiam hi, qui nondum crediderunt,
uel laudari uel uituperari solent. unde est etiam et illud, quod
dominus monet discipulos, quos ad euangelium praedicandum
primitus mittit, ut in quamcumque uenerint ciuitatem,
quaerant, quis illic dignus sit, ut apud eum habitent.
donec inde proficiscantur. profecto ille dignus quis erit, nisi
qui existimatione ciuium suorum bonus habebitur? et quis
indignus, nisi qui eis malus innotuerit? ex hoc utroque genere
ueniunt ad Christi fidem et sic adducuntur boni et mali, quia
et illi mali a mortuis operibus paenitentiam non recusant. si
autem recusant, non intrare cupientes repelluntur, sed ab
introitu ipsi aperta contradictione discedunt.

Erit ergo et seruus ille securus nec inter pigros damnabitur,
quod dominicum talentum noluerit erogare, quandoquidem
illi noluerunt quod erogabat accipere. propter illos enim haec
similitudo proposita est, qui nolunt suscipere in ecclesia
dispensatoris officium, desidiosam praetendentes excusationem,
nolle se rationem reddere de peccatis alienis, qui audiunt 1
et non faciunt, id est accipiunt et non reddunt. cum uero
dispensator fidelis et diligens in erogando paratissimus et
lucrorum dominicorum auidissimus dicit adultero: \'noli esse
adulter, si uis baptizari; crede Christo, qui hoc quod facis
dicit esse adulterium, si uis baptizari; noli esse membrum [*] [*]

meretricis, si uis fieri membrum Christi\', ille autem respondet:
\'non oboedio, non facio\\ ipse non uult ueram pecuniam dominicam
accipere, sed suam potius adulterinam uult thesauris
dominicis inportare. si autem se facturum profiteretur nec
faceret nec postea quolibet modo corrigi posset, inueniretur.
quid de illo fieret, ne aliis inutilis esset, si sibi utilis esse
non posset, ut, si intra retia domini bona malus piscis esset,
non tamen pisces domini sui malis retibus inretiret, hoc est,
ut, si haberet in ecclesia uitam malam, non tamen illic institueret
doctrinam malam. cum enim tales facta sua talia
defendunt uel in eis se perseueraturos apertissime profitentes
admittuntur ad baptismum, nihil uidetur aliud praedicari, nisi
fornicatores et adulteros etiam usque in uitae huius finem in
ea nequitia permanentes regnum dei possessuros et merito
fidei, quae sine operibus mortua est, ad uitam aeternam
salutemque uenturos. haec sunt mala retia, quae cauere debent
praecipue piscatores: si tamen illa euangelica similitudine
piscatores episcopi uel inferioris ordinis ecclesiarum praepositi
intellegendi sunt, quia dictum est: uenit, et faciam uos
piscatores hominum. retibus enim bonis capi possunt
pisces et mali et boni; retibus autem malis capi non possunt
pisces boni, quoniam in bona doctrina et bonus potest esse,
qui audit et facit, et malus, qui audit et non facit; in doctrina [*] [*]
uero mala et qui eam ueram putat, quamuis ei non obtemperet,
malus est et qui obtemperat, peior est.

Illud sane mirabile est, quod fratres, qui aliter
sapiunt, cum debeant ab ista uel noua uel uetere, perniciosa
tamen opinione discedere, ipsi insuper dicunt nouam esse
doctrinam, qua nequissimi homines in suis flagitiis se perseueraturos
in propatulo profitentes non admittuntur ad baptismum:
quasi nescio ubi peregrinentur, quando meretrices et
histriones et quilibet alii publicae turpitudinis professores
nisi solutis aut disruptis talibus uinculis ad christiana sacramenta
non permittuntur accedere, qui utique secundum istorum
sententiam omnes admitterentur, nisi antiquum et robustum
morem sancta ecclesia retineret, ex illa scilicet liquidissima
ueritate uenientem, qua certum habet, quoniam qui talia
agunt, regnum dei non possidebunt, et nisi egerint
ab his mortuis operibus paenitentiam, accedere ad baptismum
non sinuntur; si autem subrepserint, nisi uel postea mutati
egerint, salui esse non possunt. sed ebriosi, auari, maledici et
si qua alia uitia damnabilia apertis factis conuinci redarguique
non possunt, praeceptis tamen et catechismis ualidissime
flagellantnr atque omnes tales mutata in melius uoluntate ad
baptismum uidentur accedere. sed si forte adulteros, quos
non lex humana, sed diuina condemnat, id est qui alienas [*] [*]
uxores tamquam suas habent uel feminae [quae] alienos maritos,
alicubi neglegentius admitti solere aduerterunt, ex illis rectis
debent conari ista corrigere, hoc est, ut etiam isti non admittantur,
non ex his prauis illa recta deprauare, ut neque de
morum correctione catechizandos esse censeant conpetentes et
consequenter omnes etiam illarum publicarum turpitudinum
et scelerum professores, hoc est meretrices, lenones, gladiatores
ac si quid huius modi est, etiam in illis malis permanentes
admitti oportere arbitrentur. omnia quippe illa, quae apostolus
enumerat, concludens, quoniam qui talia agunt, regnum
dei non possidebunt, qui uehementius agunt, manifesta
sibi congruenter increpant et resistentes atque in eis se
permansuros profitentes ad accipiendum baptismum non admittunt.

Qui autem opinantur cetera elemosynis facile
conpensari, tria tamen mortifera esse non dubitant et excommunicationibus
punienda, donec paenitentia humiliore sanentur,
inpudicitiam, idololatriam, homicidium. neque nunc opus est
quaerere, qualis sit eorum ista sententia et utrum corrigenda
an adprobanda, ne opus susceptum mittamus in longum propter
eam quaestionem, quae huic absoluendo minime necessaria est.
sufficit enim, quia si omnia non sunt admittenda ad baptismi
sacramentum, inter haec omnia est adulterium; si autem tria [*] [*]
illa sola excipienda sunt, etiam in his tribus est adulterium,
unde ista disputatio nata est.

Sed quoniam malorum christianorum mores, qui fuerunt
antea etiam pessimi, habuisse non uidentur hoc malum,
ut alienas uxores ducerent uiri aut alienis uiris feminae
nuberent, inde fortasse apud quasdam ecclesias neglegentia
ista subrepsit, ut in catechismis conpetentium nec quaererentur
nec percuterentur haec uitia, atque inde factum est, ut
inciperent defendi: quae tamen adhuc in baptizatis rara sunt,
si ea nos neglegendo non densa faciamus. talem quippe in
quibusdam neglegentiam, in aliis inperitiam, in aliis ignorantiam
probabiliter dominus somni nomine significasse intellegitur,
ubi ait: cum autem dormirent homines, uenit
inimicus et superseminauit zizania. hinc autem
existimandum est non ea primum adparuisse in moribus
quamuis malorum christianorum, quoniam beatus Cyprianus
in epistula de lapsis, cum deplorando et arguendo multa
commemoraret, quibus merito dicit indignationem dei fuisse
commotam, ut intolerabili persecutione ecclesiam suam sineret
flagellari, haec ibi omnino non nominat, cum etiam illud non
taceat et ad eosdem mores malos pertinere confirmet, iungere
cum infidelibus uinculum matrimonii nihil aliud esse asserens
quam prostituere gentilibus membra Christi: quae nostris
temporibus iam non putantur esse peccata, quoniam reuera
in nouo testamento nihil inde praeceptum est et ideo aut [*] [*]

licere creditum est aut uelut dubium derelictum. sicut etiam
illud ambiguum est, utrum Herodes mortui duxerit an uiui
fratris uxorem, et ideo non ita claret, quid Iohannes ei non
licere dicebat. de concubina quoque, si professa fuerit nullum
se alium cognituram, etiamsi ab illo cui subdita est dimittatur,.
merito dubitatur, utrum ad percipiendum baptismum non
debeat admitti. quisquis etiam uxorem in adulterio deprehensam
dimiserit et aliam duxerit, non uidetur aequandus eis, qui
excepta causa adulterii dimittunt et ducunt; et in ipsis
diuinis sententiis ita obscurum est, utrum et iste, cui quidem
sine dubio adulteram licet dimittere, adulter tamen habeatur,
si alteram duxerit, ut, quantum existimo, uenialiter ibi quisque
fallatur. quamobrem quae manifesta sunt inpudicitiae crimina,
omni modo a baptismo prohibenda sunt, nisi mutatione uoluntatis
et paenitentia corrigantur; quae autem dubia, omni modo
conandum est, ne fiant tales coniunctiones. quid enim opus
est in tantum discrimen ambiguitatis caput mittere? si autem
factae fuerint, nescio utrum hi, qui fecerint, similiter ad
baptismum non debere uideantur admitti.