De Consensu Evangelistarum (2.47-2.51)

Quamquam etiam illud possit occurrere, in aliqua excelsiore
parte montis primo cum solis discipulis dominum fuisse, quando [*] [*] [*]

ex eis illos duodecim elegit, deinde cum eis descendisse, non
de monte, sed de ipsa montis celsitudine in campestrem
locum, id est in aliquam aequalitatem, quae in latere montis
erat et multas turbas capere poterat, adque ibi stetisse,
donec ad eum turbae congregarentur, ac postea cum sedisset,
accessisse propinquius discipulos eius adque ita illis ceterisque
turbis praesentibus unum habuisse sermonem, quem
Mattheus Lucasque narrarunt diuerso narrandi modo, sed
eadem ueritate rerum et sententiarum, quas ambo dixerunt.
iam enim praemonuimus, quod et nullo praemonente unicuique
sponte uidendum fuit, si quis praetermittat aliquid quod alius
dicat, non esse contrarium, nec si alius alio modo aliquid
dicat, dum eadem rerum sententiarumque ueritas explicetur,
ut quod Mattheus ait cum autem descendisset de
monte, simul etiam de illo campestri loco, qui in latere
montis esse potuit, intellegatur. deinde Mattheus de leproso
mundato narrat, quod etiam Marcus et Lucas similiter.

XX. Post haec Mattheus sequitur et dicit: [*] cum autem
introisset Capharnaum, accessit ad illum centurio
rogans eum [*] et dicens: domine, puer meus iacet in
domo paralyticus et male torquetur, et cetera usque
ad eum locum, ubi ait: et sanatus est puer ex hora [*] [*]

illa. hoc de puero centurionis etiam Lucas commemorat,
non sicut iste post leprosum mundatum, quem ille postea
recordatus commemorauit, sed post finem illius prolixioris
sermonis, quod ita coniungit: [*] cum autem implesset
omnia uerba sua in aures plebis, intrauit Capharnaum.
[*] centurionis autem cuiusdam seruus male
habens erat moriturus, qui illi erat pretiosus, et
cetera usque in eum locum, quo sanatus est. hic intellegendum
est, cum implesset quidem omnia uerba sua in aures
plebis, intrasse Christum Capharnaum, hoc est, quia non,
antequam haec uerba terminasset, intrauit, sed non esse expressum,
post quantum temporis interuallum, cum istos sermones-.
mones terminasset, intrauerit Capharnaum. ipso quippe interuallo
leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus
interponit, iste autem postea recordatur.

Iam ergo uideamus, utrum sibi de hoc seruo centurionis
Mattheus Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: [*] accessit
ad eum centurio rogans eum [*] et dicens: puer
meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare
quod ait Lucas: [*] et cum audisset de Iesu, misit ad
eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret
et saluaret seruum eius. [*] at illi cum uenissent ad
Iesum, rogabant eum sollicite dicentes ei: quia
dignus est, ut hoc illi praestes; [*] diligit enim [*] [*]

gentem nostram et synagogam ipse aedificauit
nobis. [*] Iesus autem ibat cum illis. et cum iam non
longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos
dicens: domine, noli uexari; non enim dignus sum,
ut sub tectum meum intres, [*] propter quod et me
ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad
te; sed dic uerbo et sanabitur puer meus. si enim
hoc ita gestum est, quomodo erit uerum quod Mattheus narrat
accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit,
sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus
Mattheum non omni modo deseruisse usitatum morem
loquendi? non solum enim dicere solemus accessisse aliquid,
etiam antequam perueniat illuc quo dicitur accessisse — unde
etiam dicimus \'parum accessit\' uel \'multum accessit* eo quo
appetit peruenire —, uerum etiam ipsam peruentionem, cuius
adipiscendi causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi
eum ad quem peruenit non uideat ille qui peruenit, cum per
amicum peruenit ad aliquem, cuius ei fauor est necessarius.
quod ita tenuit consuetudo, ut iam etiam uulgo peruentores
appellentur qui potentium quorumlibet tamquam inaccessibiles
animos per conuenientium personarum interpositionem ambitionis [*] [*]
arte pertingunt. si ergo ipsa peruentio usitate dicitur per alios
fieri, quanto magis accessus per alios fieri potest, qui plerumque
infra peruentionem remanet, quando potuerit quisque
plurimum quidem accedere, sed tamen non potuerit peruenire!
non ergo absurde Mattheus etiam quod uulgo possit intellegi
per alios facto accessu centurionis ad dominum conpendio
dicere uoluit accessit ad eum centurio.

Yerum tamen non neglegenter intuenda est etiam sancti
euangelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam
scriptum eat in psalmo: accedite ad eum et inluminamini.
proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad
Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam
fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum
dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba
sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum
gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum
eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit.
sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur,
quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis tamen tetigit
dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim
haec, quo magis credidit, eo magis tetigit dominum, ita et
centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad dominum.
iam cetera in hoc capitulo quae alter dicit et alter [*] [*]

praetermittit superfluo pertractantur, cum ex illa regula primitus
commendata nihil inueniantur habere contrarium.

XXI. Sequitur Mattheus et dicit: [*] et cum uemsset
Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem
et febricitantem. [*] et tetigit manum eius, et dimisit
eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc
quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit
Mattheus. non enim post quod narratur, post hoc etiam
factum necesse est intellegatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse
intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat,
antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post
sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, uidetur
interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru
Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem
prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum
in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco
ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit
siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non
aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia
enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res
cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius
posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, [*] [*]

sed ut datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum
eo se ordine credidit debuisse narrare, quo uoluisset
deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggerere
in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit,
nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicae.