De Conjugiis Adulterinis (1.12)

Verba uero, quae ipse posuisti, unde tibi uisum
est non moechari eum, qui propter causam fornicationis uxorem
dimiserit et aliam duxerit, obscure quidem posita sunt.
unde non miror in eis intellegendis laborare lectorem; sed
non sunt in eo sermone domini, qui tunc a me tractabatur,
quando illa conscripsi, quae cum legeres te mouerunt. alibi
quippe idem Matthaeus ea dominum dixisse narrauit, non cum
illum prolixum faceret in monte sermonem, sed cum interrogatus
esset a pharisaeis, utrum liceret ex quacumque causa dimittere
uxorem. sed quod minus intellegitur apud Matthaeum, apud alios
euangelistas intellegi potest. quapropter cum legerimus in euangeliosecundumMatthaeum:quicumque
dimiserit uxorem
nisi ob fornicationem, aut, quod magis in graeco legitur, [*] [*]
praeter causam fornicationis et aliam duxerit,
moechatur, non debemus continuo putare illum non moechari,
qui propter causam fornicationis dimiserit et aliam duxerit, sed
adhuc ambigere, donec euangelium secundum alios euangelistas,
a quibus hoc narratum est, consulamus. quid? si enim secundum
Matthaeum non quidem quod ad hanc rem pertinet
dictum est totum, sed ita pars dicta est, ut intellegeretur a
parte totum, quod tamquam explanantes Marcus et Lucas, ut
clareret plena sententia, totum dicere maluerunt? cum itaque
primum non dubitantes uerum esse, quod apud Matthaeum
legitur: quicumque dimiserit uxorem suam praeter
causam fornicationis et aliam duxerit, moechatur,
quaesierimus, utrum tantum iste moechetur ducendo alteram
uxorem, qui praeter causam fornicationis priorem dimiserit,
an omnis, qui dimissa uxore alteram duxerit, ut ibi sit etiam
ille qui fornicantem dimiserit, nonne secundum Marcum respondebitur
nobis: quid quaeritis, utrum ille sit moechus et
ille non sit? quicumque dimiserit uxorem suam et
aliam duxerit, adulterium committit. nonne etiam
secundum Lucam dicetur nobis: quid ambigitis, utrum ille,
qui propter causam fornicationis uxorem dimiserit et aliam
duxerit, non moechetur? omnis qui dimittit uxorem
suam et ducit alteram moechatur. ac per hoc, quoniam
fas non est, ut euangelistas quamuis diuersis uerbis de una
re loquentes ab uno sensu eademque sententia dissentire
dicamus, restat, ut Matthaeum intellegamus a parte totum
significare uoluisse, eandem tamen tenuisse sententiam, ut
dimittens uxorem et alteram ducens non quidam moechetur,
id est qui praeter fornicationem dimiserit, quidam uero non [*]
moechetur, id est qui propter fornicationem dimiserit, sed
omnis qui dimittit uxorem suam et ducit alteram, moechari
minime dubitetur.