De bono coniugali (27)

Illo itaque tempore, cum et lex dies patriarcharum
subsequens maledictum dixit, qui non excitaret semen [*] [*]
in Israhel, et qui poterat non promebat, sed tamen habebat;
ex quo autem uenit plenitudo temporis, ut diceretur:
qui potest capere, capiat, ex illo usque adhuc et
deinceps usque in finem qui habet operatur, qui operari noluerit,
non se habere mentiatur. ac per hoc ab eis, qui corrumpunt
bonos mores conloquiis malis, inani et uana uersutia
dicitur homini christiano continenti et nuptias recusanti: tu
ergo melior quam Abraham? quod ille cum audierit, non
perturbetur nec audeat dicere: melior, nec a proposito dela
batur — illud enim non uere dicit, hoc non recte facit - sed
dicat: ego quidem non sum melior quam Abraham, sed melior
est castitas celibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham
unam habebat in usu, ambas in habitu. caste quippe coniugaliter
uixit; esse autem castus sine coniugio potuit, sed tunc
non oportuit. ego uero facilius non utor nuptiis, quibus est
usus Abraham, quam sic utor nuptiis, quemadmodum est usus
Abraham; et ideo melior sum illis, qui per animi incontinentiam
non possunt quod ego, non illis, qui propter temporis
differentiam non fecerunt quod ego. quod enim ego nunc ago,
melius illi egissent, si tunc agendum esset; quod autem illi
egerunt, sic ego non agerem, et si nunc agendum esset. aut
si talem se iste sentit et nouit, ut salua et permanente in
habitu animi sui uirtute continentiae, si ad usum nuptiarum [*] [*]
ex aliquo religionis officio descendisset, talis maritus et talis
pater esset. qualis fuit Abraham, audeat plane respondere illi
captioso interrogatori et dicere: non sum quidem melior quam
Abraham, in hoc dumtaxat genere continentiae, qua ille non
carebat, etsi non apparebat; sed sum talis non aliud habens,
sed aliud agens. dicat plane ista, quia et si uoluerit gloriari,
non erit insipiens; ueritatem enim dicit. si autem parcit, ne
quis eum existimet super id quod eum uidet aut audit aliquid
ex illo, auferat a persona sua nodum quaestionis et non de
homine, sed de re ipsa respondeat et dicat: qui tantum potest,
talis est, qualis fuit Abraham. potest autem fieri, ut minor
sit continentiae uirtus in animo eius, qui non utitur nuptiis
quibus est usus Abraham; sed tamen maior est, quam in
animo eius, qui propterea tenuit coniugii castitatem, quia non
potuit ampliorem. sic et femina innupta. quae cogitat ea
quae sunt domini, ut sit sancta et corpore et
spiritu, cum audierit inprudentem illum percontatorem
dicentem: tu ergo melior quam Sarra? respondeat: ego melior
sum, sed his, quae uirtute huius continentiae carent, quod
de Sarra non credo. fecit ergo illa cum ista uirtute, quod
illi tempori congruebat, a quo ego sum inmunis, ut in meo
etiam corpore appareat quod illa in animo conseruabat.