De Beata Vita (6-10)

Idibus Nouembribus mihi natalis dies erat. post tam tenue
prandium, ut ab eo nihil ingeniorum inpediretur, omnes, qui simul
non modo illo die sed cottidie conuiuabamur, in balneas ad
consedendum uocaui; nam is tempori aptus locus secretus
occurrerat. erant autem — non enim uereor eos singulari
benignitati tuae notos interim nominibus facere — in primis
nostra mater, cuius meriti credo esse omne, quod uiuo, Nauigius
frater meus, Trygetius et Licentius ciues et discipuli mei; nec
Lartidianum et Rusticum consobrinos meos, quamuis nullum uel
grammaticum passi sint. deesse uolui ipsumque eorum sensum
communem ad rem, quam moliebar, necessarium putaui. erat
etiam nobiscum aetate minimus omnium, sed cuius ingenium. si
amore non fallor, magnum quiddam pollicetur, Adeodatus filius
meus. quibus adtentis sic coepi.

Quid ergo anima? inquam; nullane habet alimenta propria?
an eius esca scientia uobis uidetur? — Plane, inquit mater, nulla re
alia credo ali animam quam intellectu rerum atque scientia. — De
qua sententia cum Trygetius dubium se ostenderet: Hodie, inquit
illa. tu ipse nonne docuisti, unde aut ubi anima pascatur? nam post
aliquantam prandii partem te dixisti aduertisse, quo uasculo uteremur,
quod alia nescio qua cogitasses, nec tamen ab ipsa ciborum
parte abstinueras manus atque morsus. ubi igitur erat animus tuus,
quo tempore illud te uescente non adtendebat? inde, mihi crede, et
talibus epulis animus pascitur, id est curis et cogitationibus suis,
si per eas aliquid percipere possit. — De qua re cum dubitanter
streperent: Nonne, inquam, conceditis hominum doctissimorum
animos multo esse quam inperitorum quasi in suo genere pleniores
atque maiores ? — Manifestum esse dixerunt. — Recte igitur dicimus
eorum animos, qui nullis disciplinis eruditi sunt nihilque bonarum
artium hauserunt, ieiunos et quasi famelicos esse. — Plenos,
inquit Trygetius, et illorum animos esse arbitror, sed uitiis atque
nequitia. — Ista ipsa est, inquam, mihi crede, quaedam sterilitas
et quasi fames animorum. nam quem ad modum corpus detracto
cibo plerumque morbis atque scabie repletur, quae in eo uitia indicant
famem, ita et illorum animi pleni sunt morbis, quibus sua ieiunia
confitentur. etenim ipsam nequitiam matrem omnium uitiorum
ex eo, quod nequicquam sit, id est ex eo, quod nihil sit, ueteres
dictam esse uoluerunt. cui uitio quae contraria uirtus est,
frugalitas nominatur. ut igitur haec a fruge, id est a fructu propter
quandam animorum fecunditatem, ita illa ab sterilitate, hoc est a
nihilo nequitia nominata est; nihil est enim omne, quod fluit, quod
soluitur, quod liquescit et quasi semper perit. ideo tales homines [*] [*]

Quae cum ita sint. arbitror die natali meo. quoniam duo
quaedam esse in homine conuenit inter nos, id est corpus atque
animam, non me prandium paulo lautius corporibus nostris solum
sed animis etiam exhibere debere. quod autem hoc sit prandium,
si esuritis, proferam. nam si uos inuitos et fastidientes alere conabor.
frustra operam insumam magisque uota facienda sunt. ut
tales epulas potius quam illas corporis desideretis. quod eueniet. si
sani animi uestri fuerint; aegri enim, sicut in morbis ipsius corporis
uidemus, cibos suos recusant et respuunt. — Omnes se uultu ipso
et consentiente uoce quidquid praeparassem iam sumere ac uorare
uelle dixerunt.

Atque ego rursus exordiens: Beatos nos esse uo-
lumus, inquam. — l\'ix hoc effuderam, occurrerunt una uoce consentientes.
— Uideturne uobis, inquam, beatus esse, qui quod uult
non habet? — Negauerunt. — Quid? omnis, qui quod uult habet.
beatus est? — Tum mater: Si bona, inquit, uelit et habeat, beatus
est, si autem mala uelit, quamuis habeat. miser est. — (\'Cui ego arridens
atque gestiens: Ipsam, inquam, prorsus, mater, arcem philosophiae
tenuisti. nam tibi procul dubio uerba defuerunt, ut non sicut
Tullius te modo panderes, cuius de hac sententia uerba ista sunt.
nam in Hortensio. quem de laude ac defensione philosophiae librum [*] [*]