De Beata Vita (31-35)

Postea, inquam, de uerbo quaeremus fortasse diligentius;
non enim hoc curandum est in conquisitione ueritatis. quamuis enim
Sallustius, lectissimus pensator uerborum, egestati opposuerit opulentiam,
tamen accipio istam plenitudinem. non enim nec hic grammaticorum
formidine liberabimur aut metuendum est, ne ab eis
castigemur, quod incuriose utimur uerbis, qui res suas nobis ad utendum
dederunt. - Ubi cum adrisissent: Ergo quia mentes uestras,
inquam, cum intenti estis in deum, uelut quaedam oracula non contemnere
statui, uideamus, quid sibi uelit hoc nomen; nam nullum
adcommodatius esse arbitror ueritati. plenitudo igitur et egestas
contraria sunt; at etiam hic similiter, ut in nequitia et frugalitate,
apparent illa duo, esse et non esse, et, si egestas est ipsa stultitia,
plenitudo erit sapientia. merito etiam uirtutum omnium matrem
multi frugalitatem esse dixerunt. quibus consentiens Tullius etiam
in populari oratione ait: ut uolet quisque accipiat;
ego tamen frugalitatem, id\' est modestiam et [*] [*]

Modestia utique dicta est a modo et a temperie temperantia.
ubi autem modus est atque temperies, nec plus est quicquam
nec minus. ipsa est igitur plenitudo, quam egestati contrariam posueramus,
multo melius, quam si abundantiam poneremus. in
abundantia enim intellegitur affluentia et quasi rei nimium exuberantis
effusio. quod cum euenit ultra quam satis est, etiam ibi
desideratur modus et res, quae nimia est, modo eget. ergo nec ab
ipsa redundantia egestas aliena est, a modo autem et plus et minus
aliena sunt. ipsam etiam opulentiam si discutias, inuenies eam nihil
aliud tenere quam modum. nam non nisi ab ope dicta est opulentia.
quomodo autem opitulatur, quod nimium est, cum incommodius
sit saepe quam parum ? quidquid igitur uel parum uel nimium est,
quia modo eget, obnoxium est egestati. modus ergo animi
sapientia est. etenim sapientia contraria stultitiae non negatur
et stultitia egestas, egestati autem contraria plenitudo: sapientia
igitur plenitudo. in plenitudine autem modus: modus igitur animo
in sapientia est. unde illud praeclarum est et non inmerito
diffamatum:
hoc primum in uita esse utile, ut ne quid nimis.

Dixeramus autem in exordio hodiernae disputationis nostrae,
quod, si inueniremus nihil esse aliud miseriam quam egestatem, eum
beatum esse fateremur, qui non egeret. est autem inuentum. ergo [*] [*] [*] [*]

Quae est autem dicenda sapientia nisi quae dei sapientia
est ? accepimus autem etiam auctoritate diuina dei filium nihil esse
aliud quam dei sapientiam, et est dei filius profecto deus. deum
habet igitur quisquis beatus est; quod omnibus nobis iam ante placuit,
cum hoc conuiuium ingressi sumus. sed quid putatis esse sapientiam
nisi ueritatem? etiam hoc enim dictum est: ego sum
ueritas. ueritas autem ut sit, fit per aliquem summum modum,
a quo procedit et in quem se perfecta conuertit. ipsi autem summo
modo nullus alius modus inponitur; si enim summus modus per summum
modum modus est, per se ipsum modus est. sed etiam summus
modus necesse est, ut uerus modus sit. ut igitur ueritas modo gignitur,
ita modus ueritate cognoscitur. neque igitur ueritas sine modo neque
modus sine ueritate umquam fuit. quis est dei filius? dictum est:
ueritas. quis est, qui non habet patrem? quis alius quam summus
modus? quisquis igitur ad summum modum per ueritatem uenerit, [*] [*]

Admonitio autem quaedam, quae nobiscum agit, ut deum
recordemur, ut eum quaeramus, ut eum pulso omni fastidio sitiamus,
de ipso ad nos fonte ueritatis emanat. hoc interioribus luminibus
nostris iubar sol ille secretus infundit. huius est uerum omne, quod
loquimur, etiam quando adhuc uel minus sanis uel repente apertis
oculis audacter conuerti et totum intueri trepidamus, nihilque aliud
etiam hoc apparet esse quam deum nulla degeneratione inpediente
perfectum. nam ibi totum atque omne perfectum est simulque est
omnipotentissimus deus. sed tamen quamdiu quaerimus, nondum
ipso fonte atque, ut illo uerbo utar, plenitudine saturati nondum ad
nostrum modum nos peruenisse fateamur et ideo quamuis iam deo
adiuuante nondum tamen sapientes ac beati sumus. illa est igitur
plena satietas animorum, hoc est beata uita, pie perfecteque cognoscere,
a quo inducaris in ueritatem, qua ueritate perfruaris, per
quid conectaris summo modo. quae tria unum deum intellegentibus
unamque substantiam exclusis uanitatibus uariae superstitionis
ostendunt. — Hic mater recognitis uerbis, quae suae memoriae penitus
inhaerebant, et quasi euigilans in fidem suam uersum illum sacerdotis
nostri:
foue precantes, trinitas,
laeta effudit atque subiecit: Haec est nullo ambigente beata uita,
quae uita perfecta est, ad quam nos festinantes posse perduci solida
fide alacri spe flagranti caritate praesumendum est.