De Beata Vita (16-20)

Sed cum his uerbis eum iocantes quasi ad uescendam particulam
suam prouocamus, animaduerti ceteros rei totius ignaros
et scire cupientes, quid inter nos solos tam iucunde ageretur, sine
risu nos intueri. qui mihi prorsus similes uisi sunt — quod plerumque
solet- his, qui cum epulantur inter auidissimos rapacissimosque
conuiuas, a rapiendo uel grauitate sese abstinent uel pudore terrentur.
et quia ego inuitaueram et magni cuiusdam hominis personam
atque, ut totum explicem, ueri hominis etiam in illis l\'pulis [*]

Sed fortasse omnes diuersis uerbis unum idemque sensistis.
nam, si duo prima consideremus, et omnis, qui bene uiuit, ea
facit, quae uult deus, et omnis, qui ea facit, quae uult deus,
bene uiuit nec quicquam est aliud bene. uiuere quam ea
facere, quae deo placeant, nisi quid uobis aliud uidetur. —
Adsentiebantur. — Tertium uero illud paulo diligentius considerandum
est propterea, quod ritu castissimorum sacrorum spiritus inmundus,
quantum intellego, duobus modis appellari solet, uel ille, qui
extrinsecus animam inuadit sensusque conturbat et quendam hominibus
infert furorem, cui excludendo qui praesunt, manum
inponere uel exorcizare dicuntur, hoc est per diuina eum adiurando
expellere; aliter autem dicitur spiritus inmundus omnis omnino anima
inmunda, quod nihil est aliud quam uitiis et erroribus inquinata.
itaque ex te quaero, tu puer, qui fortasse aliquanto sereniore ac
purgatiore spiritu istam sententiam protulisti, qui tibi uideatur
inmundum spiritum non habere, illene, qui daemonem non habet,
quo uesani homines fieri solent, an ille, qui animam suam iam a uitiis
omnibus peccatisque mundauit? — Is mihi uidetur, inquit, spiritum
inmundum non habere, qui caste uiuit. — Sed castum, inquam,
quem uocas? eumne, qui nihil peccat, an eum tantum, qui ab inlicito
concubitu temperat? — Quomodo, inquit, castus potest esse,
si ab inlicito tantum concubitu sese abstinens ceteris peccatis non
desinit inquinari? ille est uere castus, qui deum adtendit et ad
ipsum solum se tenet. — Quae uerba pueri sicut dicta erant cum
conscribi mihi placuisset: Is ergo, inquam, necesse est bene uiuat [*]

Sed illud a uobis paululum quaero, uelitne deus, ut homo
deum quaerat. — Dederunt. — Item quaero: numquidnam possumus
dicere illum, qui deum quaerit. male uiuere? — Nullo modo,
dixerunt. - Etiam hoc tertium respondete: spiritus inmundus potestne
deum quaerere? — Negabant aliquantum dubitante Nauigio,
qui postea ceterorum uocibus cessit. — Si igitur, inquam, qui
deum quaerit, id facit, quod deus uult, et bene uiuit et spiritum
inmundum non habet, qui autem quaerit deum, nondum habet
deum, non igitur quisquis aut bene uiuit aut quod uult deus
facit aut spiritum inmundum non habet, continuo deum
habere dicendus est. — Hic cum se ceteri concessionibus suis
deceptos riderent, postulauit mater, cum diu stupida fuisset,
ut ei hoc ipsum, quod conclusionis necessitate intorte dixeram,
explicando relaxarem atque soluerem. quod cum factum
esset: Sed nemo, inquit, potest peruenire ad deum, nisi deum
quaesierit. — Optime, inquam; tamen qui adhuc quaerit, nondum
ad deum peruenit et iam bene uiuit. non igitur quisquis bene uiuit,
deum habet. — Mihi, inquit, uidetur deum nemo non habere, sed
eum qui bene uiuunt, habent propitium, qui male, infestum. — Male
igitur, inquam, hesterno die concessimus eum beatum esse, qui deum.
habet, si quidem omnis homo habet deum nec tamen omnis homo
beatus est. — Adde ergo, inquit, propitium.

Saltem, inquam, hoc inter nos satis constat, cum beatum esse,
qui habet propitium deum ? — Uellem, inquit Nauigius, consentire,
sed illum uereor, qui adhuc quaerit, praesertim ne concludas beatum
esse Academicum, qui hesterno sermone uulgari quidem et male Latino,
sed aptissimo sane, ut mihi uidetur, uerbo caducarius nominatus
est. non enim possum dicere homini deum quaerenti aduersum deum
esse. quod si dici nefas est, propitius erit, et qui propitium deum [*]