De Natura et Origine Animae (4.30-4.34)

Post mortem uero quam uim cognitionis corruptibilibus
exoneratae corporibus animae accipiant etiam non bonae, ut uel
pariter malas uel etiam bonas ualeant interioribus sensibus intueri
et agnoscere siue in ipsis non corporibus, sed similitudinibus corporum
siue in bonis aut malis affectionibus mentis, in quibus nulla
sunt quasi liniamenta membrorum, quis ualeat indagare? unde est
et illud, quod patrem Abraham diues ille, cum in tormentis esset,
agnouit, cui figura corporis eius non erat nota, cuius corporis
similitudinem quamuis incorpoream potuit anima retinere. quis
autem recte dicat se aliquem hominem cognouisse, nisi in quantum
potuit eius uitam uoluntatemque cognoscere, quae utique moles non
habet uel colores? sic enim et nos ipsos certius quam ceteros
nouimus, quia nobis conscientia nostra nota est et uoluntas. quam [*] [*]

plane uidemus et in ea tamen aliquam corporis similitudinem non
uidemus, hanc in alio quamuis praesente non cernimus, etiam cuius
absentis faciem nouimus, recolimus, cogitamus. nostram uero
faeiem eo modo nosse, recolere, cogitare non possumus et tamen nos
ipsos nobis magis quam illum cognitum uerissime dicimus. ita
clarum est, ubi sit potior hominis ueriorque notitia.

Cum ergo aliud sit in anima, quo corpora uera sentimus
— quod facimus quinque sensibus corporis —, aliud, quo praeter
ipsos similia corporibus non corpora cernimus — ubi et nos ipsos
non aliter quam similes corporibus contuemur —, aliud, quo nec
corpora nec similitudines corporum, sicut fidem, spem, caritatem,
sine ullis coloribus et tumoribus eorumque similibus certius sane
firmiusque conspicimus, ubi magis esse et quodammodo familiarius
habitare debemus, ubi renouari in agnitione dei secundum
imaginem eius qui creauit nos? nonne in hoc quod tertio loco posui?
ibi enim certe neque ullum sexum neque ullam sexus similitudinem
gerimus.

Xam illa masculinae uel femininae animae forma membris
uirilibus muliebribusquc distincta, si non corporis similitudo, sed
corpus est, uelis nolis est masculus, uelis nolis est femina, quaecumque
aut masculus apparet aut femina. sed tamen si secundum
tuam opinionem et corpus est anima et uiuum corpus est et habet
mammas protumidas et propendulas et non habet barbam et habet
uuluam et genitalia, quae habent feminae corporis membra, et
non est femina, egone non dicam uera constantius: \'et habet oculum
et habet linguam et habet digitum et habet cetera similia corporis
membra et haec tota est corporis similitudo, non corpus\', cum hoc [*] [*]

quod ego dico probet apud se quisque, cum corpora imaginatur
absentium — probet certe, cum figuras et suam et alias suorum
recolit somniorum —, a te autem huius monstri, ubi et uerum est et
uiuum est et femineum est corpus et femineus non est sexus, nullum
in natura rerum proferatur exemplum ?

Quod enim de phoenice loqueris, ad rem de qua agitur
omnino non pertinet. resurrectionem quippe illa significat corporum,
non sexum destruit animarum, si tamen, ut creditur, de sua morte
renascitur. sed arbitror, quod tuum sermonem parum putaueris
fore plausibilem, si non multa de phocnice more adulescentium
declamares. numquid enim sunt in eius corpore genitalia masculina,
et non est masculus, uel feminina, et non est femina? tu autem
adtende, quid dicas, quid adstruere, quid persuadere coneris.
\'animam\' dicis \'per cuncta membra diffusam gelando riguisse et a
uertice usque ad ima uestigia, a medullis intimis usque ad superficiem
cutis totam totius accepisse corporis formam; ac per hoc accepit
in feminae corpore quicquid habent femineorum uiscerum
feminae et uerum est hoc corpus et haec uera sunt membra et tamen
non est femina. cur, obsecro te, in uero et uiuo corpore omnia sunt
membra feminea, et non est femina, in uero et uiuo corpore membra
sunt omnia masculina, et non est masculus ? quis ista credere, dicere,
docere praesumat? an quia non generant animae? ergo nec muli
et mulae sunt masculi et feminae. an quia nec concumbere poterunt
sine carneis corporibus amimae? sed hoc aufertur et his qui castrantur
et tamen, cum eis adimatur et motus et opus, non adimitur
sexus figura quantulacumque masculinorum manente membrorum. [*] [*]

nemo umquam masculum negauit eunuchum: quid quod apud te
animae etiam eunuchorum testes integros habent et, si cuiquam
genitalia prorsus tota tollantur, tota in eius anima secundum
opinionem tuam et omnino integra permanebunt ? nouit enim se
subtrahere, sicut dicis, cum ea pars carnis coeperit exsecari, ut
ea forma, quae inde sumpta est, quando illud unde sumpta est
amputatur, non pereat, sed quamuis infusa gelauerit, motu tamen
celerrimo rapiatur et interius recondatur, ut salua seruetur, et tamen
non sit masculus apud inferos masculinorum genitalium secum
afferens totum, qui cum illa in corpore non haberet, masculus fuit
propter eorum solum locum. falsa sunt haec, fili; si non uis ut sit
in anima sexus, non sit et corpus.

Non omnis similitudo corporis corpus est. dormi, et
uidebis; sed cum euigilaueris, uigilanter discerne quod uideris. in
somnis enim tibi uelut corporeus apparebis; neque id corpus tuum,
sed anima tua, nec uerum corpus sed similitudo corporis erit. iacebit
enim corpus tuum, ambulabit ipsa; silebit lingua corporis tui,
loquetur illa; clausi erunt oculi tui, uidebit illa; et utique uiuentia
iacebunt tui corporis membra, non mortua. ac per hoc nondum
extracta est uelut de uagina sua gelata illa forma, sicut putas,
animae tuae et in ea tamen tota atque integra cernitur similitudo
carnis tuae. ex hoc genere similitudinum corporalium, quae non
corpora sicut corpora apparent, sunt omnia quae sanctos libros
legens in propheticis etiam uisionibus non intellegis, quibus significantur
ea quae geruntur in temporibus, uel praesenti uel praeterito
ucl futuro. falleris autem in eis, non quia sunt ipsa fallacia, sed
quia non ea sicut accipienda sunt accipis. ubi enim uisae sunt animae [*] [*]
martyrum, in eadem reuelatione uisus est et agnus quasi occisus
habens cornua septem; ibi equi aliaque animalia, sicut oportuit,
figurata; ibi postremo et stellae ceciderunt et caelum plicitum est
ut liber; nec tamen tunc concidit mundus. ista itaque omnia si
sapienter accipimus, quamuis dicamus uisa ueracia, non tamen
uera dicimus corpora.