De Natura et Origine Animae (3.3-3.7)

Si quaeris quaenam illa sint, poteris quidem legere mea
scripta ad fratres nostros, Renatum dei senium et presbyterum [*] [*]
Petrum, ad quem tu eadem ipsa, de quibus agimus, scribenda existimasti
eius, ut asseris, uoluntati petentis obtemperans. dabunt enim
tibi ut legas procul dubio, si uolueris, et ingerent etiam non petenti.
uerum tamen etiam hic quae maxime in eisdem libris tuis et in fide
tua emendari cupiam non tacebo. primum est, quod \'animam non
ita uis a deo esse factam, ut eam ex nihilo fecerit, sed ex semet
ipso\'. ubi non putas esse consequens, ut naturae sit dei, quia profecto
quam sit impium et ipse cognoscis. qua impietate ut careas, ita
oportet ut dicas animae auctorem deum, ut ab illo facta sit, non de
illo. quod enim de illo est, sicut unigenitus filius, eiusdem naturae
cuius et ille est. ut autem anima eiusdem naturae non sit cuius est
ille, facta est quidem ab illo, sed non de illo. aut ergo dic unde aut
fatere de nihilo. quid est quod dicis \'eam particulam esse quandam
halitus naturae dei\'? numquidnam ipsum halitum naturae dei,
cuius halitus est ista particula, negas eiusdem cuius deus est esse
naturae? si negas, ergo de nihilo et istum halitum fecit deus, cuius
halitus animam uis esse particulam. aut si non de nihilo, dic unde
illum fecerit deus. si de se ipso, ergo ipse est — quod absit! — materies
operis sui. sed dicis: cum de se ipso halitum uel flatum facit, ipse
integer manet; quasi non et ignis lucernae integer maneat, cum de
illo altera accenditur, et tamen eiusdem, non alterius sit naturae.

Sed, inquis, cum a nobis uter inflatur, non aliqua portio
nostrae naturae uel qualitatis infunditur. cum hoc ipsum, quod spiritu
hausto uter inpletus extenditur, sine aliqua nostri deminutione
geratur. his uerbis tuis adhuc addis et inmoraris et inculcas similitudinem
quasi necessariam, qua intellegamus quomodo deus sine
suae naturae aliquo detrimento et de se ipso animam faciat et facta [*] [*]
de ipso non sit quod ipso. dicis enim: numquid animae nostrae est
portio utris inflatio aut homines fingimus cum utres inflamus aut
detrimentum nostri in aliquo patimur, cum flatus nostros in diuersa
partimur ? sed nullum patimur detrimentum. cum ex nobis ad aliquid
transmittimus flatum, et manente in nobis plena flatus proprii qualitate
et integra quantitate nullum nos meminimus damnum ex utris
inflatione sentire. ista similitudine, quae satis elegans et congruens
tibi uidetur, quantum fallaris adtende. deum quippe dicis incorporeum
non de nihilo a se factam, sed de se ipso animam sufflare
corpoream, cum flatum nos licet corporeum, subtiliorem tamen
emittamus, quam nostra sunt corpora, nec eum de anima nostra.
sed de hoc aere per uiscera corporis exhalemus. pulmones quippe
anima, cuius nutu mouentur etiam cetera corporis membra, ad
hunc aerium spiritum ducendum atque reddendum sicut folles
mouet. praeter enim alimenta solida et fluxa, unde est cibus et
potus, hoc tertium nobis deus alimentum circumfudit aurarum.
quas ita carpimus, ut sine cibo et potu diu esse possimus. sine hoc
autem alimento tertio, quod aura nobis. quae undique circumsistit,
spirantibus et respirantibus exhibet, nec exiguo temporis spatio
possumus uiuere. sicut autem cibus et potus non solum ingerendi,
uerum etiam per meatus ad hoc institutos egerendi sunt, ne utroque
laedant, uel non intrando uel non exeundo, ita hoc tertium
flabile alimentum quia in nobis manere non sinitur nec inmorando
corrumpitur, sed egeritur mox ut ingeritur, non alios, sed eosdem
meatus, id est os aut nares aut utrumque, et qua intraret et qua
exiret, accepit.

In te ipso tibi proba ipse quod dico. emitte spiritum flando
et uide utrum dures, si non receperis; recipe respirando et uide
quas patiaris angustias, si non rursus emiseris. hoc igitur facimus. [*] [*] [*] [*]

quando utrem, sicut dicis, inflamus, quod facimus ut uiuamus; nisi
quod tunc paulo plus ducimus, ut paulo plus emittamus, ut spiritum
flabilem, id est uentum in utrem inplendum et extendendum non
quiete spirandi et respirandi, sed anhelandi impetu coartemus. quomodo
ergo dicis: nullum patimur detrimentum, cum ex nobis ad
aliquid transmittimus flatum, et manente in nobis plena flatus proprii
qualitate et integra quantitate nullum nos meminimus damnum ex
utris inflatione sentire? apparet te, fili, si aliquando utrem inflasti,
non aduertisse quid egeris. quod enim sufflando amittis, statim
recipiendo non sentis. sed potes hoc facillime discere, si hoc potius
uelis quam tua dicta, quia iam dicta sunt, non inflans utrem, sed
inflatus ipse defendere et auditores tuos, quos ueris rebus aedificare
debes, inani strepitu uentosi sermonis inflare. in hac causa non te
ad magistrum mitto nisi ad te ipsum. emitte flatum in utrem et
os claude continuo naresque detine et sic saltem senti uerum esse
quod dico. eum enim coeperis angustias intolerabiles perpeti, quid
cupies ore aperto naribusque recipere, si, quando sufflasti, nihil te
existimas amisisse? uide in quo malo sis, nisi hauriendo resumas
quod effundendo reddideras; uide, illa insufflatio qualia damna et
detrimenta fecisset, nisi ea respiratio reparasset. nisi enim quod
inpenderis ad utrem implendum, ad te itidem alendum aditu patefacto
redierit, quid tibi non solum unde illum inflare, sed unde tu
possis uiuere remanebit?

Haec debuisti considerare, cum scriberes, et non ista similitudine
utrium inflatorum uel inflandorum introducere nobis deum
aut ex alia natura, quae iam erat, sicut nos ex isto circumfuso aere
flatum facimus, animas flare aut certe, quod et abhorret ab ista
similitudine et abundat impietate, deum sine ullo quidem sui [*] [*] [*]

detrimento, sed tamen de sua natura mutabile aliquid uel proferre uel,
quod est peius, tamquam sui operis materies ipse sit, facere. ut
ergo aliquam de nostro flatu ad hanc rem adhibeamus similitudinem,
id potius est credendum, quod, sicut nos non de natura nostra, sed
quia omnipotentes non sumus, de isto aere circumfuso quem trahimus
et reddimus, cum spiramus et respiramus, flatum facimus quando
sufflamus nec uiuentem nec sentientem, quamuis nos uiuamus atque
sentiamus, ita deum non de sua natura, sed quia sic omnipotens
est, ut possit creare quod uult, etiam ex eo quod omnino non est.
id est de nihilo, flatum facere posse uiuentem atque sentientem, sed
plane cum sit inmutabilis ipse mutabilem.

Quid autem sibi uult, quod huic similitudini addendum
putasti ad exemplum de beato Heliseo, quia flando in eius faciem
mortuum suscitauerit ? itane tu flatum Helisei factum fuisse putas
animam pueri? non usque adeo te a uero exorbitare crediderim.
si ergo anima illa, quae uiuenti ablata fuerat ut moreretur, eadem
ipsa illi ut reuiuesceret reddita est, quid ad rem pertinet quod dixisti
\'nihil Heliseo fuisse deminutum\', quasi aliquid ab illo transisse, unde
uiueret, credatur in puerum? quod si propterea dictum est, quia
flauit et integer mansit. quid opus erat ut hoc de Heliseo mortuum
resuscitante diceres, quod de quouis flante et neminem suscitante
dicere nihilominus posses? incaute sane locutus es — cum absit,
ut credas flatum Helisei factum fuisse reuiuescentis animam pueri -,
quod primum dei factum ab istius prophetae facto hoc distare
noluisti. quod ille semel, iste ter flauerit. dixisti quippe Heliseum
in faciem defuncti filii illius Sunamitis ad instar primaeuae originis [*] [*]
insufflasse: et cum emortua membra, inquis, in uigorem pristinum
redanimata per halitum prophetae diuina uirtus accenderet, nihil
Heliseo fuerit imminutum, per cuius flatum corpus emortuum rediuiuam
animam recepit et spiritum, nisi quod semel dominus in faciem
hominis insufflauit, et uixit, tertio Heliseus in faciem mortui aspirauit,
et reuixit. sic sonant tua uerba ista, quasi flandi tantum numerus
interfuerit, ut non quod fecit deus etiam propheta fecisse credatur.
et hoc ergo emendandum est. tam multum quippe interfuit inter
illud opus dei et hoc Helisei, ut ille flauerit flatum uitae, quo fieret
homo in animam uiuentem, iste autem flauerit flatum neque sentientem
neque uiuentem, sed aliquid significandi gratia figurantem,
denique ut puer iste rcuiuesceret, non eum animando
propheta fecit. sed eum amando ut hoc deus faceret impetrauit.
quod autem illum ter flasse dicis, aut memoria, sicut
fieri solet, aut mendositas codicis te fefellit. quid plura? non sunt
tibi ad hoc astruendum aliqua exempla et argumenta quaerenda,
sed potius emendanda et mutanda sententia. noli ergo credere,
noli dicere. noli docere \'quod non de nihilo, sed de sua natura fecerit
animam deus\', si uis esse catholicus.