Contra Felicem (2.11)

AUG. dixit: Quos Christus redemit a diabolo, per consensionem
suam tenebantur a diabolo et in eius condicione
constituti erant per iustum dei iudicium, cui seducenti consenserant
per liberum arbitrium. sicut autem in hominis potestate
fuit diabolo consentire, ut captiuaretur, sic in ipsius
diaboli potestate fuit, cum angelus esset, peccare, ut in deterius
mutaretur. peccator ergo angelus per liberum arbitrium
suasit peccatum homini habenti liberum arbitrium, ut diabolus,
si noluisset, non peccasset et homo, si noluisset, non [*] [*]

consensisset. cum autem iam ab illo, cui consenserat; teneretur,
non quia diabolus aliquid potuit, sed quia dei iustum iudicium
fuit dare in potestatem diaboli hominem, qui contempsit
super se potestatem dei et eius legi obtemperare noluit: quia
ergo sic inuenit Christus peccatores sub peccato, cum sit
peccatum in libero arbitrio, inueniens peccatores sub peccato
redemit confitentes a superbiente. quod autem in lege positum
est: maledictus omnis, qui pendet in ligno, unde apo-.
stolus dicit: Christus nos redemit de maledicto legis,
factus pro nobis maledictum; scriptum est enim:
maledictus omnis, qui pendet in ligno, non legem
reprehendit, sed misericordiam domini commendauit. quia
enim Adam peccauerat et omnis illa massa et propago peccati
maledicta erat, dominus autem carnem de ipsa massa
suscipere uoluit, ut suscipiendo mortalitatem. quae de poena
uenerat, solueret mortem, quod de gratia ueniebat, ideo dicit
lex: maledictus omnis, qui pendet in ligno. mors enim
ipsa pendebat in ligno, quae mors de maledicto ueniebat.
quomodo ergo suscipiendo mortem interfecit mortem, sic
suscipiendo maledictum soluit maledictum. unde et apostolus
dicit: scientes, quia uetus homo noster simul confixus
est cruci cum illo, quia de uetere homine nostro,
id est de sorte mortis, quae ueniebat ex merito peccati,
suscipere dignatus est carnem mortalem de uirgine Maria, in
qua nobis et passionis et resurrectionis praeberet exemplum
— passionis ad firmandam patientiam, resurrectionis ad excitandam
spem — ut duas uitas nobis ostenderet in carne,
quam suscepit de uita nostra mortali, unam laboriosam.
alteram beatam: laboriosam, quam tolerare debemus, beatam,
quam sperare. debemus. toleramus autem laboriosam merito [*] [*]
peccati nostri; ille autem ostendit eam in carne sua, non
merito iniquitatis suae. sed. officio misericordiae suae. nam
ut noueris bonam esse legem, quam tu reprehendere uoluisti,
ipse apostolus Paulus quodam loco dixit: lex subintrauit,
ut abundaret delictum. adhuc uidetur illam reprehendere;
sed audi quod sequitur: ubi autem, inquit. abundauit
delictum, superabundauit gratia. data est enim lex
superbis hominibus et uiribus suis totum tribuentibus, ut
cum inplere non possent legem datam, praeuaricatores inuenirentur
et facti rei sub lege peferent misericordiam a legis
conditore. proinde paulo post dicit idem apostolus: itaque
lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum
et bonum. sed ne dicas. quia de alio mandato dicit, ut
ostendat, quia de illo dicit, de quo paulo ante dixerat: lex
subintrauit, ut abundaret delictum, statim sibi obposuit
quaestionem: quod ergo bonum milii factum est mors?
absit; sed peccatum, ut adpareat peccatum, per bonum
operatum est mihi mortem. erat enim peccatum, sed non
adparebat peccatum ; data est lex superbo, fecit contra legem
et adparuit peccatum, quod erat, sed non adparebat. adparens
autem peccatum humiliauit superbum, humiliatus superbus
factus est paenitens, de paenitentia inpetrata est misericordia.
audisti ergo, quod interrogasti, responde, quod interrogo:
nihil nocere poterat gens tenebrarum deo? quare huc misit
partem suam miscendam et polluendam a natura daemonum ?