Contra Partem Donati Post Gesta (6-10)

Quid ad ista respondent, qui uobis adhuc iactant inania
et suae saluti, si non se correxerint, nocitura mendacia? quid
adhuc dicunt nos iudicem corrupisse, ut pro nobis sententia
proferretur? numquid et tanti apud uos meriti episcopum
praeclarissimum defensorem corrupimus, ut pro nobis talia
loqueretur? hoc enim agebamus omnibus uiribus, hoc instabamus,
ut Caeciliani causa atque persona, qualiscumque ille
fuerit, ad causam et personam ecclesiae, quam deus suis
sanctis testimoniis roborauit, non pertinere ostenderetur. hoc
agebamus etiam similitudinibus euangelicis, ut causa et persona
zizaniorum non praeiudicaret causae et personae tritici,
quamuis in eodem agro eadem pluuia simul crescerent usque
ad messem, quando separari oporteret; ut causa et persona
paleae non praeiudicaret (causae et) personae frumenti, quamuis
in eadem area simul triturarentur, donec nouissima uentilatione
separarentur; ut causa et persona haedorum non
praeiudicaret causae et personae ouium, quamuis communibus
pascuis utraque pecora permixta seruentur, donec a pastore
summo in iudicio nouissimo alii ad sinistram, alii ad dexteram
segregentur; ut causa et persona piscium malorum non praeiudicaret
causae et personae piscium bonorum, quamuis intra
eadem retia tenerentur in extremo litore separandi, hoc est
in fine maris, quod significat finem saeculi. quibus parabolis
et figuris ecclesia praenuntiata est usque ad finem saeculi
bonos et malos simul habitura, ita ut mali bonis obesse non [*] [*]

possint, cum uel ignorantur uel pro pace et tranquillitate
ecclesiae tolerantur, si eos prodi aut accusari non oportuerit
aut aliis bonis non potuerint demonstrari, ita sane, ut nec
emendationis uigilantia quiescat corripiendo degradando excommunicando
ceterisque cohercitionibus licitis atque concessis,
quae salua unitatis pace in ecclesia cotidie fiunt secundum
praeceptum apostolicum caritate seruata, qui dixit: si quis
autem non obaudit uerbo nostro per epistulam,
hunc notate, et nolite commisceri cum eo, ut erubescat;
et non ut inimicum existimetis, sed corripite
ut fratrem. sic enim et disciplina seruat patientiam
et patientia temperat disciplinam et utrumque refertur ad
caritatem, ne forte aut indisciplinata patientia foueat iniquitatem
aut inpatiens disciplina dissipet unitatem.

Ista cum fiunt a bonis, non inquinantur a malis,
quia nec eorum peccatis consentiendo communicant et ab eis
etsi non corporaliter segregatione, tamen spiritali uitae dissimilitudine
et morum diuersitate discedunt, eo modo oboedientes
praecepto dominico quo ait: discedite inde, et inmundum
ne tetigeritis. nam qui hoc non spiritaliter
obseruandum putant, adrogantia uanitatis in illud incidunt, quod
per eundem prophetam dominus detestatur dicens: qui dicunt
(noli me tangere, quoniam mundus sum\', hic fumus
indignationis meae. hoc episcopi uestri faciendum putauerunt,
quando utrisque nostrum a iudice oblato consessu
nobiscum sedere noluerunt, dicentes scriptum sibi esse ne cum
talibus sedeant, illud utique non spiritaliter, sed carnaliter
intellegentes, quod in psalmo positum est: et cum impiis [*] [*]
non sedebo, et tamen fecerunt, quod in eodem ipso loco
psalmi pariter prohibetur. nam ibi dicit propheta: et cum
iniqua gerentibus non introibo. si ergo, quia nos iniquos
uel nouerant uel putabant, ideo nobiscum sedere noluerunt,
quare, quod similiter prohibetur, nobiscum introierunt
ex parte sancti et ex parte polluti, nisi quia scripturas sanctas
non intellegendo et carnaliter sapiendo etiam ipsam unitatem
dissipauerunt?

Non itaque polluunt mali bonos in eodem agro, in eadem
area, in eisdem pascuis, in eisdem retibus constituti, quia
non eis communicant boni, sed altari et sacramentis dei. communicant
autem malis qui consentiunt factis malorum; scriptum
est enim: non solum qui faciunt ea, uerum etiam
qui consentiunt facientibus.

Cum uero mali pacis conseruandae necessitate tolerantur,
non iniquitatis communicandae societate appetuntur, ut cum
zizaniis triticum suauem pluuiam pariter bibat, seruet tamen
ubertatem suam nec conuertatur in zizaniorum sterilitatem,
sed utrumque simul usque ad messem crescat, ne forte, cum
colliguntur zizania, eradicetur simul et triticum, nullam cum
bonis habent mali participationem salutis uel perditionis —
quae enim participatio iustitiae cum iniquitate?-,
nullam cum bonis habent mali societatem regni aut ignis
aeterni — quae enim societas luci ad tenebras? —, non
habent mali cum bonis consonantiam uitae ac uoluntatis —
quae enim consonantia Christi adBeliar?—,nonhabent
boni cum malis partem nec in poena criminis nec in praemio
pietatis-quae enim pars fideli cum infideli? — et cum
intra eadem retia, donec ad litus perueniant, pariter diuina [*] [*]
sacramenta percipiunt, illi sociantur, illi dissociantur, isti
consonant, illi dissonant, isti habent partem cum misericordia,
illi cum iudicio, quoniam misericordiam (et iudicium) cantat
ecclesia domino et qui manducat indigne iudicium non alteri,
sed sibi manducat. de ipso quippe pane et de ipsa dominica
manu et ludas partem et Petrus accepit; et tamen quae
societas, quae consonantia, quae pars Petro cum Iuda, quoniam
nec causa causae praeiudicat nec persona personae?

Siue ergo exeant, de quibus scriptum est: ex nobis
exierunt, sed non erant ex nobis, siue intus esse uideantur,
de quibus beatus Cyprianus apertissime loquitur dicens:
nam etsi uidentur in ecclesia esse zizania, non
tamen inpediri debet aut fides aut caritas nostra.
ut quoniam zizania esse in ecclesia cernimus ipsi
de ecclesia recedamus — quibus uerbis episcopi uestri
nihil omnino ausi sunt respondere, quamuis diu frustra contenderint,
quod non in ecclesia praedicta sint figurata zizania,
quia dixit dominus: ager est hic mundus nec dixit (ager
est ecclesia\'. nos autem mundum pro ecclesiae significatione
positum dicebamus, sicut etiam Cyprianus intellexit, quia per
totum mundum futura praefigurabatur ecclesia. unde illi dicebant
mundum semper in malam significationem positum, et
testimonia de scripturis dabant, quia scriptum est: si quis
dilexerit mundum, non est caritas patris in illo et
cetera talia; nos uero non solum in malam, sed etiam in bonam
significationem mundum in scripturis positum respondebamus
et commemorabamus inter alia etiam illud quod scriptum est:
deus erat in Christo mundum reconcilians sibi,
qui utique non sibi reconciliat nisi ecclesiam —, siue ergo [*] [*]

exeant mali siue intus uel ignorentur uel uideantur, hoc agit
misericordia et iustitia dei, ut sibi ad mala non consentientibus
bonis mali non obsint, sed utrique propriam sarcinam
portent, et nec filius accipiat peccata patris, nisi eum fuerit
in malis imitatus, sed anima quae peccauerit ipsa moriatur.

Cum ergo quisque malis consentit ad malum. iam
unam causam cum eis habet et totius societatis malorum
fit una persona, ac per hoc, cum simul pereunt simulque
damnantur, causa sua et persona sua cuique praeiudicat, non
aliena; cum uero boni et mali idem uerbum dei simul audiunt
et simul dei sacramenta percipiunt et tamen dissimiles habent
actuum suorum causas et dissimiles gerunt uoluntatis diuersitate
personas, eundem cibum sanctum aliis manducantibus
digne aliis indigne, nec causa causae praeiudicat nec persona
personae.

Ac per hoc, quaecumque testimonia diuinarum scripturarum
episcopi uestri commemorare potuerunt, quibus ab
omni malorum hominum permixtione pura praenuntiabatur
ecclesia, non qualis nunc est illis testimoniis praenuntiabatur,
sed qualis post istam mortalitatem in uita aeterna futura est;
et quaecumque testimonia scripturarum posuerunt de filiis,
quos merito parentum, (non) imitando malitiam, unam cum
eis causam habere uoluerunt, [quod] non intellegentes diuina
testimonia secum pugnare cogebant nec utrasque uoces dei
pro diuersitate temporum, causarum personarumque distinguentes
in concordiam redigebant, sed sicut contra nos ipsi, ita
etiam uolebant inter se ipsa diuina documenta pugnare. nec [*] [*]

mirum si pacem scripturae dei non intellegebant, qui pacem
cum eius ecclesia non habebant.