Contra Partem Donati Post Gesta (11-15)

Nos autem utraque accipientes testimonia demonstrabamus
utrorumque concordiam. nam et illud accipiebamus,
quod in suis litteris commemorauerunt, ecclesiae dictum esse:
nec adiciet ultra per te transire incircumcisus et
inmundus et illud, quod scriptum est: sinite utraque
crescere usque ad messem, sed hoc esse in agro, illud
futurum in horreo. denique et ipsi, qui diu contenderunt
dicentes zizania, quae cum tritico simul crescere usque ad
messem permissa sunt, non in ecclesia, sed in mundo esse
contra intellectum martyris Cypriani, qui dixit: etsi uidentur
in ecclesia esse zizania: non tamen inpediri
debet aut fides aut caritas nostra, ut quoniam
zizania esse in ecclesia cernimus ipsi de ecclesia
recedamus, et nolentes consentire mundi nomine ecclesiam
posse significari contra uerba apostoli, qui dixit: deus erat
in Christo mundum reconcilians sibi et contra ipsius
uerba domini, qui dixit: non uenit filius hominis ut
iudicet mundum, sed ut saluetur mundus per ipsum
— neque enim reconciliari deo et saluari per ipsum mundus
potest. nisi mundi nomine intellegatur ecclesia, quae sola per
eum deo reconciliata saluatiir —, tamen in illa similitudine,
quam ex euangelio commemorauimus, quod et boni et mali
pisces, quousque in litore, hoc est in fine saeculi, separentur,
intra eadem permixti retia continentur, uicti euidentia ueritatis
malos in ecclesia usque in finem saeculi permixtos esse.
confessi sunt, sed eos occultos esse dixerunt, quoniam sic a
sacerdotibus ignorantur, quemadmodum pisces intra retia, cum [*] [*]
adhuc in mari sunt, a piscatoribus [intra retia] non uidentur.
quomodo ergo testimonium propheticum, quod in sua responsione
posuerunt, quo ecclesiae dictum est: non adiciet ultra
per te transire incircumcisus et inmundus, ad hoc
tempus pertinere intellegitur, quando ecclesia retibus comparata
est, quibus in mari adhuc positis pisces malos bonis
permixtos uel occultos esse confessi sunt? unde manifestum
est non nisi in futuro saeculo post iudicium nullum incircumcisum
et inmundum per ecclesiam transiturum. o uiolentia
ueritatis. quae suos non in carne, sed in corde torquet inimicos,
ut eam confiteantur inuiti!

Ecce manifestatum est quod dicebatur a nobis,
distinguenda esse tempora ecclesiae: non eam nunc esse talem,
qualis post resurrectionem futura est; nunc malos habere permixtos,
tunc omnino non habituram; ad illam eius puritatem.
non ad huius temporis permixtionem illa diuina testimonia
pertinere, quibus eam deus praedixit ab omni malorum permixtione
penitus alienam. ecce etiam ipsi ueritate euangelica
non aliud coacti sunt confiteri, qui malos occultos nunc ei
permixtos esse dixerunt. ecce nunc transit per illam licet occultus
inmundus. non est ergo tempus, quod praedictum est
dicente propheta: non adiciet ultra per te transire incircumcisus
et inmundus.nunc ergo transeunt uel occulti.
nam et hoc ipsum, quod ait (non adiciet ultra\', ostendit eos
prius solere transire, sed ultra non transituros. et a nobis
inuidiose requirebant, quomodo potuerit in ecclesia Christi
diabolus seminare zizania, cum ipsi faterentur in ecclesia malos
saltem occultos esse permixtos nec uellent adtendere a diabolo
utique seminatos. [*] [*]

Hoc ipsum etiam, quod sibi acutum inuenisse uidebantur,
contra se potius proferebant. si enim dominus propterea
retibus bonos et malos pisces pariter congregantibus ecclesiam
conparauit, quia malos in ecclesia non manifestos, sed
latentes intellegi uoluit, quos ita nesciunt sacerdotes, quemadmodum
sub fluctibus quid ceperint retia nesciunt piscatores,
propterea ergo et areae conparata est, ut etiam manifesti mali
bonis in ea permixti praenuntiarentur futuri. neque enim palea,
quae in area est permixta frumentis, etiam ipsa sub fluctibus
latet, quae sic omnium oculis est conspicua, ut potius occulta
sint in ea frumenta, cum sit ipsa manifesta. de hac autem
areae similitudine, quia et ipsam inter ceteras ex euangelio
posueramus, nihil in litteris suis contra nos scribere potuerunt
nisi Hieremian prophetam dixisse: quid paleis ad triticum?
quod ideo dixit, quia similia non sunt, non quia permixta
esse non possunt, quia in horreo non simul erunt, non
quia in area pariter non triturantur. quamquam Hieremias,
cum hoc diceret, non agebat de populo dei, sed de somniis
hominum et uisionibus prophetarum, quia haec duo nulla
similitudine conparanda sunt, sicut plenitudini tritici inanitas
paleae non potest conparari.-

Temptauerunt sane episcopi uestri negare scriptum in
euangelio, quod areae sit ecclesia conparata, sed mox euangelicorum
uerborum commemoratione conuicti ad id se conuerterunt,
ut etiam ibi dicerent occultos malos significatos, non
manifestos, de quibus scriptum est: ueniet ferens uentilabrum
in manu sua et mundabit aream suam, [*] [*]

frumenta recondet in horreo, paleas autem conburet
igni inextinguibili. uos itaque iudicate, aperite oculos,
aures intendite ueritati. si propterea, sicut ipsi dixerunt, dominus
ecclesiam retibus conparauit, quia non manifestos, sed
latentes in ea malos intellegi uoluit, quos ita non uident
sacerdotes, quemadmodum pisces intra retia sub fluctibus non
uident piscatores, numquid et area sub aqua uel sub terra
trituratur aut certe nocturnis horis, non in sole conteritur aut
in ea rusticus caecus operatur? quanto ergo melius se ipsos
corrigunt quam euangelia sancta peruertunt et ad uanum suae
mentis errorem eloquia dominica detorquere conantur! aut
enim et illa piscium similitudo non propter occultos, sed
tantum propter mixtos in ecclesia malos a domino posita est
aut certe singulis rebus propriae similitudines datae sunt, de
piscibus propter occultos, de area propter manifestos malos,
quod, sicut illi ante litus, sic isti ante uentilabrum bonis in
ecclesia misceantur. ipsi enim nos admonent, ut in area paleam
manifestos in ecclesia malos intellegamus, qui pisces reprobos
intra natantia retia propterea malos occultos intellegi uolunt,
quia, sicut illos nesciunt piscatores, sic istos nesciunt sacerdotes.
cur enim non dicamus: \'sic ergo et palea manifesti
sunt mali, quia in aperto eam uident trituratores\'? sed sicut
illi non possunt ante litoris exitum separari, sic nec illa potest
ante finem debitum uentilari. custodit autem deus innocentiam
sanctorum et fidelium suorum sicut piscium bonorum, sicut
pinguium frumentorum, ut intra ista retia non eis noceant
permixta genera reprobanda et in ista area non eis noceat
permixta palea uentilanda, quia, sicut ipsi dixerunt relegerunt
suscripserunt, nec causae causa nec personae poterit praeiudicare
persona. [*]

Haec uerba se negarent forte dixisse, nisi sua possent
suscriptione conuinci. ecce quam diligenter actum est
pro salute uestra, ut uerbis nostris suscriberemus, quod fieri
omnino nolebant et ut facerent tandem aliquando pudore conpulsi
sunt. nam exstant uerba eorum, ubi hoc facere recusarunt,
et rursus alia uerba, ubi hoc facere consenserunt quod primo
negauerant; omnia scripta sunt, omnibus suscriptum est. ideo
enim uidebantur nolle suscribere, ut negare se possent dixisse
quod dixerant et de gestis corruptis iudici calumniari. quod
modo quia non possunt, dicunt ipsum esse corruptum, qui ut
contra illos iudicaret non nisi ipsi fecerunt, qui contra se ipsos
pro nobis tanta dixerunt, quae ut negare non possent, etiamsi
coacti et inuiti, suis tamen prosecutionibus suscripserunt. ideo
ergo nolebant suscribere. ut liceret eis per calumniam corruptorum
gestorum negare quod dixerant, et ideo postea instante
iudice consenserunt, quia sentiebant omnibus apparere nihil
se aliud indicare nolendo suscribere, nisi se uerba sua ne sibi
legerentur timere. maluerunt enim prosecutiones suas quibuscumque
nebulis postea defendere quam eas tam cito damnare.