Contra Mendacium (11-15)

Sed occultos lupos, inquies, indutos pellibus ouium
et dominicum gregem latenter grauiterque uastantes aliter
inuenire non possumus. unde ergo innotuerunt Priscillianistae,
priusquam huius mendacii fuisset excogitata uenatio? unde
ad ipsius auctoris illorum profecto astutioris et ideo tectioris
cubile peruentum est? unde tot tantique manifestati atque
damnati et ceteri innumerabiles partim correcti, partim uelut
correcti et ecclesia miserante conlecti sunt? multas enim uias
dat dominus, quando miseretur, quibus ad eorum perueniatur
indaginem: quarum duae sunt aliis feliciores, ut uel ab eis,
quos seducere uoluerunt, aut ab eis, quos iam seduxerant,
resipiscentibus conuersisque monstrentur. quod facilius fit, si
nefarius eorum error non mendacibus captationibus, sed ueracibus
disputationibus euertatur. quibus conscribendis operam
te oportet inpendere, quoniam dominus donauit, ut possis.
quae scripta salubria, quibus eorum peruersitas insana destruitur,
cum magis magisque innotuerint et a catholicis uel
antistitibus, qui loquuntur in populis, uel a quibusque studiosis
zelo dei plenis fuerint usquequaque diffusa, haec erunt
sancta retia, quibus capiantur ueraciter, non mendaciter inquirantur.
sic enim capti aut ultro quid fuerint fatebuntur et
alios, quos in sua mala societate nouerunt, uel concorditer
1 cf. Matth. 7, 15
1 hoccultus Ch inquies lupos V indutus Ch 2 latentes cp
grauiterque uastantes aliter om. If 3 pricillianistae 9 4 esset T
unde (de 8. I.) p 5 actoris V eorum P astutioris] aut inuenirent
V ideo] inde TCh 6 tot antiqui p tantique] antiqui FL
7 dampnati V parti V incorrecti B correpti tp 8 correpti p
et in ecclesiam miserantem bd conlecti] correcti V enim habet
(habet a. I.) y 9 dat om. y 10 uel om. V 11 quose ducere V
ne duxerant V 12 resipisentibus y fit] sit ii sine farius V
13 error eorum FL aptationibus 9 14 operam te] operanter T
operante Ch ? 16 quae] querere V scribta T 18 antistibus T1
antestitibus RP atestitibus V locuntur T???? in populis om. V
19 qui zelo V pleno R pleni V fuerunt o diffusa (in mg.
perfecta) y 20 sancta om. V in quibus wT nomendaciter Ch
22 uel-corrigent om. TCh
31*

Sed multo facilius, inquies, eorum latibula penetramus,
si quod sunt nos esse mentiamur. hoc si liceret aut expediret,
potuit Christus praecipere ouibus suis, ut lupinis amictae
pellibus ad lupos uenirent et eos huius artis fallaciis inuenirent:
quod eis non dixit nec quando eas in medium
luporum se missurum esse praedixit. sed dices: non erant
tunc inquirendi, cum essent apertissimi lupi, sed eorum
morsus et saeuitia perferenda. quid? cum tempora posteriora
praenuntians in uestitu ouium dixit rapaces lupos esse uenturos,
nonne ibi erat locus, ut haec moneret et diceret: et
uos, ut eos inueniatis, adsumite uestitum luporum, intrinsecus
autem oues manete? non hoc ait. sed cum dixisset: multi
ad uos uenient in uestitu ouium, intrinsecus autem
sunt lupi rapaces, non addidit: ex mendaciis uestris.
sed: ex fructibus eorum cognoscetis eos. ueritate
sunt cauenda, ueritate capienda, ueritate occidenda mendacia.
absit, ut blasphemias ignorantium scienter blasphemando uincamus,
absit, ut mala fallacium imitando caueamus. quomodo
enim cauebimus, si, ut caueamus, habebimus? si enim, ut [*] [*]

An forte qui eo modo Priscillianistas inuenire molitur,
ideo non negat Christum, quia ore depromit, quod corde non
credit? quasi uero — quod et paulo ante iam dixi — cum
dictum esset: corde creditur ad iustitiam, incassum
est additum: ore confessio fit ad salutem. nonne paene
omnes, qui Christum coram persecutoribus negauerunt, quod
de illo credebant, corde tenuerunt et tamen ore ad salutem
non confitendo perierunt, nisi qui paenitentia reuixerunt? quis
ita uanescat, ut existimet apostolum Petrum hoc habuisse in
corde quod in ore, quando Christum negauit? nempe in illa
negatione intus ueritatem tenebat et foras mendacium proferebat.
cur ergo lacrimis diluit, quod ore negauerat, si saluti
sufficiebat, quod corde credebat? cur loquens in corde suo
ueritatem tam amaro fletu puniuit mendacium, quod ore
depromsit, nisi quia magnam uidit esse perniciem, quod corde
quidem credidit ad iustitiam, sed ore non confessus est ad
salutem?

Quapropter illud, quod scriptum est: qui loquitur
ueritatem in corde suo, non sic accipiendum est, quasi [*]

Et illud, quod ait apostolus: deponentes mendacium
loquimini ueritatem unusquisque cum proximo suo.
quia sumus inuicem membra, absit, ut sic intellegamus,
tamquam loqui mendacium permiserit cum eis, qui nondum
sunt nobiscum membra corporis Christi. sed ideo dictum est,
quia unusquisque nostrum hoc debet quemque deputare, quod
eum uult fieri, etiam si nondum factus est. sicut dominus
alienigenam Samaritanum proximum eius ostendit, cum quo
misericordiam fecit. proximus ergo habendus est, non alienus. [*] [*]