Contra Gaudentium Donatistarum Episcopum (2.5)

Quid tibi optem, nisi ut te nobis liceat inuenire, ne
libeat te perire? quid enim spei remanebit non solum nobis, [*] [*]
qui domino Christo prophetis apostolis sanctoque Cypriano
consentimus etiam cognitos malos, si eos nec corrigere possumus
nec punire, pro unitatis uinculo sustinendos, uerum
etiam uobis, quibus ante tempus messis, uentilationis et litoris
placet a malis separatio corporalis, si opinio tua uera est, qua
putas et suis peccatis quemque perire qui facit et alienis qui
utrum facta sint nescit? si enim hoc ita est, profecto et
maiores uestri, qui se, sicut putatis, a cognitis malis separauerunt,
de incognitis perierunt. non solum autem tibi, qui,
cum dicis alienis criminibus perire hominem siue illa scientem
siue nescientem, nullum procul dubio remanere pateris innocentem,
sed etiam ipsi Emerito, qui longe tolerabilius sentiens
in communione sacramentorum alienis peccatis tantummodo
cognitis homines innectit, ab incognitis soluit, multo ueriore
uenerabilis Cyprianus uoce respondit simul crescentia non
perire frumenta zizaniis non extra ecclesiam, sed in ecclesia
constitutis, nec occultis atque incognitis, sed plane notis atque
perspicuis. puto enim quod non in carne, sed in ipsa mente
caecatur, qui contendit latere quod cernitur. cum autem monet
ille beatissimus, ne propter zizania quae in ea sunt ab ecclesia
recedatur, non monet propter illa quae occultantur, sed propter
illa potius quae cernuntur. ipsa enim sunt quae possunt perturbare
cernentes, nisi eos faciat sapientia patientes. nam
quomodo propter occulta nos non debere recedere disceremus,
quae omnino esse nescimus? etsi uidentur, inquit, in
ecclesia esse zizania. \'uidentur\' ait, non \'suspicatione
creduntur\'. et ne quisquam putaret ita dictum \'uidentur esse\',
tamquam non essent, sed esse uiderentur, uerbis consequentibus
quid dixerit aperit: non tamen inpediri, inquit, debet
aut fides aut caritas nos t r a, ... u t quoniam zizania
esse in ecclesia cernimus ipsi de ecclesia [*] [*]
recedamus. non ait (suspicamur putamus credimus opinamur\', sed
(cernimus). ea quippe etiam illi non operta credebant, sed
aperta cernebant, qui dixerunt patri familias: uis imus et
colligimus ea?, de quibus ditum erat: cum creuisset
herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania.
quibus respondit: non, ne forte, dum uultis colligere
zizania, simul eradicetis ettriticum, et: sinite
utraque crescere usque ad messem. et tamen tu dicis
- ubi quid aliud quam domino contradicis? — sola per
mundum creuisse zizania et toto paene mundo diminuta perisse
frumenta, cum ad aliquas gentes nondum ecclesia crescendo
peruenerit. necesse est autem, ut perueniat et praedicetur
euangelium in uniuerso mundo et tunc ueniat finis, quod
futurum esse dominus sine ulla ambiguitate praedixit.