Contra Gaudentium Donatistarum Episcopum (1.32)

Uerba epistulae: An non ista, inquit, persecutio
est, quae tot milia innocentum martyrum artauit ad mortem?
christiani enim secundum euangelium spiritu prompti, sed
carne infirmi a sacrilega contaminatione caminorum reperto
compendio suas animas rapuerunt, imitati presbyteri Raziae
in Macchabaeorum libris exemplum, nec frustra timentes.
quisquis enim in eorum manus inciderit, non euasit. sed
quantum uelint faciant: quod certum est, dei esse non pos-
. sunt qui faciunt contra deum. ad haec responsio: Apertissime
omnino quam persecutionem patiamini et uerissime confiteris;
ipsa est enim de qua iam dixi, quae in sanctis scripturis de
quibusdam impiis satis euidenter expressa est, de quibus
dictum est quia persecutionem patiuntur ab ipsis factis suis.
quod quidem dici de uobis conuenientissime potest, etiamsi
uos aliorum manus propter uestra sacrilegia trucidarent. nam
et latrones et quilibet homines rei criminum capitalium, cum
iustis legibus puniuntur, non dicendi sunt persecutionem pati
nisi ab ipsis factis suis. sed nunc plane cum parcente uobis
mansuetudine christiana ita in uos saeuit uestra dementia,
ut, quemadmodum dicis, caminorum reperto compendio uestras
animas rapiatis, omni modo uos a uobis ipsis pati persecutionem
nimia est impudentia si negatis, quando uos utrumque
completis, et unde iuste pereatis et quod peritis. sic autem
dicis tot hominum milia esse qui hoc faciunt, quasi non etiam
ista sit non parua causa, cur ab huiusmodi magisterio uestro
Africa liberetur. eorum est enim hominum genus, cui hoc
malum persuadere potuistis, qui sole(ba)ut haec et antea
facere, maxime cum idololatriae licentia usque quaque ferueret,
quando isti paganorum armis festa sua frequentantium [*] [*] [*]
irruebant. uouebant autem pagani iuuenes idolis suis quis quot
occideret. at isti gregatim hinc atque inde confluentes tamquam
in amphitheatro a uenatoribus more immanium bestiarum
uenabulis se oppositis ingerebant, furentes moriebantur, putrescentes
sepeliebantur, decipientes colebantur. praeter haec sunt
saxa immania et montium horrida praerupta uoluntariorum
creberrimis mortibus nobilitata uestrorum. aquis et ignibus
rarius id agebant, praecipitiis greges consumebantur ingentes.
aetatis nostrae hominibus res notissimas loquor. quis enim
nescit hoc genus hominum in horrendis facinoribus inquietum,
ab utilibus operibus otiosum, crudelissimum in mortibus
alienis, uilissimum in suis, maxime in agris territans, ab
agris uacans et uictus sui causa cellas circumiens rusticanas,
unde et circumcellionum nomen accepit. uniuerso mundo
paene famosissimum Africani erroris opprobrium?