Contra Gaudentium Donatistarum Episcopum (1.25)

Porro si persequi tantummodo ille dicendus est, qui
dolore aliquo excruciat seu uult tenere ut excruciet, non tibi
uideatur excruciator cordis leuior esse quam corporis, et considera,
qualem persecutionem patiebatur qui dicebat in psalmo:
uidi insensatos et tabescebam. hanc persecutionem
Loth iustus patiebatur in Sodomis etiam priusquam in domo
eius angeli hospites eius, cum homines putarentur, a Sodomitis
appeterentur ad stuprum. iustus enim eos tam publice
turpes et ante suae domus iniuriam sine magno cordis cruciatu
uidere non poterat.

Unde inter suas persecutiones etiam talia commemorat
apostolus Paulus, dicens: quis infirmatur et ego non
infirmor? quis scandalizatur et ego non uror? [*] [*] [*]
proinde quanto maior est in nobis caritas Christi, tanto maiore
cum dolore animi uos uidemus habere sacramenta Christi et
separari a membris Christi et rebellare contra pacem Christi.
sed quamdiu in hoc corpore uiuitis, spes nobis aliqua de
nobis datur; cum uero iam in illa dissensione morimini, multo
amarius uos dolemus. iam porro quando uos ipsos necatis
uel irruendo armis alienis uel praecipitiis et submersionibus
et ignibus uestris, satis dici non potest quanto nos maerore
crucietis. plus quippe impius Absalon patrem sanctum Dauid
extinctus quam rebellis afflixit. uiuum namque eum comprehendi
cupiebat, ut qui malitia grassabatur paenitentia sanaretur.
erat ergo ille persecutor patris non solum populum dei diuidendo
nec solum contra dei legem et contra legitimum patris
regnum arma portando atque bellando, sed multo amplius
persecutus est cor paternum in illa impietate moriendo. denique
illum pater optimus pessimum filium, quem non desperando
non defleuerat uiuum, spe finita fleuit occisum. discite ergo,
quid sit quod apostolus ait: omnes qui uolunt in Christo
pie uiuere persecutionem patientur. si catholicorum
domus Donatistae non diripuissent, si catholicas ecclesias
non incendissent, si catholicorum codices sanctos in ipsa
incendia non misissent, si catholicorum corpora non immanissimis
caedibus afflixissent, si catholicorum membra non praecidissent,
si oculos non extinxissent, si denique catholicos non
crudeliter occidissent, hanc solam nos a uobis grauissimam
persecutionem perpeti uerissime diceremus, quia uidemus
uos insensatos et tabescimus, quia infirmatos et infirmamur,
quia scandalizatos et urimur, quia perditos et lugemus. haec
mala uestra, quae uos in aeternum interitum mittunt, amarius
nos persequuntur quam illa, quae a uobis nostris corporibus
uel rebus uel domibus aut basilicis inferuntur. minus persequimini,
cum in nos saeuitis, quam cum uos peritis. denique
in illa persecutione, qua in nos saeuitis, cum laude gaudemus,
in hac autem, qua uos peritis, si gauisi fuerimus, uobiscum [*]
perimus. sed quamdiu in hac carne uiuitis, de nobis desperare
non possumus; cum uero in hac impietate morimini, maxime
cum uos ipsos horrenda caecitate furoris occiditis, amarissimam
tristitiam nostram illud tantummodo consolatur, quod consolatum
est sanctum Dauid, in unitate scilicet dei populus
congregatus, qui fuit scelerati filii tyrannide diuisus. tolerabilius
enim longe pauciores pertinacissimi uestri suis praecipitiis
uel submersionibus uel ignibus pereunt, quam innumerabiles
populi illis eorum salutem impedientibus incendio cum illis
aeterni ignis ardebunt. numquam igitur ecclesiae Christi defuit
aut deerit, unde secundum apostolum qui uolunt in Christo
pie uiuere persecutionem patiantur, aut impiorum malitiam
sustinendo cum in noxia uiuunt, aut eos dolendo cum pereunt.