Contra Fortunatum (16-20)

AUG. dixit: A quo enim passurus erat ?

FORT. dixit: Hoc meum est, quia praeuenire uoluit, non
temere, sed uirtute et praescientia. ceterum nega malum praeter
deum esse, cum per praecepta ostendit, quia sunt alia, quae
praeter uoluntatem ipsius fiunt. praeceptum non intercedit,
nisi ubi est et contrarietas; libera facultas uiuendi non datur,
nisi ubi est lapsus secundum apostoli rationem, qui dicit:
et uos cum essetis mortui delictis et peccatis uestris.
in quibus aliquando ambulastis secundum magisterium
huius mundi, secundum principem potestatis
aeris huius. spiritus, qui nunc operatur in filiis [*] [*]

diffidentiae, in quibus et nos et omnes aliquando con-.
uersati sumus in desideriis carnis nostrae facientes
uoluntates consiliorum carnis. et eramus naturaliter
filii irae, sicut et ceteri. deus autem, qui diues est
in omni misericordia, misertus est nobis. et cum
mortui essemus peccatis, conuiuificauit nos in Christo,
cuius gratia estis salui facti; et simul suscitauit et
cum eo collocauit in caelestibus cum Christo Iesu,
ut ostenderet in saeculis superuenientibus et cetera
usque ad id, quod scriptum est interficiens inimicitiam in
semet ipso. et ueniens euangelizauit pacem uobis,
qui longe, pacem iis, qui prope. quoniam per ipsum
habemus uterque in uno spiritu accessum ad patrem.

AUG. dixit: Ista apostoli lectio, quam recitare uoluisti. si
non fallor, pro mea plurimum et contra tuam fidem facit.
primo quia ipsum liberum arbitrium, quo ego dixi fieri, ut
anima peccet, satis hic expressum est. cum peccata nominauit
et cum reconciliationem nostram dixit fieri cum deo per Iesum
Christum. peccando enim auersi eramus a deo, tenendo autem
praecepta Christi reconciliamur deo, ut qui in peccatis mortui
eramus, seruantes praecepta eius uiuificemur et pacem habeamus
cum illo in uno spiritu, a quo alienati eramus non seruantes
mandata eius, sicuti de homine, qui primus est conditus,
in fide nostra praedicatur. ergo nunc quaero abs te, secundum
eam lectionem, quae lecta est, quomodo habeamus peccata,
si natura contraria nos cogit facere, quod facimus. qui enim
cogitur necessitate aliquid facere, non peccat; qui autem peccat,
libero arbitrio peccat. quare sit nobis paenitentia imperata, si [*]

nos nihil mali fecimus. sed gens tenebrarum? quaero item,
indulgentia peccatorum cui detur: nobis, an genti tenebrarum.
si genti tenebrarum datur indulgentia peccatorum, regnabit et
ipsa cum deo accipiens indulgentiam peccatorum; si autem
nobis datur indulgentia peccatorum, manifestum est, quia uoluntate
peccauimus. satis enim stultum est ignosci ei, qui
nihil mali fecit; nihil autem mali fecit, qui nihil sua uoluntate
fecit. hodie ergo anima pollicente sibi deo indulgentiam
peccatorum et reconciliationem si peccare destiterit et de peccatis
paenitentiam gesserit, si respondeat secundum uestram
fidem et dicat: quid enim peccaui? quid commerui? quid
me expulisti de regnis tuis, ut contra nescio quam gentem
pugnarem? depressa sum, permixta sum, corrupta sum, defecta
sum, non est mihi seruatum liberum arbitrium. tu
nosti necessitatem, qua pressa sum; cur mihi inputas uulnera,
quae suscepi ? quare me cogis ad paenitentiam, cum tu causa
sis uulnerum meorum; cum tu scias, quae passa sum, gentem
tenebrarum in me fecisse te auctore, qui uiolari non poteras
et tamen uolens cauere regnis tuis, quibus nihil noceri possit,
me in miserias praecipitasti ? si certe ego pars tua sum,
quae de uisceribus tuis processi, si de regno tuo et de ore
tuo, in hac gente tenebrarum aliquid pati non debui, ut me
incorrupta illa subiceretur, si pars eram domini. nunc autem [*]
cum illa temperari non posset nisi mea corruptione, quomodo
aut pars tua dicor aut tu inuiolabilis manes aut non es crudelis,
qui me pati uoluisti pro his regnis, quibus nihil noceri
poterat ab illa gente tenebrarum ? ad hoc responde, si placet,
et dignare etiam illud mihi exponere, quomodo dictum est
a Paulo apostolo: eramus naturaliter filii irae, quos reconciliatos
dicit deo. si ergo naturaliter filii. irae erant, quomodo
dicis naturaliter esse animam filiam dei et portionem dei?

FORT. dixit: Si secundum animam dixisset apostolus, quod
simus naturaliter filii irae, alienata esset anima ore apostoli
a deo. et hac modo tu ratione ostendis, quod anima non sit
dei, quia naturaliter, inquit apostolus. sumus irae filii.
si uero secundum quod lege tenebatur idem apostolus ex
semine Abraham, ut ipse contestatur, descendens, constat eum
corporaliter dixisse nos fuisse filios irae. sicut et cetera.
animae uero substantiam ostendit, quod sit ex deo, et animam
aliter non posse reconciliari deo nisi per magistrum, qui est
Christus Iesus. interfecta tamen inimicitia uidebatur anima
indigna extitisse deo; sed quia missa est, hoc confitemur, a deo
tamen omnipotente et originem trahens et missa ad ipsius
uoluntatem consignandam, quemadmodum et saluatorem Christum
credimus de caelo uenisse uoluntatem patris complere.
quae uoluntas patris haec erat animas nostras de eadem inimicitia
liberare interfecta eadem inimicitia. quae si aduersa
deo non fuisset, nec inimicitia uocaretur. ubi erat unitas, nec
interfectio diceretur aut fieret, ubi erat uita. [*] [*]

AUG. dixit: Memento, quod apostolus dixerit conuersatione
nos alienatos a deo esse.

FORT. dixit: Trado ego duas substantias fuisse: in lucis
substantia haberi deum, ut superius diximus, incorruptibilem:
fuisse uero contrariam naturam tenebrarum. eam uirtute dei
uinci hodieque confiteor, et ad meum regressum saluatorem
esse Christum emissum, ut ante idem apostolus ait.

AUG. dixit: Rationibus ut discuteremus duarum naturarum
fidem, interpositum est ab his, qui nos audiunt. sed
quoniam ad scripturas iterum confugisti, ad eas ego descendo
ac nihil praetermittendum esse postulo, ne quibusdam capitibus
utentes nebulas adferamus eis, quibus notae scripturae
non sunt. a capite igitur quod habet apostolus Paulus in
epistula sua ad Romanos consideremus. in prima enim pagina
est, quod uehementer contra uos est. dicit enim: Paulus
seruus Iesu Christi, uocatus apostolus, praedestinatus
in euangelium dei. quod ante promiserat per prophetas
suos in scripturis sanctis, de filio, qui factus
est ei ex semine Dauid secundum carnem, qui praedestinatus
est filius dei in uirtute secundum spiritum
sanctificationis ex resurrectione mortuorum Iesu
Christi domini nostri. uidemus apostolum de domino nostro\'
nos docere, ut et uirtute dei ante carnem praedestinatus fuerit
et secundum carnem factus sit ei de semine Dauid. hoc uos
cum semper negaueritis et negetis, quomodo scripturas flagitatis,
ut secundum eas potius disseramus? [*] [*]

FORT. dixit: Secundum carnem adseritis ex semine Dauid,
cum praedicetur ex uirgine esse natus, et filius dei magnificetur.
fieri enim non potest, nisi ut quod de spiritu est,
spiritus habeatur, et quod de carne est, caro intellegatur.
contra quod est ipsa auctoritas euangelii, qua dicitur, quod
caro et sanguis regnum dei possidere non possunt,
nec corruptio incorruptelam possidebit.

Hic strepitus factus est a consedentibus, qui rationibus
potius agi uolebant, quia uidebant eum non omnia, quae in
apostoli codice scripta sunt, uelle accipere. deinde passim
sermocinatio ab omnibus haberi coepit, quousque diceret sermonem
dei ligatum esse in gente tenebrarum. quod cum exhorruissent
qui aderant, discessum est.

Postera die adhibito iterum notario res acta sic est.

FORT. dixit: Dico, quod nihil mali ex se proferat omnipotens
deus et quod quae sua sunt incorrupta maneant uno
ex fonte inuiolabili orta et genita; cetera uero, quae in hoc
mundo uersantur contraria, non ex deo manare nec principe
deo paruisse in hoc saeculo, id est quod non ex ipso originem
trahant. haec ergo in fide suscepimus, quod aliena sint mala
a deo.

AuG. dixit: Et nostra fides haec est, quod malorum
genitor non sit deus neque ullam naturam fecerit malam. sed
cum uterque nostrum consentiat incorruptibilem deum et incoinquinabilem,
prudentium est aestimare et fidelium, quae sit
fides purior et maiestate dei dignior: illa. ubi adseritur uel [*] [*] [*] [*]

uirtus dei uel pars aliqua dei uel sermo dei posse commutari.
uiolari, corrumpi, ligari, an ea, ubi dicitur et omnipotentem
deum et omnem ipsius naturam et substantiam nulla parte
umquam posse corrumpi, sed mala esse uoluntario peccato
animae, cui dedit deus liberum arbitrium. quod liberum arbitrium
si non dedisset deus, iudicium puniendi nullum iustum
esse posset nec meritum recte faciendi nec praeceptum diuinum,
ut ageretur paenitentia de peccatis, nec ipsa indulgentia peccatorum,
quam nobis deus per dominum nostrum Iesum Christum
donauit, quia qui non uoluntate peccat, non peccat. hoc arbitror
omnibus apertum esse atque perspicuum. quapropter non nos
mouere debent, si aliqua in his, quae deus fecit, molesta
patimur pro meritis nostris. sicut enim ille bonus est, ut
constitueret omnia, sic iustus est, ut peccatis non parcat.
quae peccata, ut dixi, nisi libera uoluntas esset in nobis, peccata
non essent. si quis enim uerbi causa ligaretur ab aliquo
ceteris membris et de manu eius falsum scriberetur sine eius
propria uoluntate, quaero, si hoc iudici patefieret, possit hunc
hominem falsitatis crimine condemnare? quare si manifestum
est peccatum non esse, ubi non est liberum uoluntatis arbitrium,
uolo audire animam, quam dicitis aut partem aut
uirtutem aut sermonem aut quodlibet aliud dei, quid mali
fecerit, ut a deo puniatur aut paenitentiam agat peccati, ut
ueniam mereatur, cum nihil ipsa peccauerit.

FORT. dixit: De substantiis proposui, quod bonorum tantummodo
deus creator, ultor uero malorum habeatur, eo quod mala
ex ipso non sint. merito ergo hoc sentio et ulcisci deum mala,
quia ex ipso non sunt. ceterum si ex ipso essent aut daret [*]

licentiam peccandi, quod dicis liberum arbitrium dedisse deum,
consensor iam inueniebatur delicti mei, eo quod delicti mei
auctor esset, aut ignorans quod futurus essem delinquere, quem
ipse non se dignum institueret. hoc ergo propositum est a
me, et quod interrogo nunc, utrum deus mala instituerit necne,
et utrum ipse finem malorum instituerit. etenim quae ab ipso
diximus facta esse ut opifice deo, uti ab ipso creata et genita
incorruptibilia haberi, his rebus et paret et fides euangelica docet.
haec ego et proposui, quae sunt credulitatis nostrae et quae
a te possunt in ista professione nostra firmari, ita tamen, ut
non desit auctoritas fidei christianae. et quia nullo genere
recte me credere ostendere possum, nisi eandem fidem scripturarum
auctoritate firmauerim, id ergo est, quod insinuaui,
quod dixi. aut si mala auctore deo in mundum peruenerunt,
hoc ipse dicere dignare; aut si recte creditur mala ex deo
non esse, hoc etiam praesentium contemplatio prosequi debet
et suscipere. de substantiis dixi, non de peccato, quod in nobis
uersatur. si enim originem non haberet, quod cogitamus delicta
facere, non cogeremur ad peccatum uenire uel ad delictum.
nam quia inuiti peccamus et cogimur a contraria et inimica
nobis substantia, idcirco sequimur scientiam rerum. qua scientia
admonita anima et memoriae pristinae reddita recognoscet, ex
quo originem trahat, in quo malo uersetur, quibus bonis iterum
emendans, quod nolens peccauit, possit per emendationem [*] [*]
delictorum suorum bonorum operum gratia meritum sibi reconciliationis
apud deum collocare auctore deo saluatore nostro.
qui nos docet et bona exercere et mala fugere. propositum
est enim nobis, quod non aliqua contraria natura. sed sua
sponte homo aut iustitiae seruiat aut peccatis se obnoxium
faciat. cum nulla contraria gente, si sola uersatur anima in
corpore constituta. cui deus, ut dicis, liberum arbitrium dedit.
sine peccato esset nec peccatis se obnoxium faceret.