Contra Fortunatum (16-17)

AUG. dixit: A quo enim passurus erat ?

FORT. dixit: Hoc meum est, quia praeuenire uoluit, non
temere, sed uirtute et praescientia. ceterum nega malum praeter
deum esse, cum per praecepta ostendit, quia sunt alia, quae
praeter uoluntatem ipsius fiunt. praeceptum non intercedit,
nisi ubi est et contrarietas; libera facultas uiuendi non datur,
nisi ubi est lapsus secundum apostoli rationem, qui dicit:
et uos cum essetis mortui delictis et peccatis uestris.
in quibus aliquando ambulastis secundum magisterium
huius mundi, secundum principem potestatis
aeris huius. spiritus, qui nunc operatur in filiis [*] [*]

diffidentiae, in quibus et nos et omnes aliquando con-.
uersati sumus in desideriis carnis nostrae facientes
uoluntates consiliorum carnis. et eramus naturaliter
filii irae, sicut et ceteri. deus autem, qui diues est
in omni misericordia, misertus est nobis. et cum
mortui essemus peccatis, conuiuificauit nos in Christo,
cuius gratia estis salui facti; et simul suscitauit et
cum eo collocauit in caelestibus cum Christo Iesu,
ut ostenderet in saeculis superuenientibus et cetera
usque ad id, quod scriptum est interficiens inimicitiam in
semet ipso. et ueniens euangelizauit pacem uobis,
qui longe, pacem iis, qui prope. quoniam per ipsum
habemus uterque in uno spiritu accessum ad patrem.

AUG. dixit: Ista apostoli lectio, quam recitare uoluisti. si
non fallor, pro mea plurimum et contra tuam fidem facit.
primo quia ipsum liberum arbitrium, quo ego dixi fieri, ut
anima peccet, satis hic expressum est. cum peccata nominauit
et cum reconciliationem nostram dixit fieri cum deo per Iesum
Christum. peccando enim auersi eramus a deo, tenendo autem
praecepta Christi reconciliamur deo, ut qui in peccatis mortui
eramus, seruantes praecepta eius uiuificemur et pacem habeamus
cum illo in uno spiritu, a quo alienati eramus non seruantes
mandata eius, sicuti de homine, qui primus est conditus,
in fide nostra praedicatur. ergo nunc quaero abs te, secundum
eam lectionem, quae lecta est, quomodo habeamus peccata,
si natura contraria nos cogit facere, quod facimus. qui enim
cogitur necessitate aliquid facere, non peccat; qui autem peccat,
libero arbitrio peccat. quare sit nobis paenitentia imperata, si [*]

nos nihil mali fecimus. sed gens tenebrarum? quaero item,
indulgentia peccatorum cui detur: nobis, an genti tenebrarum.
si genti tenebrarum datur indulgentia peccatorum, regnabit et
ipsa cum deo accipiens indulgentiam peccatorum; si autem
nobis datur indulgentia peccatorum, manifestum est, quia uoluntate
peccauimus. satis enim stultum est ignosci ei, qui
nihil mali fecit; nihil autem mali fecit, qui nihil sua uoluntate
fecit. hodie ergo anima pollicente sibi deo indulgentiam
peccatorum et reconciliationem si peccare destiterit et de peccatis
paenitentiam gesserit, si respondeat secundum uestram
fidem et dicat: quid enim peccaui? quid commerui? quid
me expulisti de regnis tuis, ut contra nescio quam gentem
pugnarem? depressa sum, permixta sum, corrupta sum, defecta
sum, non est mihi seruatum liberum arbitrium. tu
nosti necessitatem, qua pressa sum; cur mihi inputas uulnera,
quae suscepi ? quare me cogis ad paenitentiam, cum tu causa
sis uulnerum meorum; cum tu scias, quae passa sum, gentem
tenebrarum in me fecisse te auctore, qui uiolari non poteras
et tamen uolens cauere regnis tuis, quibus nihil noceri possit,
me in miserias praecipitasti ? si certe ego pars tua sum,
quae de uisceribus tuis processi, si de regno tuo et de ore
tuo, in hac gente tenebrarum aliquid pati non debui, ut me
incorrupta illa subiceretur, si pars eram domini. nunc autem [*]
cum illa temperari non posset nisi mea corruptione, quomodo
aut pars tua dicor aut tu inuiolabilis manes aut non es crudelis,
qui me pati uoluisti pro his regnis, quibus nihil noceri
poterat ab illa gente tenebrarum ? ad hoc responde, si placet,
et dignare etiam illud mihi exponere, quomodo dictum est
a Paulo apostolo: eramus naturaliter filii irae, quos reconciliatos
dicit deo. si ergo naturaliter filii. irae erant, quomodo
dicis naturaliter esse animam filiam dei et portionem dei?

FORT. dixit: Si secundum animam dixisset apostolus, quod
simus naturaliter filii irae, alienata esset anima ore apostoli
a deo. et hac modo tu ratione ostendis, quod anima non sit
dei, quia naturaliter, inquit apostolus. sumus irae filii.
si uero secundum quod lege tenebatur idem apostolus ex
semine Abraham, ut ipse contestatur, descendens, constat eum
corporaliter dixisse nos fuisse filios irae. sicut et cetera.
animae uero substantiam ostendit, quod sit ex deo, et animam
aliter non posse reconciliari deo nisi per magistrum, qui est
Christus Iesus. interfecta tamen inimicitia uidebatur anima
indigna extitisse deo; sed quia missa est, hoc confitemur, a deo
tamen omnipotente et originem trahens et missa ad ipsius
uoluntatem consignandam, quemadmodum et saluatorem Christum
credimus de caelo uenisse uoluntatem patris complere.
quae uoluntas patris haec erat animas nostras de eadem inimicitia
liberare interfecta eadem inimicitia. quae si aduersa
deo non fuisset, nec inimicitia uocaretur. ubi erat unitas, nec
interfectio diceretur aut fieret, ubi erat uita. [*] [*]