Contra epistulam fundamenti (36-40)

Sed quoniam quaesiuimus, quid esset malum, neque
hoc naturam, sed contra naturam esse cognouimus, consequenter
quaerendum est, unde sit: quod ille si fecisset, minus
fortasse in has tanti erroris angustias laberetur. praepropere
quippe ac praepostere quaesiuit, unde esset, quod primo non
quaesierat, quid esset; et ideo nullo modo potuerunt quaerenti
occurrere nisi uana phantasmata, quibus difficile animus carnalibus
sensibus multum pastus exuitur. dicet ergo aliquis
non iam certare, sed non errare desiderans: unde est ista
corruptio, quod quasi generale malum rerum bonarum, sed
tamen corruptibilium esse conperimus? qui talis quaerit, cito
inuenit magno ardore uerum petens et constanti perseuerantia
pulsans pie. per homines enim commemoratio aliqua signis
uerborum fieri potest; docet autem unus uerus magister,
ipsa incorruptibilis ueritas, solus magister interior: qui etiam
exterior factus est, ut nos ab exterioribus ad interiora reuocaret,
et formam serui accipiens, ut surgentibus eius sublimitas
innotesceret, iacentibus humilis adparere dignatus est.
in eius nomine subplices simus et per eum misericordiam
patris inplorantes ista quaeramus. primo enim breuissime
responderi potest quaerentibus, unde corruptio est, cum dicitur:
ex eo, quod hae naturae, quae corrumpi possunt, non
de deo genitae, sed ab illo de nihilo factae sunt: quas quo-
Diam bonas superior ratio demonstrauit, nemo potest recte [*] [*] [*]

Quid mali, inquis, fieret, si et ista fierent summe bona?
et tamen si quis ex nobis quaereret accepto et credito deo
patre summo bono, si esset aliud summe bonum, unde esse
nobis pie uideretur, nullo modo recte responderemus nisi de
deo patre, qui summe bonus est. quod ergo de illo est,
meminerimus natum de illo esse, non ab eo factum de nihilo,
et ideo et hoc summe, id est incorruptibiliter bonum esse,
uidemusque iniuste flagitari, ut tam summe bona sint, quae
fecit de nihilo, quam summe bonus est, quem de se genuit:
quem nisi unum genuisset, non id, quod ipse est, genuisset,
quia ipse unus est. quapropter unico quidem filio, per
quem facta sunt a patre omnia bona de nihilo, inperite atque
inpie fratres quaeruntur, nisi ex eo, quod in homine adparere
dignatus est. nam ideo et unigenitus in scripturis et primogenitus
dicitur: unigenitus a patre, primogenitus ex mortuis.
et uidimus, inquit, gloriam eius tamquam unigeniti a
patre, pleni gratia et ueritate, et Paulus dicit: ut sit
ipse primogenitus in multis fratribus.

Quodsi dixerimus "non iam essent ista bona, quae de
nihilo facta sunt, sed tantummodo dei natura esset", inuidebimus
tantis bonis et uox inpia est, iniuriam putare non hoc
esse, quod deus est, et ideo nolle esse aliquod bonum, quoniam
ei praeponitur deus. quaeso, patere, natura animae rationalis,
aliquanto minus te esse quam deus est, et tanto minus, [*] [*]

Quapropter quamuis sit malum corruptio et quamuis
non sit a conditore naturarum, sed ex eo sit, quod de nihilo
factae sunt, tamen etiam ipsa illo regente et gubernante
omnia, quae fecit, sic ordinata est, ut non noceat nisi naturis
infimis ad subplicium damnatorum et exercitationem admonitionemque
redeuntium, ut inhaereant deo incorruptibili maneantque
incorrupti, quod unum est bonum nostrum, sicut per
prophetam dicitur: mihi autem inhaerere deo bonum est.
neque illud dixeris: non faceret deus naturas corruptibiles.
in quantum enim naturae sunt, deus fecit; in quantum autem
corruptibiles, non deus fecit; non est enim ab illo corruptio,
qui solus est incorruptibilis. si haec capis, gratias age deo;
si non capis, quiesce et noli temere nondum intellecta damnare
subplexque illi, qui lumen est mentis, adtende, ut intellegas.
cum enim dicitur "natura corruptibilis," non unum, sed duo
nomina dicuntur. item cum dicitur "deus fecit" de nihilo,
non unum, sed duo nomina audimus. redde ergo istis singulis
illa singula, ut cum audis naturam, ad deum pertineat, cum
audis corruptibilem, ad nihilum, ita tamen, ut ipsae corruptiones,
quamuis non sint ex dei arte, in eius tamen potestate
sint disponendae pro rerum ordine et meritis animarum. ideo
recte dicimus ab illo esse praemium atque subplicium. ita
enim non fecit corruptionem, ut possit corruptioni eum dare,
qui corrumpi meruerit, id est qui se ipse coeperit peccando
corrumpere, ut cruciantem sentiat corruptionem inuitus, qui
blandientem commisit uolens.

Non enim in uetere testamento tantum scriptum est:
ego facio bona et condo mala, sed euidentius in nouo, [*] [*]

Si quis autem nondum credit ex nihilo esse corruptionem,
proponat sibi haec duo "esse" et "non esse" quasi ex
diuersis partibus intellegendi gratia, ut, cum tardis tardius
ambulemus, deinde uelut in medio constituat aliquid, ut puta
corpus animantis, et quaerat hoc secum, dum formatur illud [*] [*]