Contra epistulam fundamenti (27)

Quid faciam cum errore peruersis et consuetudine inplicatis
miserrimis animis? non enim sciunt isti homines.
quid loquantur, cum haec loquuntur; non enim adtendunt.
rogo, nemo uos urget, nemo in certamen premit, nemo praeteritis
insultat erroribus, nisi qui diuinam misericordiam expertus
non est. ut careret erroribus, tantum id agamus, ut
aliquando finiantur. intuemini paululum sine animositate et
amaritudine — omnes homines sumus, non nos, sed errores
et falsitates oderimus — quaeso, intuemini paululum. deus
misericordiarum, adiuua intuentes et uerum quaerentibus interius
lumen accende. quid enim intellegimus, si non [*]

intellegimus rectum melius esse quam prauum? quaero ergo a uobis,
si placide modesteque accipitis, rectum latus terrae tenebrarum,
quod recto lateri terrae lucis adiungitur, si quispiam
deprauaret, nullamne illi pulchritudinem adimeret. necesse est
fateamini, si latrare nolitis, non solum ei, si deprauetur,
pulchritudinem auferri, sed eam etiam pulchritudinem, quam
cum recto latere terrae luminis potuit habere communem.
hanc ergo auferens et de recto prauum faciens, ut discordaret,
quod concordabat, et abhorreret, quod congruebat, numquid
aliquam inde auferret substantiam? sic ergo discite non substantiam
malum esse, sed sicut in corpore conmutatione formae
in deterius amitti speciem uel potius minui et foedum dici,
quod pulchrum antea dicebatur, et displicere corpus, quod
ante placuerat: sic in animo rectae uoluntatis decus, quo pie
iusteque uiuitur, conmutata in deterius uoluntate deprauari;
quo peccato effici animam miseram, quae honestate rectae
uoluntatis beatitatem obtinebat, nulla addita detractaue substantia.

Deinde etiam illud cogitate, quia etsi concedamus aliis
causis latus terrae tenebrarum malum esse, quod obscurum,
quod tenebrosum uel si quid aliud dici potest, non tamen in
eo, quod rectum est, malum est. sicut ergo concedo esse in
eius colore aliquid mali, sic necesse est et uos concedatis
esse in eius rectitudine aliquid boni. nefas est itaque hoc
quantumcumque boni est alienare ab artifice deo, a quo esse
omne bonum, quod in quacumque natura est, nisi credimus,
perniciosissime erramus. quomodo ergo ille et summum malum
esse dicit hanc terram, in cuius lateris rectitudine inuenio,
quantum ad corpus adtinet, non paruae pulchritudinis bonum, [*] [*]

et ab omnipotente atque optimo deo eam uult esse penitus
alienam, cum id ipsum bonum, quod in illa inuenimus, cui
alii tribuendum sit nisi auctori bonorum omnium. non inueniamus?
sed malum erat, inquit, etiam illud latus. puta malum
esse: deterius esset certe, si non rectum, sed distortum esset.
quomodo est igitur summum malum, quo potest aliquid cogitari
deterius ? deinde necesse est aliquid boni sit. quo carendo
fit res quaecumque deterior; carendo autem rectitudine fieret
latus illud deterius: inest ergo illi boni aliquid, rectitudo. et
numquam mihi dices, unde inest, nisi ad eum te contuleris.
a quo siue magna siue parua, omnia tamen bona esse fateamur.
sed iam a lateris huius consideratione transeamus ad alia.