Contra epistulam fundamenti (26)

Quid expectamus amplius? tenemus enim, quod iuxta
latus erat. quomodo libet iam fingite figuras et qualialibet
liniamenta describite, moles certe illa inmensa terrae tenebrarum
aut recto latere adiungebatur terrae lucis aut curuo
aut tortuoso. sed si tortuoso, et illa sancta terra tortuosum
habet latus; nam si ipsa rectum habet latus et tortuoso
huius latere tangitur, interpatent cauernae quaedam profundae
per infinitum inanes nec iam supra terram tantum tenebrarum
inanitas erat, sicut audire solebamus. quod si ita est, quanto
melius erat, ut se aliquanto longius terra luminis remoueret
atque illa inanitas tanta interesset, ne omnino posset a tenebrarum
terra ulla ex parte contingi! immo etiam tantum
spatium pateret inanis profunditatis, ut si qua gentis illius
oreretur inprobitas, etiamsi temere transilire in illam uellent
principes tenebrarum — quoniam nec uolare posunt corpora,
\' nisi aere corporeo subportentur —, per illud inane praecipitati
et, quia infinitum deorsum uersus esset, ad nullum aliquando
fundum peruenientes, etiamsi semper possent uiuere,
numquam tamen, dum deorsum semper feruntur, possent
nocere. si autem curuo latere adiungebatur, terra quoque
lucis curuo eam sinu deformiter recipiebat. aut si introrsus
ista quasi specie theatri curua erat, curuam terrae luminis
partem tali sinu receptam non minus deformi copulatione
amplectebatur. aut si ista curuum habebat latus et illa rectum,
non ex toto eam latere adtingebat. et utique melius erat,
sicut supra dixi, ut nulla ex parte contingeret tantumque
inane interesset, ut et iusto interuallo utramque terram [*] [*] [*]

seiungeret et temerarios inprobos per infinitum praecipites nihil
nocere permitteret. quodsi recto latere latus rectum adtingebat,
non uideo quidem aliqua uel receptacula uel hiatus,
sed plane uideo tantam pacem tantamque secum terrae utriusque
concordiam, ut maior coniunctio esse non possit. quid
enim speciosius, quid conuenientius quam rectum recto ita
copulari, ut nulla ex parte sinus aliquis uel flexus disrumpat
aut dirimat naturalem ac stabilem per infinitum spatium loci
et ab infinita aeternitate iuncturam ? quae recta latera utriusque
terrae, etiamsi interposito inani separarentur, non solum
per se ipsa pulchra essent, quia tam recta essent, sed interiecto
quoque interuallo ita sibi congruerent, ut hinc atque illinc
pariles rectitudines etiamsi nulla coniunctione, ipsa tamen similitudine
in unam pulchritudinem conuenirent. cum autem
accedit ista coniunctio, quid concordius et pacatius hac utraque
terra, quid uero etiam ipsa copulatione duorum rectorum
laterum pulchrius dici aut cogitari possit, non inuenio.