Contra epistulam fundamenti (25)

Quare si uobis iam persuadetur posse aliquid boni
omnipotentem deum de nihilo facere, uenite in catholicam et
discite omnes naturas, quas fecit et condidit deus, excellentiae
gradibus ordinatas a summis usque ad infimas, omnes bonas,
sed alias aliis esse potiores, easque factas esse de nihilo,
cum deus artifex per sapientiam suam potentialiter, ut ita
dicam, operaretur, ut posset esse, quod non erat, et in quantum
esset, bonum esset; in quantum autem deficeret, se non
de deo genitum, sed ab ipso de nihilo factum ostenderet.
quid enim uos teneat, si consideretis, non inuenitis, cum
terram luminis, quam describitis, neque hoc esse, quod deus
est, possitis dicere, ne in ipsam dei naturam foeditas quadrae
illius inartetur; neque de illo genitam, ne nihilominus hoc,
quod deus est, cogatur intellegi et ad eandem deformitatem
redeat; nec alienam ab illo, ne in alieno regna eum posuisse
et non duas, sed tres naturas dicere urgeamini; neque ab
eodem de aliena factam substantia, ne aut bonum aliud fuerit
. praeter deum, aut malum praeter gentem tenebrarum. remanet [*]

igitur uobis, ut de nihilo terram luminis deum fecisse fateamini,
et non uultis credere. quodsi magnum aliquod bonum,
quod tamen illo ipso esset inferius, deus ex nihilo facere
potuit. potuit etiam, quia bonus est et nulli bono inuidet,
facere alterum bonum, quod illo priore esset inferius; potuit
et tertium, cui secundum praeponeretur, et deinde usque ad
infimum bonum naturarum factarum ordinem ducere, donec
uniuersitas earum non numero indefinito incerta difflueret.
sed certo terminata consisteret. aut si nec de nihilo istam
luminis terram deum fecisse uultis fateri, non erit exitus.
quo tantas turpitudines et tam sacrilegas opiniones euadatis.

Aut uidete certe, quoniam liberum est carnali cogitationi
phantasmata qualia libuerit opinari, ne forte possitis aliam
quamcumque formam huic coniunctioni duarum terrarum inuenire.
ne tam detestabilis et auersanda rerum facies animo
occurrat, terram scilicet dei, siue Sit eiusdem naturae, qua
deus est, siue diuersae, in qua tamen dei regna fundata sint,
ita ingenti mole per inmensum iacere, ut per infinitum porrectis
et apertis membris iaceat. quibus foedissime atque
turpissime ab inferiore parte recipiat etiam ipsum inmensae
magnitudinis inartatum illum cuneum terrae tenebrarum. sed quicquid
aliud inueneritis figurae. quo duae istae terrae sibi
coniungantur, delere profecto Manichaei litteras non potestis:
non dico alias, quibus expressius ista descripsit — fortassis
enim quia paucioribus notae sunt. minus periculi habere uideantur
istas ipsas, de quibus nunc agitur, epistulae fundamenti,
quae fere omnibus, qui apud uos inluminati uocantur,
solet esse notissima. hic quippe ita scribitur: iuxta unam uero
partem ac latus illius inlustris ac sanctae terrae erat
tenebrarum terra profunda et inmensa magnitudine. [*]