Contra epistulam fundamenti (23)

Confer nunc non spiritales catholicae fidei uiros. in
quibus quantum in hac uita animus potest, cernit substantiam
naturamque diuinam nullis locorum spatiis tendi, nullis liniamentorum
dimensionibus figurari, sed confer carnales et [*]

paruulos nostros, qui solent auditis in allegoria membris quibusdam
corporis nostri — uelut cum dicuntur oculi dei et aures
dei, solent deum sibi libertate phantasmatis corporis humani
specie figurare —: hos confer iam illis Manichaeis, qui solent
istas nugas intentis et curiosis hominibus quasi magna secreta
describere, et considera. qui tolerabilius et honestius de deo
sentiant: utrum ii, qui eum forma humana summa dignitate in
suo genere praedita cogitant, an ii. qui eum infinita mole
diffusum, non tamen undique, sed tribus quadris infinitum
atque condensum, ex una uero fissum. patentem. hiantem,
laxum superius inanitate. cuneatum inferius terra tenebrarum,
uel, si ita melius est dicere, apertum superius natura propria.
intratum inferius aliena. ecce, ego tecum derideo carnales
homines. qui nondum possunt spiritalia cogitare humana forma
deum existimantes; deride et tu mecum, si potes, eos, qui
tam deformem turpemque fissuram uel scissuram dei, tam
inaniter supra hiulcam, tam inhoneste infra obturatam multum
miserabili cogitatione imaginantur, cum hoc etiam intersit,
quod isti carnales, qui humana forma deum cogitant. si ecclesiae
catholicae gremio contenti cum lacte nutriendi sunt. non
se in temerarias opiniones praecipitent. sed ibi studium pium
quaerendi nutriant, ibi petant, ut accipiant, ibi pulsent, ut eis
aperiatur, incipiunt spiritaliter allegorias parabolasque scripturarum
intellegere et paulatim sapere diuinas potentias congruenter
alibi aurium, alibi oculorum, alibi manuum uel pedum
uel etiam alarum atque pennarum, scuti quoque et gladii et
galeae ceterarumque talium innumerabilium rerum nomine
enuntiari. qua intellegentia quanto magis proficiunt, tanto
magis catholici esse firmantur; Manichaei uero quando figurae [*]
illius imaginationem reliquerint, Manichaei esse non poterunt.
hoc enim quasi proprium atque praecelsum auctoris sui laudibus
tribuunt, quod dicunt illa. quae ab antiquis figurate in libris
diuina mysteria posita sunt. huic, qui ultimus uenturus erat,
soluenda et demonstranda esse seruata, et propterea post istum
iam neminem doctorem diuinitus esse uenturum, quia nihil
iste per figuras et allegorias dixerit, cum et antiquorum, quae
talia fuerant, aperiret et sua enodate manifesteque monstraret.
non habent ergo isti, ad quas interpretationes reuertantur,
cum illis de auctore suo legitur: iuxta unam uero partem
ac latus inlustris illius ac sanctae terrae erat tenebrarum
terra. quocumque se uerterint, necesse est, ut phantasmatum
suorum miseria coartati in scissuras aut abruptas
praecisiones et iuncturas. aut fulturas turpissimas incidant:
quas non dicam de incommutabili natura dei, sed de omni
natura incorporea quamuis mutabili, sicut est anima. miserrimum
est credere. et tamen, si non possem me intendere ad
superiora neque cogitationes meas a falsis imaginationibus.
quas per sensus corporeos memoria fixas gero, in libertatem
ac sinceritatem naturae spiritalis euoluere. quanto melius
humani corporis forma deum cogitarem, quam illum nigrum
cuneum scissurae inferiori eius adfigerem superioremque uastissimam
laxitatem non inueniens. unde oppilarem, sic inmensa
inanitate patentem et hiantem relinquerem ? quid ista opinione
foedius ? quid tenebrosius hoc errore dici aut fingi potest ?