Contra epistulam fundamenti (16)

Sed quid dicam de ueritate atque sapientia, quae omnes
potentias animae superat. cum ipsius animae natura, quae
mutabilis inuenitur, nullo modo locorum spatia quadam mole
sua occupet.? quicquid enim qualibet crassitudine est, non
potest nisi minui per partes habendo aliud hic et aliud alibi.
minor est enim digitus quam tota manus et minor est digitus
unus quam duo et alibi est iste digitus. alibi ille, alibi cetera
manus. quod non solum in molibus corporum articulatis uidemus,
sed etiam terrae pars ista non est ibi, ubi illa, quia
suum locum quaeque obtinet; et pars umoris minor minore
et maior maiore loco est; et alia pars est circa fundum, alia
circa oras poculi. similiter aeris partes suos quaeque inplent
locos. nec fieri potest, ut aer, quo inpletur haec domus,
simul secum in eadem domo habere possit etiam illum aerem,
quem uicini habent. lucisque ipsius alia pars infunditur per
hanc fenestram, alia per illam, et maior per maiorem, per
minorem autem minor. nec omnino potest esse aliquod corpus
siue caeleste siue terrestre siue aerium siue umidum, quod
non minus sit in parte quam in toto: neque ullo modo possit
in loco huius partis simul habere aliam partem, sed aliud
hic et aliud alibi habens per quaelibet spatia locorum distanti
et diuidua, uel potius, ut ita dicam, sectili mole distenditur.
animae uero natura, etiamsi non illa eius potentia consideretur,
qua intellegit ueritatem, sed illa inferior, qua continet
corpus et sentit in corpore, nullo modo inuenitur locorum
spatiis aliqua mole distendi. nam singulis sui corporis [*]

particulis tota praesto est, cum tota sentit in singulis; nec minor
pars eius in digito est et maior in brachio, sicut ipse digitus
brachio minor est, sed ubique tanta est, quia ubique tota est.
cum enim tangitur digitus. non per totum corpus sentit, et
tamen tota sentit. totam enim tactus ille non latet; quod
non fieret. nisi tota praesto esset. nec sic tota praesto est,
cum tangitur digitus et sentit in digito. ut ceterum deserat
corpus et sese ad unum illum locum. in quo sentit, adglomeret.
sed cum tota sentit in digito manus, si alius locus
tangatur in pede. nec ibi desinit tota sentire. atque ita in
singulis distantibus locis tota simul adest. non unum deserens.
ut in altero tota sit, neque ita utrumque tenens. ut aliam
partem hic habeat et alibi aliam. sed sufficiens exhibere se
singulis locis simul totam, quoniam tota sentit in singulis
satis ostendit se locorum spatiis non teneri.