De Fide et Symbolo (19)

De spiritu autem sancto nondum tam copiose ac diligenter
disputatum est a doctis et magnis diuinarum scripturarum
tractatoribus, ut intellegi facile possit eius proprium,
quo proprio fit, ut eum neque filium neque patrem dicere
possimus, sed tantum spiritum sanctum, nisi quod eum donum [*] [*]

dei esse praedicant, ut deum credamus non se ipso inferius
donum dare. seruant tamen, ut non genitum spiritum sanctum
tamquam filium de patre praedicent — unicus enim est
Christus — nec de filio tamquam nepotem summi patris nec
tamen id quod est nulli debere, sed patri, ex quo omnia, ne
duo constituamus principia sine principio, quod falsissimum
et absurdissimum est et non catholicae fidei, sed quorundam
haereticorum errori proprium. ausi sunt tamen quidam ipsam
communionem patris et filii atque, ut ita dicam, deitatem,
quam Graeci dsotTj-ca appellant, spiritum sanctum credere: ut,
quoniam pater deus et filius deus, ipsa deitas, qua sibi copulantur
et ille gignendo filium et ille patri cohaerendo, ei a
quo est genitus aequetur. hanc ergo deitatem, quam etiam
dilectionem in se inuicem amborum caritatemque uolunt intellegi,
spiritum sanctum appellatum dicunt multisque scripturarum
documentis adsunt huic opinioni suae: siue illo, quod
dictum est: quoniam caritas dei diffusa est in cordibus
nostris per spiritum sanctum qui datus est
nobis, siue aliis multis talibus testimoniis, et eo ipso, quod
per spiritum sanctum reconciliamur deo: unde etiam cum [*] [*]
donum dei dicitur, satis significari uolunt caritatem dei esse
spiritum sanctum. non enim reconciliamur illi nisi per dilectionem,
qua etiam filii dei appellamur, non iam sub timore
tamquam serui, quia consummata dilectio foras mittit
timorem, et spiritum libertatis accepimus, in quo clamamus:
abba pater. et quia reconciliati et in amicitiam
reuocati per caritatem poterimus omnia dei secreta cognoscere,
propterea de spiritu sancto dicitur: ipse uos inducet in
omnem ueritatem; propterea et confidentia praedicandae
ueritatis, qua inpleti sunt in aduentu eius apostoli, recte
caritati tribuitur, quia et diffidentia timori datur, quem consummatio
caritatis excludit. et ideo donum dei dicitur, quia
eo quod quisque nouit non fruitur, nisi id diligat. frui autem
sapientia dei nihil est aliud quam ei dilectione cohaerere,
neque quisquam in eo quod percipit permanet nisi dilectione;
et ideo spiritus sanctus dicitur, quoniam ad permanendum
sanciuntur quaecumque sanciuntur nec dubium est a sanciendo
sanctitatem uocari. maxime autem illo testimonio utuntur
assertores huius sententiae, quod scriptum est: quod natum
est de carne, caro est; et quod natum est de spiritu,
spiritus est, quoniam deus spiritus est. hic enim [*] [*]
regenerationem nostram dicit, quae non secundum Adam de
carne est, sed secundum Christum de spiritu sancto. quapropter
si spiritus sancti hoc loco facta est commemoratio, cum dictum
est, quoniam deus spiritus est, animaduertendum dicunt
non dictum esse quoniam spiritus deus est), sed: quoniam
deus spiritus est, ut ipsa deitas patris et filii hoc loco
dicta sit deus, quod est spiritus sanctus. huc accedit aliud
testimonium, quod dicit Iohannes apostolus, quoniam deus
dilectio est. etiam hic enim non ait \'dilectio deus est\',
sed: deus dilectio est, ut ipsa deitas dilectio intellegatur.
et quod in illa enumeratione conexarum sibi rerum, ubi dicitur:
omnia uestra sunt, uos autem Christi, Christus
autem dei, et: caput mulieris uir, caput uiri Christus,
caput autem Christi deus, nulla fit commemoratio
spiritus sancti, ad hoc pertinere dicunt, quia non fere in his,
quae sibi conexa sunt, numerari solet ipsa conexio. unde in
illo etiam loco trinitatem ipsam uidentur agnoscere, qui legunt
adtentius, cum dicitur: quoniam ex ipso et per ipsum
et in ipso sunt omnia: ex ipso, tamquam ex eo, qui
nulli debet quod est; per ipsum, tamquam per mediatorem;
in ipso, tamquam in eo, qui continet, id est copulatione
coniungit.