De civitate dei (3.3)

CAPUT III. Non potuisse offendi deos Paridis adulterio, quod inter ipsos traditur frequentatum.

Nulla itaque causa est, quare di, quibus, ut dicunt, steterat
illud imperium, cum a Graecis praeualentibus probentur uicti,
Troianis peierantibus fingantur irati. Nec adulterio Paridis,
ut rursus a quibusdam defenduntur, ut Troiam desererent,
suscensuerunt. Auctores enim doctoresque peccatorum esse
adsolent, non ultores. \'Urbem Romam, inquit Sallustius, sicuti
ego accepi, condidere adque habuere initio Troiani, qui Aenea
duce profugi sedibus incertis uagabantur\'. Si ergo adulterium
Paridis uindicandum numina censuerunt, aut magis in Romanis
aut certe etiam in Romanis puniendum fuit, quia Aeneae
mater hoc fecit. Sed quo modo in illo illud flagitium oderant,
qui in sua socia Venere non oderant (ut alia omittam) quod
cum Anchise commiserat, ex quo Aenean pepererat? An quia
illud factum est indignante Menelao, illud autem concedente
Vulcano? Di enim, credo, non zelant coniuges suas usque
adeo, ut eas etiam cum hominibus dignentur habere communes.
Inridere fabulas fortassis existimor nec grauiter agere tanti
ponderis causam. Non ergo credamus, si placet, Aenean esse
Veneris filium: ecce concedo, si nec Romulum Martis. Si
autem illud, quur non et illud? An deos [fas est] hominibus
feminis, mares autem homines deabus misceri nefas? Dura
uel potius non credenda condicio, quod ex iure Veneris in [*] [*]

concubitu Marti licuit, hoc in iure suo ipsi Veneri non licere.
At utrumque firmatum est auctoritate Romana. Neque enim
minus credidit recentior Caesar auiam Venerem quam patrem
antiquior Romulus Martem.