De civitate dei (2.26)

CAPUT XXVI. De secretis daemonum monitis, quae pertinebant ad bonos mores, cum palam in sacris eorum omnis nequitia disceretur.

Quae cum ita sint, cum palam aperteque turpitudines
crudelitatibus mixtae, obprobria numinum et crimina, siue
prodita siue conficta, ipsis exposcentibus et nisi fieret irascentibus
etiam certis et statis sollemnitatibus consecrata illis
et dicata claruerint adque ad omnium oculos ut imitanda
proponerentur, spectanda processerint: quid est, quod idem [*]

ipsi daemones, qui se huiusce modi uoluptatibus inmundos
esse spiritus confitentur, qui suis flagitiis et facinoribus, siue
indicatis siue simulatis, eorumque sibi celebratione petita ab
inpudentibus, extorta a pudentibus auctores se uitae scelestae
inmundaeque testantur, perhibentur tamen in adytis suis
secretisque penetralibus dare quaedam bona praecepta de
moribus quibusdam uelut electis sacratis suis? Quod si ita
est, hoc ipso callidior aduertenda est et conuincenda malitia
spirituum noxiorum. Tanta enim uis est probitatis et castitatis,
ut omnis uel paene omnis eius laude moueatur humana natura,
nec usque adeo sit turpitudine uitiosa, ut totum sensum
honestatis amiserit. Proinde malignitas daemonum, nisi alicubi
se, quem ad modum scriptum in nostris litteris nouimus,
transfiguret in angelos lucis, non inplet negotium
deceptionis. Foris itaque populis celeberrimo strepitu inpietas
inpura circumsonat, et intus paucis castitas simulata uix
sonat; praebentur propatula pudendis et secreta laudandis; decus
latet et dedecus patet; quod malum geritur omnes conuocat
spectatores, quod bonum dicitur uix aliquos inuenit auditores,
tamquam honesta erubescenda sint et inhonesta glorianda.
Sed ubi hoc nisi in daemonum templis? ubi nisi in fallaciae
deuersoriis? Illud enim fit, ut honestiores, qui pauci sunt,
capiantur; hoc autem, ne plures, qui sunt turpissimi, corrigantur.

Ubi et quando sacrati Caelestis audiebant castitatis praecepta,
nescimus; ante ipsum tamen delubrum, ubi simulacrum illud
locatum conspiciebamus, uniuersi undique confluentes et ubi
quisque poterat stantes ludos qui agebantur intentissimi [*] [*]

spectabamus, intuentes alternante conspectu hinc meretriciam
pompam, illinc uirginem deam: illam suppliciter adorari, ante
illam turpia celebrari; non ibi pudibundos mimos, nullam uerecundiorem
scaenicam uidimus; cuncta obscenitatis inplebantur
officia. Sciebatur uirginali numini quid placeret, et exhibebatur
quod de templo domum matrona doctior reportaret. Nonnullae
pudentiores auertebant faciem ab inpuris motibus scaenicorum
et artem flagitii furtiua intentione discebant. Hominibus namque
uerecundabantur, ne auderent inpudicos gestus ore libero cernere;
sed multo minus audebant sacra eius, quam uenerabantur.
casto corde damnare. Hoc tamen palam discendum praebebatur
in templo, ad quod perpetrandum saltem secretum quaerebatur
in domo, mirante nimium, si ullus ibi erat, pudore mortalium,
quod humana flagitia non libere homines committerent, quae
aput deos etiam religiose discerent iratos habituri, nisi etiam
exhibere curarent. Quis enim alius spiritus occulto instinctu
nequissimas agitans mentes et instat faciendis adulteriis et
pascitur factis, nisi qui etiam sacris talibus oblectatur, constituens
in templis simulacra daemonum, amans in ludis
simulacra uitiorum, susurrans in occulto uerba iustitiae ad
decipiendos etiam paucos bonos, frequentans in aperto inuitamenta
nequitiae ad possidendos innumerabiles malos?